p ∧ q önermesinin doğru olması için hangi koşul gereklidir?
- A) Yalnız p yanlış olmalıdır.
- B) En az biri yanlış olmalıdır.
- C) En az biri doğru olmalıdır.
- D) İkisi de yanlış olmalıdır.
- E) İkisi de doğru olmalıdır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Ve bağlacı iki ayrı koşulun birlikte sağlanmasını ister. Bu yüzden birleşik önermenin doğruluğu yalnız p ve q birlikte doğruyken elde edilir.
p ∨ q önermesi yalnız hangi durumda yanlıştır?
- A) İkisi de yanlışken
- B) p doğru, q yanlışken
- C) p yanlış, q doğruyken
- D) İkisi de doğruyken
- E) p doğruyken
Doğru cevap: A
Çözüm: Kapsayıcı veya bağlacının doğru olması için en az bir bileşenin doğru olması yeterlidir. Her iki bileşen yanlışsa sonuç yanlıştır.
p ⇒ q önermesi hangi doğruluk durumunda yanlıştır?
- A) p doğru, q doğru
- B) p doğru, q yanlış
- C) p yanlış olduğu her durum
- D) p yanlış, q doğru
- E) p yanlış, q yanlış
Doğru cevap: B
Çözüm: Gereklilik bildiren koşullu önerme yalnız öncül gerçekleşip sonuç gerçekleşmediğinde başarısız olur. p doğru, q yanlış durumunda yanlış çıkar.
p ⇔ q bileşik önermesinin doğru olması ne anlama gelir?
- A) p ve q farklı doğruluk değerinde
- B) Her durumda doğru
- C) p ve q aynı doğruluk değerinde
- D) p yanlış, q doğru
- E) p doğru, q yanlış
Doğru cevap: C
Çözüm: Çift yönlü koşul iki önermenin eşdeğer doğruluk değeri almasını ifade eder. İkisi doğru ya da ikisi yanlışsa p ⇔ q doğrudur.
Gündelik dildeki “ve” bağlacı mantıkta hangi sembolle gösterilir?
Doğru cevap: D
Çözüm: p ve q önermelerinin ikisinin de doğru olması isteniyorsa p ∧ q yazılır. ∧ simgesi mantıksal ve bağlacını gösterir.
Mantıkta kapsayıcı “veya” bağlacının sembolü hangisidir?
Doğru cevap: E
Çözüm: p veya q ifadesinde en az birinin doğru olması yeterlidir; kapsayıcı veya bağlacı ∨ ile gösterilir. Her ikisi doğruyken de sonuç doğrudur.
p ⇒ q önermesinin karşıt tersi olan denk önerme hangisidir?
- A) p ⇔ q
- B) ¬q ⇒ p
- C) q ⇒ p
- D) ¬q ⇒ ¬p
- E) ¬p ⇒ ¬q
Doğru cevap: D
Çözüm: Bir koşullu önermenin karşıt tersinde hem öncül ile sonuç yer değiştirir hem değilleri alınır. p ⇒ q ile ¬q ⇒ ¬p denktir.
p ⇒ q koşullu önermesinin değili hangisine denktir?
- A) q ⇒ p
- B) ¬p ⇒ ¬q
- C) ¬p ∨ q
- D) ¬p ∧ q
- E) p ∧ ¬q
Doğru cevap: E
Çözüm: Koşullu önerme yalnız p doğru ve q yanlışken yanlıştır. Bu durumu ifade eden p ∧ ¬q, p ⇒ q önermesinin tam değillemesidir.
p ⇔ q önermesinin değili hangi ifadedir?
- A) (p ∧ ¬q) ∨ (¬p ∧ q)
- B) p ∨ q
- C) ¬p ∧ ¬q
- D) p ∧ q
- E) ¬p ⇔ ¬q
Doğru cevap: A
Çözüm: Ancak ve ancak önermesi doğruluk değerleri eşitken doğrudur. Değili ise farklı oldukları iki durumu kapsar: p doğru q yanlış veya p yanlış q doğru.
p doğru, q yanlışsa (¬p ⇒ q) önermesi nasıldır?
- A) p ⇒ q ile aynı
- B) Doğru
- C) Önerme değildir
- D) Tanımsız
- E) Yanlış
Doğru cevap: B
Çözüm: p doğru verildiğinden ¬p yanlış olur. Öncülü yanlış olan her maddi koşul doğru kabul edilir; bu nedenle ¬p ⇒ q doğrudur.
p yanlış, q yanlış ise p ∨ (q ∧ ¬p) önermesi kaçtır?
- A) 1
- B) Her zaman doğru
- C) 0
- D) Belirsiz
- E) 2
Doğru cevap: C
Çözüm: p yanlış olduğundan ¬p doğrudur, ancak q yanlış olduğu için q ∧ ¬p yanlıştır. Sonuç yanlış ∨ yanlış = 0 olur.
p doğru, q yanlış ise p ⇔ ¬q önermesinin değeri hangisidir?
- A) Tanımsız
- B) Yalnız p bilinirse bulunamaz
- C) Yanlış
- D) Doğru
- E) Çelişki
Doğru cevap: D
Çözüm: q yanlış olduğundan ¬q doğrudur. p de doğru olduğu için p ile ¬q aynı değeri alır ve iki yönlü koşul doğrudur.
p yanlış, q doğru iken (p ∨ q) ∧ (p ⇒ q) önermesinin değeri nedir?
- A) Yanlış
- B) Her zaman yanlış
- C) Belirsiz
- D) Koşul anlamsızdır
- E) Doğru
Doğru cevap: E
Çözüm: p ∨ q, q doğru olduğu için doğrudur. p yanlış olduğundan p ⇒ q da doğrudur. İki doğru değer ve işlemiyle birleşince sonuç doğrudur.
“En az bir gerçek sayı x için x² < 0” önermesinin değili hangisidir?
- A) En az bir gerçek sayı x için x² ≥ 0.
- B) En az iki x için x² > 0.
- C) Hiçbir x için x² = 0 değildir.
- D) Her gerçek sayı x için x² ≥ 0.
- E) Her gerçek sayı x için x² < 0.
Doğru cevap: D
Çözüm: Varlıksal niceleyicinin değili evrensel niceleyicidir. x² < 0 eşitsizliğinin değili x² ≥ 0 olduğundan her gerçek sayı için bu yargı elde edilir.
∀x∈ℕ, P(x) ⇒ Q(x) önermesinin mantıksal değili hangisidir?
- A) ∃x∈ℕ, ¬P(x) ∧ Q(x)
- B) ∀x∈ℕ, ¬P(x) ⇒ ¬Q(x)
- C) ∃x∈ℕ, ¬P(x) ∨ Q(x)
- D) ∀x∈ℕ, P(x) ∨ Q(x)
- E) ∃x∈ℕ, P(x) ∧ ¬Q(x)
Doğru cevap: E
Çözüm: Tümel nicelemenin değili en az bir karşı örneğin varlığıdır. P ⇒ Q yalnız P doğru, Q yanlışken bozulduğu için ∃x (P(x) ∧ ¬Q(x)) gerekir.
p ⇒ q doğru ve p doğru olarak biliniyorsa hangi yargı kesinlikle doğrudur?
- A) q
- B) ¬p
- C) ¬q
- D) p ⇔ ¬q
- E) q yanlış olabilir
Doğru cevap: A
Çözüm: Öncül p doğru ve p ⇒ q doğru ise koşullu önermenin yanlış olmaması için q da doğru olmalıdır. Bu çıkarım modus ponens kuralıdır.
p ⇒ q doğru ve q yanlış ise aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
- A) p ⇔ q
- B) ¬p
- C) q ⇒ ¬p yanlış
- D) p ∧ q
- E) p
Doğru cevap: B
Çözüm: Koşullu önerme doğruyken sonuç q yanlışsa öncül p doğru olamaz; aksi hâlde koşul yanlış olurdu. Bu modus tollens çıkarımıdır.
p ⇒ q doğru ve q doğru ise p ile ilgili hangi sonuç çıkarılabilir?
- A) p ve q birbirinin değilidir.
- B) p ⇒ q kesin yanlıştır.
- C) p hakkında kesin karar verilemez.
- D) p kesin doğrudur.
- E) p kesin yanlıştır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Sonuç q doğruyken p doğru da yanlış da olabilir; her iki durumda p ⇒ q doğrudur. Bu nedenle sonucu doğrulamak öncülü kanıtlamaz.
p ∨ q doğru ve p yanlış olarak verildiğinde hangisi zorunludur?
- A) p doğru
- B) q yanlış
- C) ¬q doğru
- D) q doğru
- E) p ⇔ q doğru
Doğru cevap: D
Çözüm: Kapsayıcı veya ifadesinin doğru olması için en az bir bileşen doğru olmalıdır. p yanlış verildiğine göre bu koşulu yalnız q sağlar.
“Her doğal sayı x için P(x) doğrudur” önermesi doğruysa, 5 doğal sayısı için hangisi zorunludur?
- A) P(5) yanlıştır.
- B) P(5) önerme değildir.
- C) P(5) belirlenemez.
- D) P(5) ve ¬P(5) birlikte doğrudur.
- E) P(5) doğrudur.
Doğru cevap: E
Çözüm: Evrensel niceleme tanım kümesindeki tüm elemanlar için P yükleminin doğru olduğunu belirtir. 5 doğal sayı olduğundan P(5) de doğrudur.