Türkiye Büyük Millet Meclisi hangi tarihte açılmıştır?
- A) 19 Mayıs 1919
- B) 23 Nisan 1920
- C) 29 Ekim 1923
- D) 20 Ocak 1921
- E) 24 Temmuz 1923
Doğru cevap: B
Çözüm: TBMM, İstanbul’un işgali sonrasındaki koşullarda 23 Nisan 1920’de Ankara’da açılarak millî iradenin siyasi merkezi oldu.
Hiyeroglif yazı türü aşağıdaki uygarlıklardan hangisiyle özellikle ilişkilidir?
- A) Lidya
- B) Eski Mısır
- C) Fenike
- D) Hitit
- E) Urartu
Doğru cevap: B
Çözüm: Hiyeroglif, Eski Mısır’da kullanılan resim karakterli yazı sistemidir. Mezopotamya’daki çivi yazısından farklıdır.
Eski Türk devlet geleneğinde devlet yönetimine ilişkin geleneksel yazılı olmayan hukuk ve kurallar bütünü nedir?
- A) İkta
- B) Töre
- C) Tımar
- D) Satraplık
- E) Ahilik
Doğru cevap: B
Çözüm: Töre, eski Türk topluluklarında toplumsal ve siyasi düzeni biçimlendiren örf, gelenek ve hukuk kuralları bütünüdür.
Taş üzerine yazılmış bir kitabeyi çözümlerken özellikle hangi yardımcı bilimden yararlanılır?
- A) Nümismatik
- B) Epigrafi
- C) Klimatoloji
- D) Demografi
- E) Hidroloji
Doğru cevap: B
Çözüm: Epigrafi kitabeleri ve kalıcı yüzeylere işlenmiş yazıtları inceler. Bir yazıt tarihsel olay için doğrudan kanıt olabilir.
Batı Cephesi’nde I. İnönü Savaşı sırasında Türk birliklerinin başlıca komutanı kimdir?
- A) Kâzım Karabekir
- B) Fevzi Paşa (Çakmak)
- C) İsmet Bey (İnönü)
- D) Ali Fuat Paşa
- E) Rauf Bey
Doğru cevap: C
Çözüm: Ocak 1921’deki I. İnönü Savaşı Batı Cephesi komutanı İsmet Bey’in adıyla ilişkilidir ve TBMM ordusunun başarısıdır.
Ankara Savaşı sonrasında Osmanlı şehzadeleri arasındaki taht mücadeleleri dönemi hangi adla anılır?
- A) Lale Devri
- B) Tanzimat Devri
- C) Meşrutiyet Devri
- D) Fetret Devri
- E) Islahat Devri
Doğru cevap: D
Çözüm: 1402–1413 yılları arasındaki şehzadeler mücadeleleri Fetret Devri olarak bilinir; merkezî otorite bu süreçte zayıflamıştır.
1839 Gülhane Hatt-ı Hümayunu hangi adla bilinir?
- A) Islahat Fermanı
- B) Kanun-i Esasi
- C) Sened-i İttifak
- D) Tanzimat Fermanı
- E) Hatt-ı Hümayun-u Hümayun
Doğru cevap: D
Çözüm: Tanzimat Fermanı 1839’da Gülhane’de ilan edildi; can, mal ve namus güvenliği gibi hukukî güvence ilkelerini vurguladı.
1402 Ankara Savaşı’nda Yıldırım Bayezid’in karşısındaki hükümdar kimdir?
- A) Şah İsmail
- B) Timur
- C) Uzun Hasan
- D) Karamanoğlu İbrahim Bey
- E) III. İvan
Doğru cevap: B
Çözüm: Ankara Savaşı 1402’de Yıldırım Bayezid ile Timur arasında yaşanmış; Osmanlıların Anadolu’daki siyasi birliğini sarsmıştır.
Bursa ve İznik’in Orhan Gazi döneminde alınması Osmanlı yönetiminde öncelikle hangi değişimi destekledi?
- A) Yalnız göçebe hayvancılığa geçişi
- B) Balkanlardan tamamen geri çekilmeyi
- C) Hükümdarlığın kaldırılmasını
- D) Şehir merkezleri ve eğitim kurumları üzerinden kurumsallaşmayı
- E) Devşirmenin aynı gün yasaklanmasını
Doğru cevap: D
Çözüm: Bursa ve İznik gibi şehirlerin alınması idare, ekonomi, eğitim ve ticaret kurumlarının gelişmesine uygun şehir altyapısı sağladı.
İyonya’da bilim ve felsefeye katkı yapan düşünürlerin ortaya çıkmasında aşağıdakilerden hangisi etkili olmuştur?
- A) Bütün ticaret yollarının tamamen kapanması
- B) Kentlerde hiçbir öğrenme etkinliği olmaması
- C) Yalnız tarım ürünlerinin yasaklanması
- D) Yazılı ve sözlü iletişimin tümüyle engellenmesi
- E) Ticaret yollarının sağladığı kültürel etkileşim ve düşünce ortamı
Doğru cevap: E
Çözüm: İyon kentlerinin ticaret bağlantıları farklı bilgi birikimleriyle karşılaşmayı sağlamış; sorgulayıcı düşünce için ortam oluşturmuştur.
Bir araştırmacı, üzerinde hükümdar mührü bulunan fermanın sonradan taklit edilmiş olabileceğini düşünüyor. Öncelikle hangi işlemi yapmalıdır?
- A) Belgeyi hiçbir denetim olmadan doğru kabul etmelidir.
- B) Sadece fermanın görsel güzelliğini değerlendirmelidir.
- C) Kendi düşüncesini belge metninin yerine yazmalıdır.
- D) Belgenin özgünlüğünü, malzemesini ve kayıt bağlamını incelemelidir.
- E) Özgünlük sorununu görmezden gelmelidir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Dış tenkit, belgenin gerçekten iddia edilen döneme ait olup olmadığını değerlendirir. Güvenilirlik yorumundan önce özgünlük araştırılır.
Atatürk’ün devletçilik ilkesi için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Bütün ekonomik faaliyetleri yalnız yabancı şirketlere bırakır.
- B) Devletin sanayi yatırımlarını yasaklar.
- C) Devletin kalkınmada etkin rolünü savunurken özel girişimi tümden dışlamaz.
- D) Ekonomik yaşamda kamu yatırımlarına hiç yer vermez.
- E) Bütün üretimin sadece askerî kurumlarca yapılmasını ister.
Doğru cevap: C
Çözüm: Atatürk dönemi devletçilik yaklaşımı, kamu yatırımlarını teşvik etmiş fakat özel girişimin tamamen kaldırılmasını amaçlamamıştır.
“Kutadgu Bilig” ile “Divanü Lügati’t-Türk” eserlerinin başlıca konuları hangi seçenekte doğru eşleştirilmiştir?
- A) Türk dili sözlüğü – maden işleme teknikleri
- B) Tıp tarihi – astronomi gözlemleri
- C) Devlet yönetimi ve öğüt – Türk dili ve söz varlığı
- D) Askerî haritacılık – gemi yapımı
- E) Mimarlık kuralları – Roma kanunları
Doğru cevap: C
Çözüm: Yusuf Has Hacib’in Kutadgu Bilig’i siyaset ve ahlak öğütleri içerir; Kaşgarlı Mahmud’un eseri Türk dili ve kültürünü tanıtır.
İstanbul’un fethiyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- A) Avrupa’da bütün devletler aynı tarihte ortadan kalkmıştır.
- B) Osmanlı Devleti ilk kez 1453’te kurulmuştur.
- C) Mısır fethedilerek Memlükler sona ermiştir.
- D) Bizans siyasi varlığı sona ermiş ve Osmanlı başkentinin İstanbul olmasıyla merkezî konum güçlenmiştir.
- E) Fetret Devri 1453’te başlamıştır.
Doğru cevap: D
Çözüm: 1453’te Bizans İmparatorluğu sona ermiştir. İstanbul’un başkent oluşu Osmanlı siyasetinde ve ticaret yollarında önemli etkiler yaratmıştır.
Kırım Savaşı’nda Osmanlı Devleti’nin İngiltere ve Fransa ile birlikte hareket ettiği başlıca rakip devlet hangisidir?
- A) İtalya
- B) Rusya
- C) Yunanistan
- D) Sırbistan
- E) Bulgaristan
Doğru cevap: B
Çözüm: Kırım Savaşı 1853–1856’da Rusya’ya karşı yürütüldü; Osmanlılar İngiltere ve Fransa ile askerî ittifak içinde yer aldı.
Tımar sisteminde sipahinin gelir elde ettiği toprağın mülkiyeti için hangi ifade doğrudur?
- A) Sipahi tımardaki bütün toprağın mutlak özel sahibidir.
- B) Toprak yalnız yabancı tüccara satılabilir.
- C) Tımar sadece denizcilik masraflarını karşılar.
- D) Sistem hiçbir askerî yükümlülük içermez.
- E) Vergi geliri hizmet karşılığında tahsis edilir; toprağın mülkiyeti sipahiye otomatik geçmez.
Doğru cevap: E
Çözüm: Tımarın esas işlevlerinden biri toprak gelirini askerî ve idari hizmete bağlamaktır; arazi mülkiyetiyle gelir tasarrufu ayrıdır.
Orhun Yazıtları’nın Türkçe olması ve devletin yönetimine ilişkin uyarılar içermesi birlikte hangi tarihsel değeri ortaya koyar?
- A) İlk Türk devletinin 13. yüzyılda kurulduğunu
- B) Bütün Türk topluluklarının tek yazı biçimi kullandığını
- C) Yazıtların yalnız halk masallarından oluştuğunu
- D) Kâğıt paranın ilk kez bu yazıtlarda üretildiğini
- E) Türk dili ve siyasal düşünce tarihi için birincil kaynak niteliği taşımasını
Doğru cevap: E
Çözüm: Orhun Yazıtları kendi dönemlerinin Türkçesini ve siyasi anlayışını yansıtır. Birinci el kaynak olmaları her anlatıyı eleştirisiz kabul etmeyi gerektirmez.
Osmanlı kuruluş ve yükseliş dönemlerine ait kronoloji seçilecekse hangi sıra doğrudur?
- A) Ankara Savaşı → Bursa’nın alınması → Çaldıran → İstanbul’un fethi → Preveze
- B) İstanbul’un fethi → Bursa’nın alınması → Ankara Savaşı → Preveze → Çaldıran
- C) Bursa’nın alınması → Preveze → Ankara Savaşı → Çaldıran → İstanbul’un fethi
- D) Çaldıran → Ankara Savaşı → İstanbul’un fethi → Bursa’nın alınması → Preveze
- E) Bursa’nın alınması → Ankara Savaşı → İstanbul’un fethi → Çaldıran → Preveze
Doğru cevap: E
Çözüm: Bursa 1326, Ankara 1402, İstanbul’un fethi 1453, Çaldıran 1514, Preveze 1538 tarihlidir; sıralama bu yıllara göre yapılır.
Pasinler (1048), Malazgirt (1071) ve Miryokefalon (1176) savaşları Anadolu tarihi açısından birlikte nasıl yorumlanabilir?
- A) Türklerin Anadolu’ya yönelişi, yerleşimi ve egemenliğinin pekişmesiyle ilişkili aşamalar olarak
- B) Üçünün de Moğollarla yapıldığı savaşlar olarak
- C) Üçünün de Avrupa Hunları tarafından kazanıldığı savaşlar olarak
- D) Üçünün de tek hükümdarın aynı yıl kazandığı savaşlar olarak
- E) Anadolu’nun tümünde Türk varlığını sona erdiren çatışmalar olarak
Doğru cevap: A
Çözüm: Pasinler erken Selçuklu-Bizans mücadelesi; Malazgirt göç ve yerleşimin hızlanması; Miryokefalon egemenliğin pekişmesi bakımından önem taşır.
Mudanya Ateşkesi ve Lozan Barış Antlaşması’nın işlevleri hangi seçenekte doğru ayırt edilir?
- A) Mudanya ekonomik anayasa, Lozan askerî eğitim yönergesidir.
- B) Mudanya çatışmanın durdurulması ve Doğu Trakya’nın devri; Lozan kalıcı barış düzenidir.
- C) Mudanya 1918’de, Lozan 1920’de imzalanmıştır.
- D) Mudanya kapitülasyonları kabul etmiş, Lozan saltanatı geri getirmiştir.
- E) İki metin de yalnız iç okul yönetimini düzenler.
Doğru cevap: B
Çözüm: Mudanya 1922’de ateşkes ve Doğu Trakya’nın boşaltılması sürecini, Lozan 1923’te barış ve uluslararası egemenlik koşullarını düzenledi.