1243 yılında Türkiye Selçuklu Devleti’nin Moğollara yenildiği savaş hangisidir?
- A) Malazgirt Savaşı
- B) Miryokefalon Savaşı
- C) Kösedağ Savaşı
- D) Dandanakan Savaşı
- E) Katvan Savaşı
Doğru cevap: C
Çözüm: Kösedağ yenilgisi, Türkiye Selçuklularının Moğol/İlhanlı etkisi altına girmesinin başlangıç noktalarındandır.
Osmanlıların ilk düzenli piyade ve süvari birlikleri olarak bilinen yaya ve müsellemler hangi hükümdar döneminde teşkilatlandı?
- A) Osman Gazi
- B) II. Bayezid
- C) Orhan Gazi
- D) I. Selim
- E) II. Selim
Doğru cevap: C
Çözüm: Yaya ve müsellem birlikleri Orhan Gazi döneminde düzenli askerî teşkilatlanmaya yönelik ilk girişimler arasında sayılır.
Büyük Taarruz hangi tarihte başlamıştır?
- A) 30 Ağustos 1922
- B) 23 Nisan 1920
- C) 9 Eylül 1922
- D) 26 Ağustos 1922
- E) 11 Ekim 1922
Doğru cevap: D
Çözüm: Büyük Taarruz 26 Ağustos 1922’de başladı; 30 Ağustos’ta Başkomutanlık Meydan Muharebesi kazanıldı.
Mezopotamya olarak adlandırılan bölge hangi iki nehir arasında yer alır?
- A) Nil ve Kızılırmak
- B) Sakarya ve Gediz
- C) İndus ve Ganj
- D) Fırat ve Dicle
- E) Tuna ve Ren
Doğru cevap: D
Çözüm: Mezopotamya adı iki nehir arası anlamında kullanılır; bölgenin başlıca akarsuları Fırat ve Dicle’dir.
Osmanlı Beyliği’nin Bizans sınırında kurulmasının genişlemeye etkisi için hangisi söylenebilir?
- A) Beyliğin tüm deniz ticaret yollarını kurulduğu gün ele geçirdiği
- B) Sınırdaki siyasi fırsatlar ve gaza hareketleri erken fetihlere ortam hazırlamıştır.
- C) Osmanlıların Bizans ile hiç temas etmediği
- D) Merkezî Anadolu’daki bütün beyliklerin aynı anda birleştiği
- E) Hindistan seferlerinin kuruluştaki tek amaç olduğu
Doğru cevap: B
Çözüm: Sınır bölgesindeki yerel siyasi koşullar, gaza düşüncesi ve Osmanlıların diğer gruplarla ilişkileri büyümeyi destekleyen unsurlardandır.
Türkiye Selçuklularında limanlara, kara yollarına ve kervansaraylara verilen önem hangi ekonomik politikayı gösterir?
- A) Ticaretten tamamen vazgeçmek
- B) Yalnız savaş ganimetine dayanmak
- C) Bütün limanları kapatmak
- D) Vergi toplama yetkisini tümüyle kaldırmak
- E) Ticareti geliştirmek ve Anadolu’yu geçiş güzergâhı hâline getirmek
Doğru cevap: E
Çözüm: Liman ve kara ticaret yollarının desteklenmesi, Anadolu’nun transit ticaret potansiyelini kullanmaya dönük bir politikadır.
Lale Devri’nde Avrupa başkentlerine elçilik heyetleri gönderilmesi hangi gelişime örnektir?
- A) Avrupa’yı tanıma ve diplomatik gözlem yoluyla yenilik arayışına
- B) Askerî seferlerin bütün ülkelerde yasaklanmasına
- C) Osmanlı Devleti’nin 1718’de sona ermesine
- D) Meşrutiyetin bir yüzyıl önce ilanına
- E) İlk Türk devletinin yeniden kurulmasına
Doğru cevap: A
Çözüm: Lale Devri’nde Avrupa ile kurulan diplomatik ve kültürel temaslar teknik ve sosyal yeniliklerin izlenmesini kolaylaştırdı.
Osmanlı devlet teşkilatında nişancının başlıca görevi hangisidir?
- A) Donanmaya bütün seferlerde doğrudan komuta etmek
- B) Bütün yargı kadılıklarını tek başına yönetmek
- C) Yalnız maden ocaklarında üretimi denetlemek
- D) Tımarlı sipahi birliğinin tüm atlarını beslemek
- E) Padişah tuğrası ve resmî yazışma usulleriyle ilgili işler
Doğru cevap: E
Çözüm: Nişancı ferman ve beratlarda tuğra çekme, resmî belge düzeni ve kanunlara ilişkin kayıt işleriyle ilgilenen divan görevlisidir.
Hammurabi Kanunları hangi uygarlıkla ilişkilidir?
- A) Urartular
- B) Frigler
- C) Lidyalılar
- D) Babiller
- E) Fenikeliler
Doğru cevap: D
Çözüm: Hammurabi Babil kralıdır. Onun adıyla anılan kanunlar Mezopotamya’da yazılı hukuk geleneğinin önemli örneklerindendir.
I. İnönü zaferi sonrasında TBMM Hükûmetinin Londra Konferansı’na davet edilmesi hangi gelişmeyi örneklendirir?
- A) TBMM’nin uluslararası alanda tamamen görmezden gelinmesini
- B) İnönü Savaşlarının 1919’da tamamlanmasını
- C) Lozan Antlaşması’nın 1921’de imzalanmasını
- D) İstanbul’un Bizans’a geri verilmesini
- E) Askerî başarının diplomatik muhatap alınmayı güçlendirmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: I. İnönü zaferi, Ankara hükûmetinin hem iç meşruiyetini hem diplomatik görünürlüğünü artıran gelişmelerdendir.
Mondros Ateşkes Antlaşması’nın 1918’de imzalanmasının temel siyasi anlamı hangisidir?
- A) Osmanlı’nın savaşa ilk kez girmesi
- B) I. Meşrutiyet’in ilan edilmesi
- C) Küçük Kaynarca’nın yenilenmesi
- D) Trablusgarp’ın geri alınması
- E) Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’ndaki silahlı mücadelesinin sona ermesi ve işgallere açık bir ortam oluşması
Doğru cevap: E
Çözüm: Mondros 30 Ekim 1918’de imzalandı; ateşkes maddeleri ve fiilî koşullar sonraki işgal hareketlerine ortam hazırladı.
751 Talas Savaşı’nın Türk-İslam ilişkileri açısından önemi hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) Türklerin ilk kez Anadolu’da devlet kurmasını sağlaması
- B) Selçukluların Bizans’a karşı zaferi olması
- C) Osmanlı Devleti’nin kuruluşunu tamamlaması
- D) Abbasilerle Karlukların yakınlaşmasına ve İslamiyet’in yayılma sürecine katkı sağlaması
- E) Anadolu’da Moğol egemenliğini başlatması
Doğru cevap: D
Çözüm: Talas’ta Abbasilerle Karluklar aynı tarafta yer almıştır. Bu süreç, Türklerin İslam dünyasıyla ilişkilerinin gelişmesinde etkili olmuştur.
Lale Devri’nde Avrupa elçilik gözlemleri, tercüme faaliyetleri ve matbaa girişimleri birlikte hangi dönüşümü gösterir?
- A) Avrupa’daki bilgi ve kurumları incelemeye yönelik kültürel-teknik açılımı
- B) Osmanlıların bütün Avrupa kurumlarını eksiksiz benimsediğini
- C) Meşrutiyetin 1718’de kesin biçimde kurulduğunu
- D) Türkçe yazı dilinin ortadan kaldırıldığını
- E) Dış diplomasinin tamamen yasaklandığını
Doğru cevap: A
Çözüm: Lale Devri’nde seçili bilgi ve tekniklerin izlenmesi hızlandı; bunların tüm topluma aynı ölçüde yayıldığı sonucu çıkarılamaz.
Misak-ı Millî ile 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu birlikte düşünüldüğünde hangisi doğru karşılaştırmadır?
- A) İki belge de sadece askerî iaşe listesi içerir.
- B) Misak-ı Millî Latin alfabesini, 1921 Anayasası Montreux’yü kabul eder.
- C) Misak-ı Millî ulusal sınır ve bağımsızlık hedefi; 1921 Anayasası millî egemenlik ve yönetim ilkesidir.
- D) İki metin de 1937’de yayımlanmıştır.
- E) 1921 Anayasası saltanatın 1920’de yeniden kuruluşunu ilan eder.
Doğru cevap: C
Çözüm: Misak-ı Millî bağımsızlık ve ulusal sınır hedefini, 1921 Anayasası ise egemenliğin millete ait olduğu yönetim ilkesini ifade eder.
Sümer çivi yazısı ile Fenike alfabesinin temel farkı hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) İkisi de ilk kez Roma’da kullanılmıştır.
- B) Fenike alfabesi yalnız resimli mezar süslemelerinden oluşur.
- C) Çivi yazısı hiçbir kayıt amacıyla kullanılmamıştır.
- D) Çivi yazısı işaret temelli; Fenike alfabesi ses temelli bir yazı sistemidir.
- E) İki sistemin de yazılı iletişimle ilgisi yoktur.
Doğru cevap: D
Çözüm: Çivi yazısında farklı tür işaretler kullanılırken Fenike yazısı sesleri temsil eden alfabetik işaretlerle farklı bir gelişim aşaması sunar.
Hazar devletinde farklı inançların varlığı ve yöneticiler arasında Museviliğin benimsenmesi hangi tarihsel yöntemi gerektirir?
- A) Bir toplumda yalnız tek din bulunabileceğini varsaymak
- B) Dini yalnız devletin kuruluş tarihiyle belirlemek
- C) Başka inançlara ilişkin bütün kaynakları yok saymak
- D) Yönetici çevrenin dinî tercihini bütün nüfusa otomatik olarak yaymamak
- E) Göç ve ticaret ilişkilerini peşinen reddetmek
Doğru cevap: D
Çözüm: Hazarların dinî tarihinde yönetici ve halk düzeyleri ayrılmalıdır. Yönetici seçiminin tüm nüfusu temsil ettiği otomatik söylenemez.
1921 Anayasası’nda egemenliğin millete ait olması ve yürütme-yasama yetkilerinin mecliste toplanması hangi yönetim modeline işaret eder?
- A) Mutlak monarşi
- B) Meclis hükûmeti sistemi
- C) Başkanlık sistemi
- D) Federal eyaletler birliği
- E) Vesayet altında krallık
Doğru cevap: B
Çözüm: 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, millî egemenliği TBMM merkezinde kullanan ve kuvvetler birliğine dayanan meclis hükûmeti sistemini benimsedi.
İstanbul kuşatmasında Rumeli Hisarı, güçlü toplar ve donanmanın bir arada kullanılması hangi askerî anlayışa örnektir?
- A) Yalnız tek bir askerî yönteme dayanmak
- B) Denizden gelen yardım ihtimalini önemsememek
- C) Kuşatmayı tamamen diplomatik görüşmeye bırakmak
- D) Bizans’ın askerî teçhizatına bağımlı kalmak
- E) Boğaz denetimi, kuşatma teknolojisi ve deniz gücünü eşgüdümlü kullanmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Fetih hazırlıkları farklı kuvvetlerin ve teknolojilerin eşgüdümünü gerektiriyordu; hisar, toplar ve donanma aynı kuşatma hedefini destekledi.
Küçük Kaynarca ile Kırım’ın Osmanlı hâkimiyetinden ayrılması, 1783’te Rusya tarafından ilhak edilmesi hangi yorumu haklı kılar?
- A) Kırım 1774’te tekrar doğrudan Osmanlı eyaleti olmuştur.
- B) 1783 ilhakı 1774 antlaşmasından önce gerçekleşmiştir.
- C) Rusya 1783’te Kırım üzerindeki bütün iddiasından vazgeçmiştir.
- D) Bu gelişmeler Osmanlı ile Rusya arasında hiç savaş yaşanmadığını gösterir.
- E) Kırım’ın statüsü aşamalı biçimde değişmiş ve Rusya’nın Karadeniz’deki gücü artmıştır.
Doğru cevap: E
Çözüm: 1774’te Kırım’ın Osmanlı bağından ayrılmasıyla 1783’teki Rus ilhakı farklı aşamalardır; kronoloji ve hukuki statü ayırt edilmelidir.
Perslerin satraplık sistemiyle yerel yöneticiler ataması hangi idari gereksinime yanıt verir?
- A) Tek bir şehirden dışarı çıkmadan bütün bölgeyi yönetme
- B) Geniş topraklarda merkezî otorite adına yönetimi örgütleme
- C) Devletin tüm idari birimlerini kaldırma
- D) Bütün topraklarda yerel düzenlemeyi yasaklama
- E) Hiçbir haberleşme yolu kullanmama
Doğru cevap: B
Çözüm: Satraplıklar geniş imparatorlukta bölgesel yönetimin örgütlenmesini ve merkezin taşra üzerinde denetim kurmasını kolaylaştırır.