Aynı olayı anlatan iki tarihî kaynak farklı sayı veriyorsa bilimsel tutum hangisidir?
- A) Kaynakların oluşum koşullarını ve başka kanıtları karşılaştırmak
- B) İlk okunan kaynağı mutlaka doğru saymak
- C) Yalnız en yüksek sayıyı seçmek
- D) İki kaynak arasındaki farkı gizlemek
- E) Her iki kaynağı da okumadan reddetmek
Doğru cevap: A
Çözüm: Tarihçi anlatıların üretildiği koşulları, yazar bakış açısını ve bağımsız kanıtları değerlendirerek gerekçeli sonuca ulaşır.
Artukluların mimari mirasıyla öne çıktığı Anadolu bölgesi hangisidir?
- A) Edirne ve çevresi
- B) Bursa ve çevresi
- C) Tekirdağ ve çevresi
- D) Mardin ve çevresi
- E) İzmir ve çevresi
Doğru cevap: D
Çözüm: Artuklular Mardin, Hasankeyf ve çevresinde önemli mimari eserler bırakmıştır; bölgedeki eserleri Türk-İslam sanatına katkı sunar.
İbrahim Müteferrika matbaasını “Osmanlı topraklarındaki ilk matbaa” saymak neden yanlıştır?
- A) Türkçe eser hiç basılmadığı için
- B) Matbaanın Avrupa’da da hiçbir yerde bulunmadığı için
- C) Osmanlı topraklarında daha önce gayrimüslim topluluklarca matbaalar kullanılmıştır.
- D) Müteferrika yalnız telgrafla uğraştığı için
- E) Matbaanın ilk kez 1908’de icat edildiği için
Doğru cevap: C
Çözüm: Osmanlı’da Yahudi, Ermeni ve Rum toplulukları daha önce baskı faaliyetleri yürütmüştür; Müteferrika girişimi Türkçe basım açısından önemlidir.
Samsun’a çıkış, Havza Genelgesi ve Amasya Genelgesi arasındaki doğru kronolojik sıra hangisidir?
- A) Amasya Genelgesi → Samsun → Havza Genelgesi
- B) Samsun → Havza Genelgesi → Amasya Genelgesi
- C) Havza Genelgesi → Amasya Genelgesi → Samsun
- D) Samsun → Amasya Genelgesi → Havza Genelgesi
- E) Amasya Genelgesi → Havza Genelgesi → Samsun
Doğru cevap: B
Çözüm: Samsun 19 Mayıs, Havza Genelgesi 28 Mayıs, Amasya Genelgesi 22 Haziran 1919 tarihlidir.
Kanuni Sultan Süleyman döneminde Mohaç Savaşı’nın (1526) sonucu için hangi ifade uygundur?
- A) Macar Krallığı’nın siyasi gücü ağır darbe almış ve Orta Avrupa dengeleri değişmiştir.
- B) Osmanlı Mısır’ı ilk kez ele geçirmiştir.
- C) İstanbul Bizans’tan geri alınmıştır.
- D) Safevî Devleti aynı gün sona ermiştir.
- E) Ankara Savaşı başlamıştır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Mohaç’ta Osmanlı kuvvetleri Macar ordusunu kısa sürede yenmiş, Macaristan ve Orta Avrupa siyaseti yeni bir döneme girmiştir.
Heyet-i Temsiliye’nin Sivas Kongresi sonrasında bütün ülkeyi temsil etme iddiası hangi gelişmeyle ilişkilidir?
- A) İstanbul’un 1453’te fethedilmesiyle
- B) Millî örgütlenmenin bölgesel çerçeveden ulusal çerçeveye taşınmasıyla
- C) Kanun-i Esasi’nin 1876’da ilan edilmesiyle
- D) Lozan’ın 1919’da imzalanmasıyla
- E) Halifeliğin 1919’da kaldırılmasıyla
Doğru cevap: B
Çözüm: Sivas Kongresi kararlarıyla Heyet-i Temsiliye’nin temsil alanı genişlemiş; ulusal örgütlenmenin merkezi olarak işlev görmüştür.
“Atabetü’l-Hakayık” ile “Divan-ı Hikmet” için doğru yazar eşleştirmesi hangisidir?
- A) Kaşgarlı Mahmud – Yusuf Has Hacib
- B) Nizamülmülk – Gazneli Mahmud
- C) Bilge Kağan – Bumin Kağan
- D) Ahmed Yesevi – Edip Ahmet Yükneki
- E) Edip Ahmet Yükneki – Ahmed Yesevi
Doğru cevap: E
Çözüm: Atabetü’l-Hakayık Edip Ahmet Yükneki’ye; tasavvufi öğütleri içeren Divan-ı Hikmet Ahmed Yesevi’ye bağlanır.
Güneş yılına dayalı takvim geliştirmesinde Nil taşkınlarını izleme gereksinimi belirgin olan uygarlık hangisidir?
- A) Fenikeliler
- B) Lidyalılar
- C) Mısırlılar
- D) Urartular
- E) Frigler
Doğru cevap: C
Çözüm: Mısırlılar Nil’in taşkın döngüsünü ve tarımsal dönemleri izleme ihtiyacına bağlı olarak güneş yılı esaslı takvim geliştirmiştir.
Osmanlılarda devşirme sistemi en çok hangi kurumsal ihtiyaca bağlı olarak gelişmiştir?
- A) Bütün taşra tımarlı sipahilerini kaldırıp yerlerine tüccar koymak
- B) Medreselerde yalnız İtalyanca öğretmek
- C) Osmanlı donanmasını tamamen dağıtmak
- D) Merkezî yönetim ve kapıkulu hizmetleri için insan kaynağı sağlamak
- E) Bütün hanedan üyelerini taşradan seçmek
Doğru cevap: D
Çözüm: Devşirme uygulaması özellikle saray ve merkezî askerî-idari teşkilat için insan kaynağı yetiştirmeye yönelik düzenlemelerle ilişkilidir.
Osmanlı Devleti’nin 1854’te ilk dış borçlanmaya gitmesi hangi koşulla yakından ilişkilidir?
- A) 1699 Karlofça sınır düzeni
- B) Orhan Gazi’nin İznik’i alması
- C) 1453 İstanbul kuşatması
- D) Kırım Savaşı’nın yüksek mali giderleri
- E) 1918 Mondros ateşkesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Kırım Savaşı’nın askerî ve mali yükü Osmanlı Devleti’ni 1854’te ilk dış borçlanmaya yöneltti.
Sakarya Meydan Muharebesi sonrasında Türk ordusunun savaş stratejisinde hangi aşamaya geçilmesi kolaylaştı?
- A) Silahlı direnişten tamamen vazgeçmeye
- B) Doğu Cephesi’nin ilk kez kurulmasına
- C) Bütün cephelerin yabancılara teslimine
- D) Savunma başarısından genel taarruz hazırlıklarına
- E) TBMM’nin çalışmalarını durdurmasına
Doğru cevap: D
Çözüm: Sakarya zaferi Yunan ordusunun ilerleyişini durdurdu; TBMM kuvvetlerine genel taarruz için hazırlanma fırsatı sağladı.
Kanuni döneminde 1529 Birinci Viyana Kuşatması’nın askerî sonucunu hangisi doğru açıklar?
- A) Viyana fethedilip Osmanlı başkenti olmuştur.
- B) Bizans İmparatorluğu 1529’da sona ermiştir.
- C) Viyana alınamamış; kuşatma Osmanlı ordusunun çekilmesiyle sona ermiştir.
- D) Memlük Devleti Viyana’da kurulmuştur.
- E) Haçlı donanması Preveze’de 1529’da yenilmiştir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Birinci Viyana Kuşatması 1529’da gerçekleşmiş, şehir ele geçirilememiştir; Viyana’nın fethiyle karıştırılmamalıdır.
II. Mahmud’un Yeniçeri Ocağı’nı kaldırması ile yeni ordu kurmasının ortak amacı hangisidir?
- A) Askerî reformları uygulayabilecek merkezî bir teşkilat oluşturmak
- B) İltizam ve vergi sistemini aynı gün kaldırmak
- C) Mebusan seçimlerini başlatmak
- D) Avrupa’da bütün savaşları sona erdirmek
- E) Eyaletleri bağımsız devletlere dönüştürmek
Doğru cevap: A
Çözüm: Vaka-i Hayriye ve Asakir-i Mansure-i Muhammediye, II. Mahmud’un askerî kurumları yeniden düzenleme hedefinin parçalarıdır.
Türkiye Selçuklularında kervansaray yapımına önem verilmesinin başlıca amacı hangisidir?
- A) Ticaret yollarında güvenli konaklama ve mal dolaşımını desteklemek
- B) Deniz ticaretini tümüyle yasaklamak
- C) Kentlerde yalnız askerî eğitim vermek
- D) Göçebe hayvancılığı bir günde sona erdirmek
- E) Dış ticareti sadece tek limana kapatmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Kervansaraylar tüccarlara konaklama ve korunma olanağı sağlayarak Anadolu’daki kara ticaretinin canlanmasına katkıda bulunmuştur.
Perslerin geniş toprakları yönetmek için kullandıkları eyalet sisteminin adı nedir?
- A) Karum
- B) Satraplık
- C) Polis
- D) Ziggurat
- E) Tımar
Doğru cevap: B
Çözüm: Perslerde eyaletlerin başına satrap adı verilen yöneticiler atanmıştır. Sistem büyük imparatorlukta yönetimi düzenlemiştir.
MÖ 525, MÖ 330 ve MS 20 tarihli olayların doğru kronolojik sırası hangisidir?
- A) MÖ 330 → MÖ 525 → MS 20
- B) MS 20 → MÖ 330 → MÖ 525
- C) MÖ 525 → MS 20 → MÖ 330
- D) MS 20 → MÖ 525 → MÖ 330
- E) MÖ 525 → MÖ 330 → MS 20
Doğru cevap: E
Çözüm: Milattan önce büyük sayı daha eskiyi, milattan sonra ise küçük sayı daha eskiyi gösterir. Bu nedenle verilen sıra doğrudur.
Kadınlara belediye seçimlerine katılma hakkı ile milletvekili seçme ve seçilme hakkı sırasıyla hangi yıllarda verildi?
- A) 1930 ve 1934
- B) 1923 ve 1924
- C) 1926 ve 1928
- D) 1934 ve 1930
- E) 1937 ve 1939
Doğru cevap: A
Çözüm: Kadınlar belediye seçim haklarını 1930’da, milletvekili seçme ve seçilme haklarını 5 Aralık 1934’te elde etti.
XVII. yüzyılda Anadolu’da yaşanan Celali isyanlarının yaygınlaşmasında hangi koşullar etkili olmuştur?
- A) Yalnız denizaşırı sömürge anlaşmaları
- B) Ekonomik sıkıntılar, vergi baskıları ve güvenlik sorunları
- C) İlk anayasanın kaldırılması
- D) Balkanların 1912’de işgali
- E) Lale Devri matbaasının kapanması
Doğru cevap: B
Çözüm: Celali isyanları Anadolu’da üretim, güvenlik ve vergi düzeniyle bağlantılı sosyal-ekonomik sorunlar içinde değerlendirilir.
1243 Kösedağ yenilgisinden sonra Anadolu’da hangi siyasi gelişme belirginleşmiştir?
- A) Büyük Selçukluların ilk kez kurulması
- B) Bizans’ın bütün Asya topraklarına aynı gün hâkim olması
- C) Türkiye Selçuklu merkezî otoritesinin zayıflaması ve beyliklerin güçlenmesi
- D) Osmanlıların tüm Avrupa’yı ele geçirmesi
- E) Talas Savaşı’nın yeniden yaşanması
Doğru cevap: C
Çözüm: Kösedağ yenilgisi Türkiye Selçuklularını Moğol/İlhanlı baskısına açık hâle getirmiş, Anadolu’da siyasi parçalanma eğilimini artırmıştır.
Preveze zaferi (1538) Osmanlı Devleti için öncelikle hangi alandaki üstünlüğü güçlendirmiştir?
- A) Karadeniz’de tüm devletleri ortadan kaldırma
- B) Hindistan’da kara ordusuyla sömürge kurma
- C) Orta Asya’da Göktürk birliğini yenileme
- D) Anadolu beyliklerinin ilk kez oluşması
- E) Akdeniz’de deniz gücü ve hareket alanı
Doğru cevap: E
Çözüm: Barbaros Hayreddin Paşa’nın Preveze zaferi Osmanlı deniz gücünü ve Akdeniz’deki deniz harekâtı imkânlarını artırmıştır.