Asya Hun Devleti’nde askerî teşkilatlanmanın onlu sisteme dayalı düzenlenmesi geleneksel olarak hangi hükümdarla ilişkilendirilir?
- A) Bumin Kağan
- B) Mete Han
- C) Bilge Kağan
- D) Satuk Buğra Han
- E) Tuğrul Bey
Doğru cevap: B
Çözüm: Mete Han, Asya Hun hükümdarıdır; Türk askerî teşkilatındaki onlu sistemin düzenlenmesi okul tarih anlatımında ona bağlanır.
Tarih derslerinde devlet adında “Türk” sözcüğünü ilk kez kullanmasıyla tanıtılan siyasi teşkilat hangisidir?
- A) Asya Hun Devleti
- B) Uygur Kağanlığı
- C) Karahanlı Devleti
- D) Göktürk Kağanlığı
- E) Türkiye Selçuklu Devleti
Doğru cevap: D
Çözüm: Göktürk Kağanlığı, Türk adını devlet adı olarak taşıyan ilk siyasi teşkilat kabul edilir; kuruluşu 552 yılına tarihlenir.
Göktürk Kağanlığı’nın 552 yılında kurulmasında öne çıkan hükümdar hangisidir?
- A) Bumin Kağan
- B) Mete Han
- C) Attila
- D) Alp Arslan
- E) Melikşah
Doğru cevap: A
Çözüm: Bumin Kağan, Avar/Rouran egemenliğine son vererek Birinci Göktürk Kağanlığı’nın kuruluşunda belirleyici rol oynamıştır.
Bilge Kağan, Kül Tigin ve Tonyukuk ile ilişkilendirilen tarihî yazıtlar hangileridir?
- A) Kültepe Tabletleri
- B) Yenisey Fermanları
- C) Orhun Yazıtları
- D) Kadeş Antlaşması
- E) On İki Levha Kanunları
Doğru cevap: C
Çözüm: Orhun Yazıtları, İkinci Göktürk döneminin siyasi ve kültürel düşüncesini yansıtan Türkçe metinlerdendir.
Türk tarihindeki yerleşik yaşam, kent kültürü ve Manihaizm ile özellikle ilişkilendirilen erken Türk devleti hangisidir?
- A) Asya Hun Devleti
- B) Avrupa Hun Devleti
- C) Büyük Selçuklu Devleti
- D) Gazne Devleti
- E) Uygur Kağanlığı
Doğru cevap: E
Çözüm: Uygurlar tarım, kentleşme ve yazılı kültüre katkılarıyla öne çıkar; Manihaizm bazı hükümdarların himayesinde yayılmıştır.
Eski Türk devlet geleneğinde devlet yönetimine ilişkin geleneksel yazılı olmayan hukuk ve kurallar bütünü nedir?
- A) İkta
- B) Töre
- C) Tımar
- D) Satraplık
- E) Ahilik
Doğru cevap: B
Çözüm: Töre, eski Türk topluluklarında toplumsal ve siyasi düzeni biçimlendiren örf, gelenek ve hukuk kuralları bütünüdür.
Eski Türk hükümdarının yönetme yetkisini ilahî kaynaktan aldığı düşüncesi hangi kavramla açıklanır?
- A) Ülüş sistemi
- B) Lonca düzeni
- C) İkta uygulaması
- D) Kut anlayışı
- E) Devşirme sistemi
Doğru cevap: D
Çözüm: Kut, eski Türklerde hükümdarlık yetkisinin Gök Tanrı tarafından verildiği düşüncesidir; hükümdar uygulamalarını meşrulaştırır.
Eski Türk devletlerinde önemli siyasi meselelerin görüşüldüğü danışma meclisi hangi adla bilinir?
- A) Kurultay
- B) Divan-ı Mezalim
- C) Meclis-i Mebusan
- D) Senato
- E) Lonca
Doğru cevap: A
Çözüm: Kurultay, toy adıyla da anılan; devlet işlerinin görüşüldüğü danışma toplantısıdır. Hakan ve hatun burada etkili olabilirdi.
Türklerin Orta Asya’dan batıya yönelen göçleriyle Avrupa’daki siyasi yapıyı etkileyen büyük hareket hangi adla anılır?
- A) Coğrafi Keşifler
- B) Sanayi Devrimi
- C) Kavimler Göçü
- D) Haçlı Seferleri
- E) Reform Hareketleri
Doğru cevap: C
Çözüm: Kavimler Göçü, IV. yüzyıl sonlarından itibaren Avrupa’daki kavimlerin yer değiştirmesiyle siyasi yapıyı dönüştürmüştür.
Avrupa Hun Devleti’nin en tanınmış hükümdarlarından biri aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Satuk Buğra Han
- B) Nizamülmülk
- C) Kılıç Arslan II
- D) Alp Arslan
- E) Attila
Doğru cevap: E
Çözüm: Attila, Avrupa Hun Devleti hükümdarıdır; Doğu ve Batı Roma ile yürüttüğü diplomasi ve seferlerle tanınır.
Türk hükümdarları arasında İslamiyet’i kabul etmesiyle tanınan Karahanlı hükümdarı kimdir?
- A) Bilge Kağan
- B) Satuk Buğra Han
- C) Bumin Kağan
- D) Mete Han
- E) Süleyman Şah
Doğru cevap: B
Çözüm: Satuk Buğra Han, Karahanlılar ve İslamiyet’in Türk toplulukları arasında yayılması bağlamında öne çıkan hükümdardır.
Türk-İslam edebiyatının “Kutadgu Bilig” adlı eserinin yazarı kimdir?
- A) Kaşgarlı Mahmud
- B) Edip Ahmet Yükneki
- C) Ahmed Yesevi
- D) Yusuf Has Hacib
- E) Nizamülmülk
Doğru cevap: D
Çözüm: Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacib’in yazdığı, devlet yönetimi ve erdemli yaşama ilişkin öğütler içeren önemli Türkçe eserdir.
Türkçenin söz varlığı ve lehçelerini tanıtmak amacıyla yazılan “Divanü Lügati’t-Türk” kime aittir?
- A) Kaşgarlı Mahmud
- B) Yusuf Has Hacib
- C) Ahmed Yesevi
- D) Hoca Dehhani
- E) Nizamülmülk
Doğru cevap: A
Çözüm: Kaşgarlı Mahmud’un Divanü Lügati’t-Türk adlı eseri, Türk dilini tanıtan sözlük ve kültür kaynağı olarak önem taşır.
Gazne Devleti’nin Hindistan seferleriyle tanınan hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kül Tigin
- B) I. Kılıç Arslan
- C) Gazneli Mahmud
- D) Bumin Kağan
- E) Bilge Kağan
Doğru cevap: C
Çözüm: Gazneli Mahmud, Hindistan’a düzenlediği seferler ve Gazne Devleti’nin siyasi gücünü artırmasıyla tanınır.
Büyük Selçuklu Devleti’nin kuruluşunu pekiştiren 1040 tarihli savaş hangisidir?
- A) Malazgirt Savaşı
- B) Miryokefalon Savaşı
- C) Kösedağ Savaşı
- D) Pasinler Savaşı
- E) Dandanakan Savaşı
Doğru cevap: E
Çözüm: Dandanakan’da Selçuklular Gaznelileri yenmiştir. 1040 zaferi Büyük Selçuklu Devleti’nin bağımsızlığını güçlendirmiştir.
1071 Malazgirt Savaşı’nda Büyük Selçuklu ordusuna hangi hükümdar komuta etmiştir?
- A) Tuğrul Bey
- B) Alp Arslan
- C) Melikşah
- D) I. Alaeddin Keykubad
- E) Satuk Buğra Han
Doğru cevap: B
Çözüm: Malazgirt Savaşı’nda Büyük Selçuklu hükümdarı Alp Arslan, Bizans ordusunu yenmiştir; bu gelişme Anadolu’ya Türk göçlerini hızlandırmıştır.
Büyük Selçuklu veziri Nizamülmülk ile ilişkilendirilen eğitim kurumları hangileridir?
- A) Enderun Mektebi
- B) Darülfünun
- C) Köy Enstitüleri
- D) Nizamiye Medreseleri
- E) Rüştiye Mektepleri
Doğru cevap: D
Çözüm: Nizamiye medreseleri, Büyük Selçuklu döneminde Nizamülmülk’ün desteğiyle sistemli yüksek öğretim kurumları olarak gelişmiştir.
Anadolu’da Türk varlığını kalıcılaştıran ve 1176 yılında Bizans’a karşı kazanılan savaş hangisidir?
- A) Miryokefalon Savaşı
- B) Dandanakan Savaşı
- C) Pasinler Savaşı
- D) Kösedağ Savaşı
- E) Ankara Savaşı
Doğru cevap: A
Çözüm: Miryokefalon’da II. Kılıç Arslan, Bizans ordusunu yenmiştir; Anadolu’daki Türk egemenliğinin kalıcılığı açısından önemlidir.
1243 yılında Türkiye Selçuklu Devleti’nin Moğollara yenildiği savaş hangisidir?
- A) Malazgirt Savaşı
- B) Miryokefalon Savaşı
- C) Kösedağ Savaşı
- D) Dandanakan Savaşı
- E) Katvan Savaşı
Doğru cevap: C
Çözüm: Kösedağ yenilgisi, Türkiye Selçuklularının Moğol/İlhanlı etkisi altına girmesinin başlangıç noktalarındandır.
Anadolu’daki ilk Türk denizcilik girişimleriyle tanınan İzmir merkezli beylik hangisidir?
- A) Saltuklular
- B) Mengücekliler
- C) Danişmentliler
- D) Artuklular
- E) Çaka Beyliği
Doğru cevap: E
Çözüm: Çaka Bey İzmir çevresinde deniz gücü kurmuştur; Anadolu Türk denizcilik tarihinin erken örnekleri arasında yer alır.