Amasya Genelgesi’nde İstanbul Hükûmetinin görevini yapamadığı belirtilerek milletin kendi iradesine çağrı yapılması, hangi siyasi dönüşümün işaretidir?
- A) Saltanatın yetkilerinin sınırsız biçimde artırılması
- B) Kurtuluşun meşruiyet kaynağının saraydan milletin ortak iradesine yönelmesi
- C) Yabancı bir devletin mandasının koşulsuz kabulü
- D) Millî cemiyetlerin tümünün dağıtılması
- E) Yalnız yerel belediye hizmetlerinin tartışılması
Doğru cevap: B
Çözüm: Amasya Genelgesi hem mevcut yönetimin yetersizliğine işaret etmiş hem de milletin kararıyla bağımsızlık düşüncesini savunmuştur.
Erzurum Kongresi’nde manda ve himaye reddedilirken Sivas Kongresi’nde bu tutumun sürdürülmesi hangi ilkenin sürekliliğini gösterir?
- A) Saltanatın güçlendirilmesi
- B) Yabancı himayesine teslim olma
- C) Ülkenin parçalanmasını kabul etme
- D) Tam bağımsızlık
- E) Kapitülasyonları genişletme
Doğru cevap: D
Çözüm: Erzurum ve Sivas kongrelerinde manda ve himayenin reddi, dış bir gücün yönetimine girmeden bağımsız hareket etme kararlılığını yansıtır.
Erzurum Kongresi’nin toplanma bölgesi sınırlıyken Sivas Kongresi’nin tüm millî cemiyetleri birleştirmesi hangi örgütsel değişimi açıklar?
- A) Bölgesel teşkilatlanmadan ulusal koordinasyona ilerlemeyi
- B) Ulusal örgütlenmenin tamamen bırakılmasını
- C) Kongrelerin yalnız ekonomik vergi hesaplaması yapmasını
- D) Millî hareketin manda yönetimine dönüşmesini
- E) TBMM’nin 1919’da resmen kapanmasını
Doğru cevap: A
Çözüm: Erzurum bölgesel temsil ile ulusal kararlar alırken Sivas millî cemiyetleri birleştirerek mücadeleyi ülke çapında örgütlemiştir.
Misak-ı Millî ile 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu birlikte düşünüldüğünde hangisi doğru karşılaştırmadır?
- A) İki belge de sadece askerî iaşe listesi içerir.
- B) Misak-ı Millî Latin alfabesini, 1921 Anayasası Montreux’yü kabul eder.
- C) Misak-ı Millî ulusal sınır ve bağımsızlık hedefi; 1921 Anayasası millî egemenlik ve yönetim ilkesidir.
- D) İki metin de 1937’de yayımlanmıştır.
- E) 1921 Anayasası saltanatın 1920’de yeniden kuruluşunu ilan eder.
Doğru cevap: C
Çözüm: Misak-ı Millî bağımsızlık ve ulusal sınır hedefini, 1921 Anayasası ise egemenliğin millete ait olduğu yönetim ilkesini ifade eder.
İstanbul’un işgalinin ardından Ankara’da TBMM’nin açılması, siyasal meşruiyet anlayışı hakkında hangi sonucu destekler?
- A) Siyasi yetkinin işgal kuvvetlerine tamamen devredildiğini
- B) İstanbul’un 1920’de başkent ilan edildiğini
- C) Bütün temsil organlarının kalıcı biçimde kaldırıldığını
- D) Meclis-i Mebusanın Ankara’ya kesintisiz taşındığını
- E) Millî iradeye dayalı yeni karar merkezinin oluşturulduğunu
Doğru cevap: E
Çözüm: TBMM’nin açılmasıyla millet adına karar verme yetkisini üstlenen yeni bir siyasi merkez ortaya çıktı; eski meclisin aynen taşınması değildir.
1921 Anayasası’nda egemenliğin millete ait olması ve yürütme-yasama yetkilerinin mecliste toplanması hangi yönetim modeline işaret eder?
- A) Mutlak monarşi
- B) Meclis hükûmeti sistemi
- C) Başkanlık sistemi
- D) Federal eyaletler birliği
- E) Vesayet altında krallık
Doğru cevap: B
Çözüm: 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, millî egemenliği TBMM merkezinde kullanan ve kuvvetler birliğine dayanan meclis hükûmeti sistemini benimsedi.
I. İnönü, II. İnönü, Sakarya ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi sırasının doğru olması hangi tarihsel süreci gösterir?
- A) Savaşların hepsinin 1919’da yaşandığını
- B) TBMM’nin kurulmadan önce 1922 zaferi kazandığını
- C) Yunan ordusuyla hiç çatışma yaşanmadığını
- D) Düzenli ordunun savunma başarılarından kesin taarruz zaferine ilerlemesini
- E) Millî Mücadele’nin 1920’de Lozan’la sona erdiğini
Doğru cevap: D
Çözüm: İnönü savaşları 1921’de, Sakarya 1921 yaz-sonbaharında, Başkomutanlık Meydan Muharebesi 30 Ağustos 1922’de gerçekleşti.
Kütahya-Eskişehir savaşlarından sonra Türk ordusunun Sakarya’nın doğusuna çekilmesi, askerî açıdan nasıl yorumlanmalıdır?
- A) Ordunun daha uygun savunma koşullarında yeniden düzenlenmesi için stratejik geri çekilme
- B) Türk ordusunun silah bırakıp savaştan kesin olarak çekilmesi
- C) TBMM’nin bütün yetkilerini Yunan ordusuna bırakması
- D) Sakarya Savaşı’nın 1919’da zaten kazanılması
- E) Büyük Taarruz’un Temmuz 1921’de tamamlanması
Doğru cevap: A
Çözüm: 1921 Kütahya-Eskişehir çarpışmaları ardından ordunun Sakarya gerisine çekilmesi savunmayı yeniden kurmak için alınan askerî karardır.
Tekâlif-i Milliye Emirleri’nde sivil kaynakların orduya yönlendirilmesi, Millî Mücadele’nin hangi özelliğini ortaya koyar?
- A) Dış devletlerin bütün askerî harcamaları karşılamasını
- B) İşgale karşı hiçbir yerel desteğin bulunmadığını
- C) Toplumun ekonomik imkânlarının savunma gereksinimleri için seferber edilmesini
- D) Savaşın yalnız deniz kuvvetleriyle yürütülmesini
- E) Halkın üretim ve ulaşımla ilişkisinin sona ermesini
Doğru cevap: C
Çözüm: Tekâlif-i Milliye Emirleri, Sakarya öncesi ordunun giyim, araç ve iaşe ihtiyaçlarını toplumun kaynaklarıyla karşılama çabasını gösterir.
Sakarya Savaşı’nda Mustafa Kemal’in savunmayı yalnız bir hatta değil geniş alana yayma yaklaşımı hangi savaş anlayışına örnektir?
- A) Tek bir siper düşünce bütün ordunun teslim olması
- B) Yalnız donanmayla kara savunması yapmak
- C) Savunma yerine tüm cepheleri boş bırakmak
- D) Ordunun hiçbir yedek kuvvet kullanmaması
- E) Savunmayı bütün harekât alanına yayarak stratejik esneklik sağlamak
Doğru cevap: E
Çözüm: “Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır” yaklaşımı, savunmanın tek çizgiyle sınırlandırılmamasını vurgular.
Mudanya Ateşkesi ve Lozan Barış Antlaşması’nın işlevleri hangi seçenekte doğru ayırt edilir?
- A) Mudanya ekonomik anayasa, Lozan askerî eğitim yönergesidir.
- B) Mudanya çatışmanın durdurulması ve Doğu Trakya’nın devri; Lozan kalıcı barış düzenidir.
- C) Mudanya 1918’de, Lozan 1920’de imzalanmıştır.
- D) Mudanya kapitülasyonları kabul etmiş, Lozan saltanatı geri getirmiştir.
- E) İki metin de yalnız iç okul yönetimini düzenler.
Doğru cevap: B
Çözüm: Mudanya 1922’de ateşkes ve Doğu Trakya’nın boşaltılması sürecini, Lozan 1923’te barış ve uluslararası egemenlik koşullarını düzenledi.
Saltanatın Lozan görüşmeleri öncesinde kaldırılması hangi siyasi sorunun önüne geçmeye yönelikti?
- A) Seçimlerde kadınların oy kullanmasını 1922’de başlatmak
- B) Harf İnkılabı’nı 1922’de tamamlamak
- C) Boğazları 1936 koşullarına göre düzenlemek
- D) Türkiye’yi uluslararası görüşmelerde kimin temsil edeceğine ilişkin ikiliği ortadan kaldırmak
- E) Balkan Antantı’nı imzalamak
Doğru cevap: D
Çözüm: Saltanatın 1 Kasım 1922’de kaldırılması, İstanbul ve Ankara hükûmetlerinin temsil yetkisi konusundaki ikiliğini sona erdirdi.
Lozan’da kapitülasyonların kaldırılması ile İzmir İktisat Kongresi’nin ekonomik bağımsızlık vurgusu birlikte hangi hedefe işaret eder?
- A) Siyasi bağımsızlığı ekonomik egemenlik ve kalkınmayla pekiştirmeye
- B) Yabancı devletlere süresiz ticari ayrıcalık tanımaya
- C) İç üretimi tümüyle durdurmaya
- D) Türkiye’de bütün özel girişimleri yasaklamaya
- E) Saltanatı ekonomik kurum olarak geri getirmeye
Doğru cevap: A
Çözüm: Lozan hukukî ve ekonomik ayrıcalıkları kaldırırken İzmir İktisat Kongresi yeni devletin üretim ve kalkınma yönelimini tartıştı.
“Saltanat kaldırıldı; ardından Lozan imzalandı; sonra Ankara başkent oldu ve cumhuriyet ilan edildi.” Bu olaylar hangi kronolojik sıradadır?
- A) 1923 Temmuz → 1922 Kasım → 1923 Ekim 29 → 1923 Ekim 13
- B) 1922 Kasım → 1923 Ekim 29 → 1923 Temmuz → 1923 Ekim 13
- C) 1922 Kasım → 1923 Temmuz → 1923 Ekim 13 → 1923 Ekim 29
- D) 1923 Ekim 13 → 1923 Temmuz → 1922 Kasım → 1923 Ekim 29
- E) 1923 Ekim 29 → 1923 Ekim 13 → 1923 Temmuz → 1922 Kasım
Doğru cevap: C
Çözüm: Saltanat 1 Kasım 1922, Lozan 24 Temmuz 1923, Ankara’nın başkentliği 13 Ekim 1923, Cumhuriyet 29 Ekim 1923 tarihlidir.
Tevhid-i Tedrisat, Medeni Kanun ve halifeliğin kaldırılması birlikte hangi dönüşümün farklı alanlarına örnek olur?
- A) Bütün dinî inançların yasaklanması
- B) Tüm eğitim kurumlarının kapatılması
- C) Osmanlı saltanatının yeniden kurulması
- D) Kapitülasyonların geri getirilmesi
- E) Devlet, eğitim ve toplum hukukunda laikleşme ve kurumsal bütünleşme
Doğru cevap: E
Çözüm: Bu düzenlemeler yönetim, eğitim ve özel hukukta laik esasların ve ortak kurumların güçlenmesini amaçladı; inanç özgürlüğünün ortadan kalkması değildir.
Cumhuriyetçilik, halkçılık ve laiklik ilkeleri hangi kavramlarla doğru eşleştirilmiştir?
- A) Devlet yatırımı – hanedan egemenliği – sınıf ayrıcalığı
- B) Millî egemenlik – hukuk önünde eşitlik – devlet işlerinin dinî kurallardan bağımsız yürütülmesi
- C) Yalnız tarımsal üretim – saltanat – dış ticaret
- D) Hanedan ayrıcalığı – askerî ittifak – imparatorluk
- E) Denizcilik – sanayi planı – tarihî eser koruma
Doğru cevap: B
Çözüm: Cumhuriyetçilik millî egemenliği, halkçılık sınıf ve zümre ayrıcalıklarının reddiyle eşitliği, laiklik devlet düzeninde dinî kurallardan bağımsızlığı ifade eder.
Yeni Türk harflerinin kabulü, Millet Mektepleri çalışmaları ve öğretim birliğinin birlikte değerlendirilmesi hangi hedefi gösterir?
- A) Bütün yazılı eserleri ortadan kaldırmak
- B) Eğitimi sadece askerî birliklere bırakmak
- C) Okuryazarlığı yalnız bir şehirle sınırlamak
- D) Eğitim erişimini ve okuryazarlığı artırarak toplumsal modernleşmeyi desteklemek
- E) Öğretimde farklı makamları yeniden çoğaltmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Tevhid-i Tedrisat ve Harf İnkılabı farklı tarihlerde yapılmış, eğitimde bütünleşme ve okuryazarlığın yaygınlaştırılmasına katkı sağlamıştır.
1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin 1923 Lozan Boğazlar düzenine göre Türkiye’ye sağladığı temel güvenlik avantajı nedir?
- A) Boğazların askerî savunması ve geçiş rejimindeki Türk yetkilerinin güçlenmesi
- B) Boğazların tüm devletlere sürekli ve koşulsuz kapatılması
- C) Boğazların yabancı devletlerce tamamen ilhak edilmesi
- D) Türkiye’nin Karadeniz kıyılarından çekilmesi
- E) İstanbul’un başkent yapılması
Doğru cevap: A
Çözüm: Montrö, Türkiye’nin Boğazları yeniden askerî bakımdan tahkim edebilmesine ve geçiş rejimini sözleşme şartlarında yönetmesine olanak tanıdı.
Hatay’ın 1938’de ayrı bir devlet hâline gelmesi ile 1939’da Türkiye’ye katılması arasındaki fark nasıl doğru ifade edilir?
- A) Her iki gelişme de aynı gün 1923’te gerçekleşti.
- B) Hatay 1938’de doğrudan Türkiye’nin ili oldu.
- C) 1938 Hatay Devleti’nin kuruluşu, 1939 ise Atatürk’ün ölümünden sonra Türkiye’ye katılıştır.
- D) 1939 katılışı Atatürk’ün cumhurbaşkanlığı döneminde oldu.
- E) Hatay’ın siyasi statüsü 1938–1939 arasında değişmedi.
Doğru cevap: C
Çözüm: Hatay Devleti 1938’de kuruldu; Hatay’ın Türkiye’ye katılması 1939’da, Mustafa Kemal Atatürk’ün vefatından sonra gerçekleşti.
1934 Balkan Antantı ile 1937 Sadabat Paktı birlikte hangi dış politika ilkesinin uygulaması olarak görülebilir?
- A) Komşu devletlerin topraklarını zorla ele geçirme
- B) Yeni manda yönetimleri oluşturma
- C) Sınır sorunlarını yalnız askerî yöntemle çözme
- D) Bütün uluslararası örgütlerden çekilme
- E) Komşu bölgelerde barış ve karşılıklı güvenlik işbirliğini geliştirme
Doğru cevap: E
Çözüm: Balkan Antantı Balkanlarda, Sadabat Paktı doğu komşularıyla bölgesel güvenlik ilişkilerinde barış ve işbirliği hedeflerini desteklemiştir.