III. Selim’in kurduğu yeni düzenli askerî teşkilatın adı nedir?
- A) Nizam-ı Cedid
- B) Asakir-i Mansure-i Muhammediye
- C) Sekban-ı Cedid
- D) Yaya ve Müsellem
- E) Humbaracı Ocağı
Doğru cevap: A
Çözüm: III. Selim döneminde Nizam-ı Cedid yeni usulde eğitim ve teşkilatlandırmayı amaçlayan askerî reformlar arasında yer alır.
1808 Sened-i İttifak hangi Osmanlı padişahı döneminde imzalanmıştır?
- A) III. Ahmed
- B) III. Selim
- C) II. Mahmud
- D) I. Abdülmecid
- E) V. Mehmed
Doğru cevap: C
Çözüm: Sened-i İttifak 1808’de II. Mahmud döneminde merkez ile ayanlar arasında imzalanmış, merkezî otorite–taşra ilişkilerinde etkili olmuştur.
Yeniçeri Ocağı’nın 1826 yılında kaldırılması hangi adla anılır?
- A) 31 Mart Vakası
- B) Fetret Devri
- C) Babıali Baskını
- D) Patrona Halil İsyanı
- E) Vaka-i Hayriye
Doğru cevap: E
Çözüm: II. Mahmud döneminde Yeniçeri Ocağı’nın 1826’da kaldırılması Vaka-i Hayriye adıyla bilinir.
Yeniçeri Ocağı kaldırıldıktan sonra II. Mahmud döneminde kurulan ordu hangisidir?
- A) Nizam-ı Cedid
- B) Asakir-i Mansure-i Muhammediye
- C) Sekban-ı Cedid
- D) Tımarlı Sipahiler
- E) Yaya ve Müsellem
Doğru cevap: B
Çözüm: 1826’da Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasının ardından Asakir-i Mansure-i Muhammediye adlı yeni askerî teşkilat oluşturuldu.
1839 Gülhane Hatt-ı Hümayunu hangi adla bilinir?
- A) Islahat Fermanı
- B) Kanun-i Esasi
- C) Sened-i İttifak
- D) Tanzimat Fermanı
- E) Hatt-ı Hümayun-u Hümayun
Doğru cevap: D
Çözüm: Tanzimat Fermanı 1839’da Gülhane’de ilan edildi; can, mal ve namus güvenliği gibi hukukî güvence ilkelerini vurguladı.
1856’da ilan edilen ve gayrimüslim tebaaya ilişkin düzenlemeleri genişleten belge hangisidir?
- A) Islahat Fermanı
- B) Tanzimat Fermanı
- C) Kanun-i Esasi
- D) Sened-i İttifak
- E) Amasya Genelgesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Islahat Fermanı 1856’da ilan edilerek özellikle gayrimüslim tebaanın statüsü ve haklarına ilişkin düzenlemeler getirdi.
Osmanlı Devleti’nin ilk anayasal metni olan 1876 tarihli belge hangisidir?
- A) Tanzimat Fermanı
- B) Sened-i İttifak
- C) Kanun-i Esasi
- D) Misak-ı Millî
- E) Islahat Fermanı
Doğru cevap: C
Çözüm: Kanun-i Esasi 1876’da ilan edilerek anayasal monarşi ve Meclis-i Umumi’nin kurulmasının hukuki temelini oluşturdu.
II. Mahmud’un Yeniçeri Ocağı’nı kaldırması ile yeni ordu kurmasının ortak amacı hangisidir?
- A) Askerî reformları uygulayabilecek merkezî bir teşkilat oluşturmak
- B) İltizam ve vergi sistemini aynı gün kaldırmak
- C) Mebusan seçimlerini başlatmak
- D) Avrupa’da bütün savaşları sona erdirmek
- E) Eyaletleri bağımsız devletlere dönüştürmek
Doğru cevap: A
Çözüm: Vaka-i Hayriye ve Asakir-i Mansure-i Muhammediye, II. Mahmud’un askerî kurumları yeniden düzenleme hedefinin parçalarıdır.
1831’de Takvim-i Vekayi gazetesinin yayımlanması hangi alanla ilişkilidir?
- A) Devşirme sisteminin başlatılması
- B) Yaya ve müsellem ordusunun kurulması
- C) Resmî kararların ve bilgilerin duyurulması
- D) Karlofça Antlaşması’nın imzalanması
- E) Kırım Savaşı’nın sona ermesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Takvim-i Vekayi, II. Mahmud döneminde yayımlanmaya başlayan resmî gazete olup devlet duyurularının iletilmesinde kullanıldı.
Tanzimat Fermanı (1839) ile Islahat Fermanı (1856) arasındaki temel fark hangisidir?
- A) İkisi de 1876’da ilan edilmiş anayasadır.
- B) Tanzimat yalnız donanmayı, Islahat yalnız kaleleri düzenler.
- C) Tanzimat Meclis-i Mebusan’ı kapatmış; Islahat açmıştır.
- D) İki belge de yalnız savaş ateşkesidir.
- E) Tanzimat genel hukukî güvence ilkeleri koyar; Islahat gayrimüslim tebaaya ilişkin düzenlemeleri genişletir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Tanzimat can, mal ve namus güvenliği gibi esasları vurgularken Islahat Fermanı özellikle gayrimüslimlerin durumuyla ilgili hak ve düzenlemeleri genişletti.
Kırım Savaşı’nda Osmanlı Devleti’nin İngiltere ve Fransa ile birlikte hareket ettiği başlıca rakip devlet hangisidir?
- A) İtalya
- B) Rusya
- C) Yunanistan
- D) Sırbistan
- E) Bulgaristan
Doğru cevap: B
Çözüm: Kırım Savaşı 1853–1856’da Rusya’ya karşı yürütüldü; Osmanlılar İngiltere ve Fransa ile askerî ittifak içinde yer aldı.
Osmanlı Devleti’nin 1854’te ilk dış borçlanmaya gitmesi hangi koşulla yakından ilişkilidir?
- A) 1699 Karlofça sınır düzeni
- B) Orhan Gazi’nin İznik’i alması
- C) 1453 İstanbul kuşatması
- D) Kırım Savaşı’nın yüksek mali giderleri
- E) 1918 Mondros ateşkesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Kırım Savaşı’nın askerî ve mali yükü Osmanlı Devleti’ni 1854’te ilk dış borçlanmaya yöneltti.
1876 Kanun-i Esasi’nin ilan edilmesinin devlet yönetimindeki başlıca sonucu nedir?
- A) Meşrutî yönetim ve parlamentonun hukuki temelinin oluşturulması
- B) Mutlak monarşinin ilk kez başlaması
- C) Yeniçeri Ocağı’nın yeniden kurulması
- D) Lale Devri’nin başlaması
- E) Balkan Savaşları’nın sona ermesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Kanun-i Esasi anayasal çerçeve oluşturmuş; Meclis-i Umumi’nin Ayan ve Mebusan kanatlarıyla toplanmasının önünü açmıştır.
Sened-i İttifak’ı “halkın seçilmiş temsilcileriyle hazırlanmış anayasa” şeklinde tanımlamak neden sorunludur?
- A) Metin yalnız dış ticaret kurallarını içerdiğinden
- B) 1808’de hiçbir ayan bulunmadığından
- C) Osmanlı tarihinde hiç merkez-taşra gerilimi yaşanmadığından
- D) Metin merkezî yönetim ile ayanlar arasındadır; geniş halk temsiline dayalı bir anayasa değildir.
- E) Sened-i İttifak 1908’de ilan edildiğinden
Doğru cevap: D
Çözüm: Sened-i İttifak 1808’in siyasi şartlarında merkez ile ayanlar arasında yükümlülükler düzenlemiştir; çağdaş meclisli anayasa gibi okunmamalıdır.
II. Mahmud döneminde resmî gazete ve nüfus sayımı girişimlerinin yanı sıra askerî reform yapılması, devletin hangi ihtiyacına işaret eder?
- A) Yönetim, insan kaynağı ve bilgi toplama kapasitesini artırmaya
- B) Yalnız saray törenlerini çoğaltmaya
- C) Eski ordunun tüm kurumlarını aynen korumaya
- D) Sınır bölgelerini tamamen yönetimsiz bırakmaya
- E) Devletin nüfus ve mali kaynaklarla ilgisini kesmeye
Doğru cevap: A
Çözüm: Askerî ve idari reformlar devletin merkezî işleyiş, nüfus bilgisi ve duyuru sistemini güçlendirme hedefinin parçalarıdır.
Tanzimat Fermanı’nın can ve mal güvenliği vurgusu ile Kanun-i Esasi’nin meclis düzenlemesi arasındaki temel farkı hangisi açıklar?
- A) Her ikisi yalnız askeri bir ateşkestir.
- B) Tanzimat 1908’de, Kanun-i Esasi 1839’da ilan edilmiştir.
- C) Tanzimat hukukî güvence ilkeleri koyar; Kanun-i Esasi anayasal-siyasal kurumlar oluşturur.
- D) İki metnin de hukuk ve yönetimle hiç ilgisi yoktur.
- E) Kanun-i Esasi yalnız matbaa tekniğini düzenler.
Doğru cevap: C
Çözüm: 1839 Tanzimat devletin hukukî taahhütlerini; 1876 Kanun-i Esasi anayasa ve parlamenter kurumlar çerçevesini temsil eder.
1856 Islahat Fermanı’nın ilanında Kırım Savaşı ve Avrupa devletleriyle ilişkilerin etkili olması hangi yargıyı destekler?
- A) Islahat’ın yalnız savaş alanındaki askerî bir emir olduğunu
- B) Avrupa devletleriyle hiçbir diplomatik temas bulunmadığını
- C) Osmanlıların 1856’da ilk kez kurulduğunu
- D) Gayrimüslim tebaanın Osmanlı’da hiç yaşamadığını
- E) İç hukuk düzenlemelerinin dış siyasi koşullardan da etkilenebildiğini
Doğru cevap: E
Çözüm: Islahat Fermanı iç düzenlemeleri hedeflese de Kırım Savaşı sonrası diplomatik ortamla ilişkiliydi; dış ve iç dinamikler birlikte düşünülmelidir.
Kırım Savaşı yıllarında ilk dış borcun alınması, Osmanlı mali tarihine ilişkin hangi sonucu destekler?
- A) Savaş sırasında devletin hiçbir mali kaynağa ihtiyaç duymadığını
- B) Askerî giderlerin dış finansman bağımlılığını artıran kararlara yol açabildiğini
- C) Dış borçlanmanın ilk kez 1918’de başladığını
- D) 1854 borcunun devlet gelirlerini otomatik sıfırladığını
- E) Kırım Savaşı’nın maliyeyle tamamen ilgisiz olduğunu
Doğru cevap: B
Çözüm: 1854’teki borçlanma savaş giderlerinin finansmanı bağlamında değerlendirilir; borçlanmanın bütün sonraki sonuçları tek olayla açıklanamaz.
1876’da anayasa ilan edilmesine rağmen sonraki dönemde parlamentonun faaliyetinin durdurulması hangi tarihsel ayrımı gösterir?
- A) Anayasa ilanıyla her zaman sınırsız parlamenter güç doğduğunu
- B) Osmanlı Devleti’nin 1876’da cumhuriyet olduğunu
- C) Temsil kurumlarının 1876’dan önce hiç düşünülmediğini
- D) Anayasal metnin varlığı ile temsil kurumlarının fiilen işlemesinin farklı olabileceğini
- E) Kanun-i Esasi’nin sadece askerî bütçe belgesi olduğunu
Doğru cevap: D
Çözüm: Kanun-i Esasi 1876’da ilan edilmiştir; II. Abdülhamid 1878’de Meclis-i Mebusan çalışmalarını durdurmuştur.
Berlin Antlaşması’nın (1878) Balkanlar için getirdiği çok sayıda siyasi düzenleme, hangi genel eğilimi yansıtır?
- A) Osmanlı’nın bölgedeki denetiminin daralması ve uluslararası müdahalelerin artması
- B) Bütün Balkan devletlerinin Osmanlıya koşulsuz katılmasını
- C) Osmanlı Devleti’nin 1878’de kurulduğunu
- D) Bölgedeki milliyetçilik hareketlerinin tamamen bitmesini
- E) Rusya ile hiçbir müzakere yapılmadığını
Doğru cevap: A
Çözüm: 1878 Berlin Antlaşması Balkanların siyasi yapısını yeniden düzenlemiş; büyük güçlerin ve ulusal hareketlerin etkisini artırmıştır.