1876’da I. Meşrutiyet’in ilan edildiği sırada Osmanlı padişahı kimdir?
- A) II. Mahmud
- B) III. Selim
- C) I. Abdülmecid
- D) V. Mehmed
- E) II. Abdülhamid
Doğru cevap: E
Çözüm: II. Abdülhamid tahta çıktıktan kısa süre sonra 1876 Kanun-i Esasi ilan edilmiş ve I. Meşrutiyet dönemi başlamıştır.
1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı halk arasında hangi adla bilinir?
- A) Trablusgarp Savaşı
- B) 93 Harbi
- C) Kırım Savaşı
- D) Balkan Savaşı
- E) Çaldıran Savaşı
Doğru cevap: B
Çözüm: 1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı, Rumi takvimde 1293 yılına rastlaması nedeniyle 93 Harbi olarak anılır.
1908 yılında Osmanlı Devleti’nde yeniden ilan edilen yönetim düzeni hangisidir?
- A) I. Meşrutiyet
- B) Tanzimat
- C) Mutlak monarşinin kuruluşu
- D) II. Meşrutiyet
- E) Lale Devri
Doğru cevap: D
Çözüm: 1908’de II. Meşrutiyet’in ilanıyla Kanun-i Esasi yeniden işler hâle getirildi ve parlamenter hayat tekrar başladı.
1911’de Osmanlı Devleti’nin Kuzey Afrika’daki Trablusgarp topraklarına saldıran devlet hangisidir?
- A) İtalya
- B) İngiltere
- C) Fransa
- D) Rusya
- E) Yunanistan
Doğru cevap: A
Çözüm: İtalya 1911’de Trablusgarp’a saldırdı; savaş 1912’de Uşi Antlaşması’yla sona erdi.
1912–1913 yıllarında Osmanlı Devleti’nin Balkan devletleriyle giriştiği savaşlar hangi adla bilinir?
- A) Kırım Savaşı
- B) Otuz Yıl Savaşı
- C) Balkan Savaşları
- D) Çaldıran Savaşı
- E) Kurtuluş Savaşı
Doğru cevap: C
Çözüm: Balkan Savaşları 1912–1913 yıllarında yaşandı; Osmanlı Devleti’nin Rumeli’deki topraklarını büyük ölçüde kaybetmesiyle sonuçlandı.
Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’ndan çekilme sürecini başlatan 30 Ekim 1918 tarihli belge hangisidir?
- A) Mudanya Ateşkes Antlaşması
- B) Lozan Barış Antlaşması
- C) Uşi Antlaşması
- D) Bükreş Antlaşması
- E) Mondros Ateşkes Antlaşması
Doğru cevap: E
Çözüm: Mondros Ateşkesi 30 Ekim 1918’de imzalandı; Osmanlı ordusunun durumunu ve İtilaf Devletlerinin işgal hareketlerini etkiledi.
1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı’ndan sonra 1878 Berlin Antlaşması’nın gündeme gelmesinin nedeni nedir?
- A) İstanbul’un 1453’te fethedilmesi
- B) Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması
- C) Savaş sonrasında Balkanlardaki siyasi düzenlemelerin Avrupa güçlerince yeniden ele alınması
- D) Kanuni döneminde Viyana’nın kuşatılması
- E) Karlofça’nın tüm hükümlerin iptal edilmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Berlin Kongresi ve Antlaşması 1878’de Ayastefanos sonrası Balkan düzenlemelerini büyük devletlerin katılımıyla yeniden şekillendirdi.
II. Meşrutiyet’in (1908) ilan edilmesiyle hangi siyasi kurum yeniden etkinleşti?
- A) Divan-ı Hümayun
- B) Kurultay
- C) Meclis-i Ayan’ın tamamen kaldırılması
- D) Yeniçeri Ocağı
- E) Meclis-i Mebusan
Doğru cevap: E
Çözüm: 1908’de anayasal yönetim yeniden işler hâle geldi, seçimler yapıldı ve Meclis-i Mebusan tekrar toplandı.
1909 31 Mart Vakası’nın ardından isyanı bastırmak üzere İstanbul’a gelen kuvvet hangi adla bilinir?
- A) Nizam-ı Cedid
- B) Hareket Ordusu
- C) Asakir-i Mansure-i Muhammediye
- D) Hamidiye Alayları
- E) Kuvayımilliye
Doğru cevap: B
Çözüm: 31 Mart Vakası 1909’da yaşandı. Selanik çıkışlı Hareket Ordusu İstanbul’a gelerek ayaklanmayı bastırdı.
Trablusgarp Savaşı’nda bazı Osmanlı subaylarının bölgeye gizlice geçmesinin temel nedeni hangisidir?
- A) Osmanlıların Roma’yı fethetmeye hazırlanması
- B) İtalya’nın Osmanlılara asker vermesi
- C) Trablusgarp’ın karayoluyla İstanbul’a bitişik olması
- D) Osmanlı donanmasının İtalyan deniz üstünlüğü karşısında düzenli birlik sevkinde zorlanması
- E) Savaşın yalnız Balkanlarda yapılması
Doğru cevap: D
Çözüm: İtalyan deniz gücü ve kara güzergâhındaki siyasi engeller nedeniyle Osmanlı subayları bölgeye farklı yollarla ulaşıp yerel direnişe destek verdi.
Balkan Savaşları sonucunda Osmanlı yönetiminin ağırlık merkezi açısından hangi gelişme belirginleşti?
- A) Rumeli’de geniş toprak kayıpları ve Anadolu’ya göçlerin artması
- B) İstanbul’un ilk kez Bizans’a geçmesi
- C) Osmanlıların bütün Kuzey Afrika’yı geri alması
- D) Sırbistan’ın yeniden Osmanlıya tamamen bağlanması
- E) Osmanlıların Asya’dan tümüyle çekilmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Balkan Savaşları Osmanlıların Rumeli’deki varlığını büyük ölçüde daralttı; savaşlar kitlesel göç ve insani sorunları artırdı.
1915 Çanakkale Cephesi’ne ilişkin hangisi doğrudur?
- A) Osmanlı Devleti bu cephede savaşmadan teslim olmuştur.
- B) Çanakkale’de yalnız Rus ve İtalyan orduları savaşmıştır.
- C) İtilaf Devletlerinin boğazı zorlayarak İstanbul’a ulaşma girişimleri başarısız olmuştur.
- D) Bu cephe 1908’de başlamıştır.
- E) Savaşın sonunda İstanbul İtilaflarca 1915’te fethedilmiştir.
Doğru cevap: C
Çözüm: 1915’te Çanakkale’de deniz ve kara harekâtıyla Boğazı aşma hedefi Osmanlı savunması karşısında gerçekleşmedi.
Mondros Ateşkes Antlaşması’nın 1918’de imzalanmasının temel siyasi anlamı hangisidir?
- A) Osmanlı’nın savaşa ilk kez girmesi
- B) I. Meşrutiyet’in ilan edilmesi
- C) Küçük Kaynarca’nın yenilenmesi
- D) Trablusgarp’ın geri alınması
- E) Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’ndaki silahlı mücadelesinin sona ermesi ve işgallere açık bir ortam oluşması
Doğru cevap: E
Çözüm: Mondros 30 Ekim 1918’de imzalandı; ateşkes maddeleri ve fiilî koşullar sonraki işgal hareketlerine ortam hazırladı.
II. Meşrutiyet’in ilanı (1908) ve 31 Mart Vakası’nın (1909) ardışık yaşanması hangi siyasi duruma işaret eder?
- A) 1908’de bütün siyasi çekişmelerin tamamen bittiğine
- B) 31 Mart Vakası’nın 1876’da gerçekleştiğine
- C) Anayasal düzene geçişin toplumsal-siyasi çatışmalardan bağımsız olmadığına
- D) Meclis’in 1908’de ilk kez Yeniçerilerce kurulduğuna
- E) Anayasal düzenin hiç tartışılmadığına
Doğru cevap: C
Çözüm: 1908’de anayasal hayat yeniden başladı; 1909’da yaşanan ayaklanma yeni siyasi düzene ilişkin gerilimleri gösterir.
Trablusgarp Savaşı ile Balkan Savaşları birbirini izlediğinde Osmanlıların askerî-stratejik bakımdan yaşadığı ortak güçlük hangisidir?
- A) Yalnız Orta Asya’da savaşmak
- B) İtalya ile hiçbir diplomatik ilişki kurmamak
- C) Bütün deniz ticaretini kontrol etmek
- D) Karlofça Antlaşması’nı 1912’de yeniden imzalamak
- E) Birden fazla cephede sınırlı kaynaklarla toprak savunma zorunluluğu
Doğru cevap: E
Çözüm: Trablusgarp’ta ulaşım engelleri, Balkanlar’da çok cepheli savaşlar, Osmanlıların savunma ve kaynak sorunlarını ağırlaştırdı.
1912 Birinci Balkan Savaşı’nda ağır kayıplar yaşanmasına rağmen 1913’te Edirne’nin geri alınması hangi ayrımı gerektirir?
- A) Balkan Savaşları’nın yalnız tek gün sürdüğünü varsaymak
- B) Birinci ve İkinci Balkan Savaşlarının sonuçlarını ayrı değerlendirmek
- C) Edirne’nin II. Dünya Savaşı’nda alındığını söylemek
- D) Osmanlıların 1913’te bütün Balkanları fethettiğini ileri sürmek
- E) Bütün toprak kayıplarının aynı gün telafi edildiğini savunmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Birinci Balkan Savaşı kayıplarla sonuçlandı; Balkan devletlerinin anlaşmazlıkları sırasında İkinci Balkan Savaşı’nda Edirne geri alındı.
Çanakkale’de İtilaf kuvvetlerinin İstanbul’a ulaşamaması ve müttefikleri Rusya’ya deniz bağlantısı kuramaması hangi cephe sonucunu açıklar?
- A) Rusya’nın 1915’te Osmanlı müttefiki olmasını
- B) İtilaf Devletlerinin 1915’te tüm Avrupa’yı terk etmesini
- C) Osmanlıların savaşmadan Çanakkale’yi teslim etmesini
- D) Boğazların zorla geçilememesinin savaşın lojistik ve siyasi planlarını etkilemesini
- E) Mondros’un 1915’te yürürlüğe girmesini
Doğru cevap: D
Çözüm: Çanakkale savunması Boğaz’ı geçme girişimini durdurdu; bu durum İtilafların savaş ve ikmal planları açısından önemli sonuçlar doğurdu.
Mondros Ateşkesi’nin ardından işgallerin başlaması, ateşkes metinleri hakkında hangi tarihsel uyarıyı güçlendirir?
- A) Savaşın durması ile kalıcı barış ve egemenlik güvencesinin aynı şey olmadığını
- B) Ateşkesin her zaman doğrudan bağımsızlık getirdiğini
- C) Mondros’un Kurtuluş Savaşı’ndan sonra imzalandığını
- D) 1918’de Osmanlı ordusunun hiçbir şart kabul etmediğini
- E) İtilaf Devletlerinin Anadolu’da hiç faaliyet göstermediğini
Doğru cevap: A
Çözüm: Mondros silahlı çatışmanın durdurulmasını düzenlemiş fakat sonraki işgalleri engellememiştir; ateşkes kalıcı barış antlaşması değildir.
Osmanlı yenileşmesindeki olayların doğru kronolojik dizisi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tanzimat → Lale Devri → II. Meşrutiyet → Nizam-ı Cedid → I. Meşrutiyet
- B) I. Meşrutiyet → Nizam-ı Cedid → Tanzimat → Lale Devri → II. Meşrutiyet
- C) Lale Devri → Nizam-ı Cedid → Tanzimat → I. Meşrutiyet → II. Meşrutiyet
- D) Nizam-ı Cedid → II. Meşrutiyet → Lale Devri → I. Meşrutiyet → Tanzimat
- E) II. Meşrutiyet → Tanzimat → Lale Devri → I. Meşrutiyet → Nizam-ı Cedid
Doğru cevap: C
Çözüm: Lale Devri 1718–1730, Nizam-ı Cedid III. Selim, Tanzimat 1839, I. Meşrutiyet 1876 ve II. Meşrutiyet 1908 sırasındadır.
Karlofça (1699), Küçük Kaynarca (1774), Berlin (1878) ve Mondros (1918) birlikte ele alındığında hangi büyük tarihsel değişim izlenir?
- A) Osmanlıların kesintisiz biçimde her antlaşmayla toprak kazanması
- B) Devletin yalnız Avrupa’da kurulup Anadolu’ya hiç gelmemesi
- C) Savaşların tümünün tek yüzyılda yaşanması
- D) Osmanlıların bütün antlaşmalarda aynı devletle görüşmesi
- E) Osmanlı Devleti’nin uzun dönemde uluslararası konumunun ve toprak hâkimiyetinin zayıflaması
Doğru cevap: E
Çözüm: Bu belgeler farklı yüzyıllardaki toprak, egemenlik ve savaş koşullarını gösterir; her birinin hükümleri ve tarafları ayrıca incelenmelidir.