Osmanlı Beyliği’nin kurucusu olarak kabul edilen hükümdar kimdir?
- A) Orhan Gazi
- B) Osman Gazi
- C) I. Murad
- D) I. Bayezid
- E) II. Murad
Doğru cevap: B
Çözüm: Osman Gazi, Osmanlı hanedanının kurucusudur. Beylik kuzeybatı Anadolu’da Bizans sınırına yakın bölgede güçlenmiştir.
Osmanlıların kuruluş döneminde mücadele ettiği başlıca komşu devlet hangisiydi?
- A) Safevî Devleti
- B) Memlük Devleti
- C) Karahanlı Devleti
- D) Bizans İmparatorluğu
- E) Gazne Devleti
Doğru cevap: D
Çözüm: Osmanlı Beyliği Bizans sınırında gelişmiş, erken fetihlerde Bizans tekfurları ve yerel güçlerle mücadele etmiştir.
Bursa’nın 1326 yılında Osmanlı yönetimine katılması hangi hükümdar dönemiyle ilişkilidir?
- A) Orhan Gazi
- B) I. Selim
- C) I. Süleyman
- D) II. Murad
- E) II. Mehmed
Doğru cevap: A
Çözüm: Bursa, Osman Gazi döneminde başlayan kuşatmanın ardından Orhan Gazi döneminde alınmış ve devletin önemli merkezi olmuştur.
Osmanlıların ilk düzenli piyade ve süvari birlikleri olarak bilinen yaya ve müsellemler hangi hükümdar döneminde teşkilatlandı?
- A) Osman Gazi
- B) II. Bayezid
- C) Orhan Gazi
- D) I. Selim
- E) II. Selim
Doğru cevap: C
Çözüm: Yaya ve müsellem birlikleri Orhan Gazi döneminde düzenli askerî teşkilatlanmaya yönelik ilk girişimler arasında sayılır.
Osmanlılarda ilk medrese hangi şehirde Orhan Gazi döneminde açılmıştır?
- A) Edirne
- B) Amasya
- C) Trabzon
- D) Manisa
- E) İznik
Doğru cevap: E
Çözüm: İznik Medresesi Orhan Gazi döneminde açılmıştır. İznik’in alınması erken Osmanlı eğitim ve yönetim kurumlarının gelişmesini desteklemiştir.
Osmanlıların Karesioğulları topraklarını alması hangi alanda gelişmelerini kolaylaştırdı?
- A) Hindistan’da sömürge kurma
- B) Denizcilik ve Rumeli’ye geçiş
- C) Kızıldeniz’de ilk sefer
- D) İran’da Safevî tahtını alma
- E) Karadeniz’in doğusunda maden çıkarma
Doğru cevap: B
Çözüm: Karesi Beyliği’nin katılması Osmanlıya kıyı toprakları, gemiler ve tecrübeli denizciler kazandırmış; Rumeli’ye geçişi kolaylaştırmıştır.
Osmanlıların Rumeli’de tutunmasında ilk önemli askerî üslerden biri olan kale hangisidir?
- A) Rumeli Hisarı
- B) Yedikule Hisarı
- C) Anadolu Hisarı
- D) Çimpe Kalesi
- E) Alanya Kalesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Çimpe Kalesi, Osmanlıların Gelibolu çevresindeki erken Rumeli varlığında bir dayanak olmuş; fetihlerin ilerlemesini kolaylaştırmıştır.
Osmanlı Beyliği’nin Bizans sınırında kurulmasının genişlemeye etkisi için hangisi söylenebilir?
- A) Beyliğin tüm deniz ticaret yollarını kurulduğu gün ele geçirdiği
- B) Sınırdaki siyasi fırsatlar ve gaza hareketleri erken fetihlere ortam hazırlamıştır.
- C) Osmanlıların Bizans ile hiç temas etmediği
- D) Merkezî Anadolu’daki bütün beyliklerin aynı anda birleştiği
- E) Hindistan seferlerinin kuruluştaki tek amaç olduğu
Doğru cevap: B
Çözüm: Sınır bölgesindeki yerel siyasi koşullar, gaza düşüncesi ve Osmanlıların diğer gruplarla ilişkileri büyümeyi destekleyen unsurlardandır.
Bursa ve İznik’in Orhan Gazi döneminde alınması Osmanlı yönetiminde öncelikle hangi değişimi destekledi?
- A) Yalnız göçebe hayvancılığa geçişi
- B) Balkanlardan tamamen geri çekilmeyi
- C) Hükümdarlığın kaldırılmasını
- D) Şehir merkezleri ve eğitim kurumları üzerinden kurumsallaşmayı
- E) Devşirmenin aynı gün yasaklanmasını
Doğru cevap: D
Çözüm: Bursa ve İznik gibi şehirlerin alınması idare, ekonomi, eğitim ve ticaret kurumlarının gelişmesine uygun şehir altyapısı sağladı.
Karesi topraklarının Osmanlılara katılmasından Rumeli fetihlerine giden süreçte hangi bağlantı vardır?
- A) Kıyı ve denizcilik imkânlarının Gelibolu’ya geçişi kolaylaştırması
- B) Karesi’nin İran’da bulunması sayesinde Safevîlerle birleşilmesi
- C) Karesi donanmasının Hint Okyanusu’nu ele geçirmesi
- D) Beyliğin merkezinin İstanbul olması
- E) Osmanlıların Anadolu kıyılarını tamamen terk etmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Karesi’den edinilen denizcilik tecrübesi ve kıyı hâkimiyeti, Çanakkale Boğazı çevresindeki askerî hareketliliği desteklemiştir.
Osmanlıların Rumeli’de iskân politikası uygulamasının başlıca siyasi amacı hangisidir?
- A) Bütün Balkan nüfusunu bir günde zorla aynı şehre taşımak
- B) Osmanlı ordusunun tamamını dağıtmak
- C) Fethedilen bölgelerde yerleşimi ve güvenliği destekleyerek kalıcılığı artırmak
- D) Anadolu’daki ticareti tamamen durdurmak
- E) Sadece deniz seyahatlerini özendirmek
Doğru cevap: C
Çözüm: İskân siyaseti fethedilen topraklarda nüfus ve üretim sürekliliğini, ulaşımı ve denetimi güçlendirmeye yönelik politikalar içerir.
Tımar sisteminde sipahinin gelir elde ettiği toprağın mülkiyeti için hangi ifade doğrudur?
- A) Sipahi tımardaki bütün toprağın mutlak özel sahibidir.
- B) Toprak yalnız yabancı tüccara satılabilir.
- C) Tımar sadece denizcilik masraflarını karşılar.
- D) Sistem hiçbir askerî yükümlülük içermez.
- E) Vergi geliri hizmet karşılığında tahsis edilir; toprağın mülkiyeti sipahiye otomatik geçmez.
Doğru cevap: E
Çözüm: Tımarın esas işlevlerinden biri toprak gelirini askerî ve idari hizmete bağlamaktır; arazi mülkiyetiyle gelir tasarrufu ayrıdır.
Kapıkulu askerleri ile tımarlı sipahilerin hizmet düzeni hangi seçenekte doğru ayırt edilmiştir?
- A) Kapıkulu yalnız donanma, tımarlı sipahi yalnız saray kâtibidir.
- B) Kapıkulu merkez ordusu; tımarlı sipahi gelir tahsisiyle taşrada hizmet veren atlı askerdir.
- C) İki teşkilat da yalnız medreselerde öğretim yapar.
- D) Tımarlı sipahi her zaman sarayda aylık maaşla görev yapar.
- E) Kapıkulu yalnız Avrupa’daki tüccarlardan oluşur.
Doğru cevap: B
Çözüm: Kapıkulu ocakları merkezî askerî teşkilat içinde yer alır; tımarlı sipahiler ise tımar gelirleriyle donatılmış eyalet süvarileridir.
Osmanlılarda devşirme sistemi en çok hangi kurumsal ihtiyaca bağlı olarak gelişmiştir?
- A) Bütün taşra tımarlı sipahilerini kaldırıp yerlerine tüccar koymak
- B) Medreselerde yalnız İtalyanca öğretmek
- C) Osmanlı donanmasını tamamen dağıtmak
- D) Merkezî yönetim ve kapıkulu hizmetleri için insan kaynağı sağlamak
- E) Bütün hanedan üyelerini taşradan seçmek
Doğru cevap: D
Çözüm: Devşirme uygulaması özellikle saray ve merkezî askerî-idari teşkilat için insan kaynağı yetiştirmeye yönelik düzenlemelerle ilişkilidir.
Osmanlıların Bizans sınırında büyüdüğünü; aynı zamanda Türkmen, ahi ve yerel topluluklarla ilişki kurduğunu belirten bir araştırmacı hangi yöntemsel sonuca ulaşmalıdır?
- A) Kuruluşun yalnız deniz ticaretinden kaynaklandığı kesindir.
- B) Kuruluşu tek bir nedene değil, siyasi ve toplumsal etkenlerin birleşimine bağlamak gerekir.
- C) Bizans sınırıyla ilişki kurulmadığını kabul etmek gerekir.
- D) Tüm halkın aynı toplumsal gruptan oluştuğu kanıtlanır.
- E) Osmanlıların hiçbir komşuyla işbirliği yapmadığı anlaşılır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Erken Osmanlı büyümesi sınır siyaseti, yerel ittifaklar, askerî başarı ve sosyal ağlar gibi birden fazla etkenle açıklanır.
Bursa ve İznik’in alınmasından sonra medrese, pazar ve idare merkezlerinin gelişmesi, Osmanlıların hangi dönüşümüne kanıttır?
- A) Bütün yerleşik hayatı bırakmasına
- B) Yalnız konargöçer aşirete dönüşmesine
- C) Bizans’a bağlı bir liman devleti olmasına
- D) Uç beyliğinden şehir temelli kurumsal devlete doğru ilerlemesine
- E) Tüm vergi sistemini kaldırmasına
Doğru cevap: D
Çözüm: Fethedilen kentlerde eğitim, ekonomik ve idari kurumların oluşması askerî yayılmanın yanı sıra devletleşme sürecini gösterir.
Bir tarihçi Çimpe, Karesi donanması ve Gelibolu fetihlerini tek başlık altında inceliyor. En uygun araştırma başlığı hangisidir?
- A) Osmanlıların Rumeli’ye geçişi ve kalıcı askerî varlığının kurulması
- B) Mısır’ın fethedilmesi ve halifelik siyaseti
- C) Orta Asya’da Göktürk devletinin kuruluşu
- D) Hindistan’da deniz ticareti kolonileri
- E) Moğolların Anadolu’yu işgali
Doğru cevap: A
Çözüm: Karesi’nin denizcilik birikimi, Çimpe dayanağı ve Gelibolu gelişmeleri Osmanlıların Rumeli’de tutunma aşamalarıyla bağlantılıdır.
Tımar gelirinin sipahiye asker besleme karşılığı verildiği bilgisine dayanarak aşağıdakilerden hangisi kesinlikle ileri sürülemez?
- A) Askerî hizmet ile vergi gelirinin ilişkilendirildiği
- B) Taşrada asker yetiştirme amacı bulunduğu
- C) Sipahinin bütün toprağın özel mülk sahibi hâline geldiği
- D) Gelir tahsisinin devlet teşkilatında işlev gördüğü
- E) Sistemin üretim ve vergilendirmeyle ilişkili olduğu
Doğru cevap: C
Çözüm: Tımar gelirinin tahsisi mülkiyet devri anlamına gelmez; bu nedenle tüm toprağın sipahiye özel mülk olduğu sonucu yanlıştır.
Rumeli’ye yerleştirilen grupların tarım yapması ve yerleşimlerin güvenliğinin desteklenmesi, fetih siyasetinde hangi ortak hedefe hizmet eder?
- A) Her bölgede tarımı yasaklamak
- B) Nüfusu tümüyle boşaltıp yerleşime kapatmak
- C) Yalnız yıllık seferlerle idareyi yürütmek
- D) Ticaret yollarının tümünü kapatmak
- E) Askerî ele geçirmeyi kalıcı idare ve ekonomik üretimle desteklemek
Doğru cevap: E
Çözüm: İskân ve üretimin desteklenmesi fetih sonrası idari, toplumsal ve ekonomik sürekliliğin kurulmasına katkı sağlar.
Bir asker maaşını merkez hazinesinden alırken başka bir asker hizmet karşılığı taşra vergi gelirinden yararlanıyor. Bu iki asker grubu sırasıyla hangisidir?
- A) Tımarlı sipahi – kapıkulu askeri
- B) Kapıkulu askeri – tımarlı sipahi
- C) Akıncı – donanma leventi
- D) Yeniçeri – saray müderrisi
- E) Kadı – nişancı
Doğru cevap: B
Çözüm: Kapıkulu merkezî ordu içinde maaşlı hizmetle ilişkilidir; tımarlı sipahi ise vergi geliri tahsisine dayalı askerî hizmet görür.