Edirne’nin Osmanlı hâkimiyetine alınması hangi padişah dönemiyle ilişkilendirilir?
- A) I. Murad
- B) I. Selim
- C) II. Bayezid
- D) II. Osman
- E) IV. Murad
Doğru cevap: A
Çözüm: Edirne, I. Murad döneminde Osmanlı yönetimine katılmış ve Balkan seferleri açısından önemli bir siyasi merkez hâline gelmiştir.
1389 tarihli Birinci Kosova Savaşı’nda Osmanlı hükümdarı kimdir?
- A) Orhan Gazi
- B) II. Mehmed
- C) I. Murad
- D) I. Süleyman
- E) I. Selim
Doğru cevap: C
Çözüm: Birinci Kosova Savaşı I. Murad döneminde gerçekleşmiş, Osmanlıların Balkanlardaki etkisini artıran gelişmelerden biri olmuştur.
1396 Niğbolu Savaşı’nda Haçlı ordusunu yenen Osmanlı hükümdarı kimdir?
- A) Osman Gazi
- B) Orhan Gazi
- C) II. Murad
- D) I. Selim
- E) Yıldırım Bayezid
Doğru cevap: E
Çözüm: Niğbolu Savaşı, I. Bayezid’in Haçlı kuvvetlerine karşı kazandığı 1396 tarihli önemli zaferdir.
1402 Ankara Savaşı’nda Yıldırım Bayezid’in karşısındaki hükümdar kimdir?
- A) Şah İsmail
- B) Timur
- C) Uzun Hasan
- D) Karamanoğlu İbrahim Bey
- E) III. İvan
Doğru cevap: B
Çözüm: Ankara Savaşı 1402’de Yıldırım Bayezid ile Timur arasında yaşanmış; Osmanlıların Anadolu’daki siyasi birliğini sarsmıştır.
Ankara Savaşı sonrasında Osmanlı şehzadeleri arasındaki taht mücadeleleri dönemi hangi adla anılır?
- A) Lale Devri
- B) Tanzimat Devri
- C) Meşrutiyet Devri
- D) Fetret Devri
- E) Islahat Devri
Doğru cevap: D
Çözüm: 1402–1413 yılları arasındaki şehzadeler mücadeleleri Fetret Devri olarak bilinir; merkezî otorite bu süreçte zayıflamıştır.
Fetret Devri’ni sona erdirerek Osmanlı yönetiminde birliği yeniden kuran padişah kimdir?
- A) I. Mehmed (Çelebi Mehmed)
- B) I. Murad
- C) II. Bayezid
- D) IV. Mehmed
- E) III. Selim
Doğru cevap: A
Çözüm: Çelebi Mehmed 1413 yılında rakip şehzadeleri yenerek Fetret Devri’ni bitirmiş, Osmanlı siyasi birliğini yeniden sağlamıştır.
1444 Varna Savaşı’nda Osmanlı ordusuna hangi padişah komuta etmiştir?
- A) I. Mehmed
- B) II. Mehmed
- C) II. Murad
- D) I. Selim
- E) I. Süleyman
Doğru cevap: C
Çözüm: Varna Savaşı 1444’te II. Murad döneminde Haçlı ordusuna karşı kazanılmış ve Balkanlardaki Osmanlı konumunu güçlendirmiştir.
Niğbolu Savaşı (1396) ile Ankara Savaşı (1402) birlikte değerlendirildiğinde Yıldırım Bayezid dönemi için hangi yargıya varılır?
- A) Balkanlardaki askerî başarıların ardından Anadolu’da ağır bir siyasi yenilgi yaşanmıştır.
- B) Her iki savaş da aynı yıl yapılmıştır.
- C) Niğbolu Timurlulara karşı kazanılmıştır.
- D) Ankara Savaşı Bizans’ı ortadan kaldırmıştır.
- E) Her iki savaş II. Murad döneminde gerçekleşmiştir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Niğbolu Haçlılara karşı zafer, Ankara ise Timur’a karşı yenilgidir; aynı hükümdarın dönemindeki farklı sonuçlardır.
Ankara Savaşı’ndan sonra Bizans’ın Osmanlı baskısından bir süre yararlanmasının nedeni nedir?
- A) Osmanlıların bütün Avrupa’yı ele geçirmesi
- B) Timur’un Bizans imparatoru olması
- C) Osmanlı şehzadelerinin taht mücadeleleriyle merkezî gücün zayıflaması
- D) Beylikler üzerindeki Osmanlı hâkimiyetinin anında güçlenmesi
- E) İstanbul’un 1402’de fethedilmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Fetret Devri sırasında hanedan içi rekabet ve Anadolu’daki siyasi çözülme Osmanlıların Bizans üzerindeki baskısını azaltmıştır.
Varna ve İkinci Kosova zaferlerinin ortak tarihsel etkisi hangisidir?
- A) Osmanlıların Mısır topraklarını ilk kez alması
- B) Memlüklerin 1444’te ortadan kaldırılması
- C) Bizans’ın 1448’de sona ermesi
- D) Osmanlıların Hindistan seferleri yapması
- E) Osmanlıların Balkanlardaki askerî-siyasi üstünlüğünün güçlenmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: II. Murad döneminde Haçlı güçlerine karşı kazanılan Varna ve İkinci Kosova zaferleri Balkanlardaki Osmanlı konumunu pekiştirmiştir.
Fatih’in Rumeli Hisarı’nı yaptırması İstanbul kuşatmasında hangi stratejik amaca hizmet etmiştir?
- A) Mısır’dan Kızıldeniz’e geçişi sağlamak
- B) Karadeniz’den Boğaz yoluyla Bizans’a gelebilecek yardımı denetlemek
- C) Balkanlarda bütün kaleleri aynı anda yıkmak
- D) Tuna Nehri’ni okyanusa bağlamak
- E) Anadolu’da tımar sistemini kaldırmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Rumeli Hisarı Boğaz’daki denetimi artırarak denizden yardım ve geçişleri sınırlama amacı taşıyan kuşatma hazırlıklarından biridir.
İstanbul’un fethiyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- A) Avrupa’da bütün devletler aynı tarihte ortadan kalkmıştır.
- B) Osmanlı Devleti ilk kez 1453’te kurulmuştur.
- C) Mısır fethedilerek Memlükler sona ermiştir.
- D) Bizans siyasi varlığı sona ermiş ve Osmanlı başkentinin İstanbul olmasıyla merkezî konum güçlenmiştir.
- E) Fetret Devri 1453’te başlamıştır.
Doğru cevap: D
Çözüm: 1453’te Bizans İmparatorluğu sona ermiştir. İstanbul’un başkent oluşu Osmanlı siyasetinde ve ticaret yollarında önemli etkiler yaratmıştır.
İstanbul’un fethi öncesindeki top hazırlıkları ve donanma kullanımı hangi özelliği ortaya koyar?
- A) Kuşatma teknolojisiyle kara ve deniz imkânlarının birlikte planlandığını
- B) Savaşta hiçbir ateşli silah kullanılmadığını
- C) Osmanlıların yalnız atlı okçularla kuşatma yaptığını
- D) Deniz ulaşımının tamamen ihmal edildiğini
- E) Bizans’ın kuşatma planına komuta ettiğini
Doğru cevap: A
Çözüm: Fatih kuşatmada güçlü toplardan, kara kuvvetlerinden ve donanmadan yararlanmış; askerî kaynakları ortak hedefe yöneltmiştir.
Niğbolu’da kazanılan zaferden yalnız altı yıl sonra Ankara’da yenilgi yaşanması, siyasi tarih yorumunda hangi ilkeyi hatırlatır?
- A) Her askerî zafer merkezî otoriteyi mutlaka ortadan kaldırır.
- B) Aynı hükümdar iki farklı devletle savaşamaz.
- C) Siyasi olaylar arasında hiçbir neden-sonuç ilişkisi kurulamaz.
- D) Bir dönemin başarıları devletin gelecekteki tüm savaşları kazanacağını garanti etmez.
- E) Tarihte tüm savaşlar aynı tarihte gerçekleşir.
Doğru cevap: D
Çözüm: 1396 Niğbolu ve 1402 Ankara, aynı hükümdarın yönetimindeki farklı şart ve sonuçları gösterir; tek savaştan sınırsız genelleme yapılamaz.
1402 Ankara Savaşı sonrası şehzadeler arasındaki mücadelelerin 1413’e kadar sürmesi hangi siyasi koşulla en yakından ilişkilidir?
- A) Merkezî otoritenin zayıflaması ve hanedan üyelerinin meşruiyet yarışına girmesi
- B) Osmanlı yönetiminde hanedan kurumunun hiç bulunmaması
- C) Bizans’ın 1402’de tamamen ortadan kalkması
- D) Memlüklerin Osmanlı başkentini yönetmesi
- E) Bütün beylerin taht hakkından vazgeçmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Timur karşısındaki yenilgi merkezî denetimi sarstı. Hanedan içi rekabet ve yerel siyasi odakların güçlenmesi Fetret Devri’ni belirledi.
Çelebi Mehmed’in 1413’te birliği yeniden kurmasıyla II. Murad’ın 1444–1448 Balkan başarıları arasında hangi süreç görülür?
- A) Büyük Selçuklu Devleti’nin ilk kez kurulması
- B) Memlük Devleti’nin 1413’te yıkılması
- C) İç siyasi toparlanmadan dış askerî-siyasi gücün pekişmesine doğru ilerleme
- D) Kösedağ yenilgisiyle Anadolu’dan çekilme
- E) Osmanlı hanedanının tümüyle sona ermesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Fetret Devri’nin ardından siyasi birliğin kurulması, II. Murad döneminde Balkanlarda askerî başarıların süreklilik kazanmasına zemin hazırladı.
İstanbul kuşatmasında Rumeli Hisarı, güçlü toplar ve donanmanın bir arada kullanılması hangi askerî anlayışa örnektir?
- A) Yalnız tek bir askerî yönteme dayanmak
- B) Denizden gelen yardım ihtimalini önemsememek
- C) Kuşatmayı tamamen diplomatik görüşmeye bırakmak
- D) Bizans’ın askerî teçhizatına bağımlı kalmak
- E) Boğaz denetimi, kuşatma teknolojisi ve deniz gücünü eşgüdümlü kullanmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Fetih hazırlıkları farklı kuvvetlerin ve teknolojilerin eşgüdümünü gerektiriyordu; hisar, toplar ve donanma aynı kuşatma hedefini destekledi.
1453’te Bizans siyasi varlığının sona ermesi ile Osmanlıların İstanbul’u başkent yapması birlikte nasıl değerlendirilmelidir?
- A) Doğu Roma yalnız isim değiştirip aynı hanedanla sürmüştür.
- B) Bölgesel siyasi dengeler değişmiş ve Osmanlı merkezî idaresi yeni stratejik merkezde güçlenmiştir.
- C) Osmanlı Devleti kurulmadan önce İstanbul’u almıştır.
- D) Bütün Avrupa devletleri aynı gün Osmanlıya bağlanmıştır.
- E) Osmanlıların ticaret ve siyasetle ilişkisi sona ermiştir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Fetih Bizans’ın sona ermesini ve İstanbul’un Osmanlı başkenti olarak örgütlenmesini sağladı; siyasal ve ekonomik etkiler zamana yayıldı.
Bir kaynak II. Mehmed’in İstanbul kuşatmasını, diğer kaynak onun merkezî yönetimi güçlendiren düzenlemelerini anlatıyor. Birlikte hangi yönünü ortaya koyarlar?
- A) Fatih’in yalnız denizcilikle ilgilendiğini
- B) Osmanlıların 15. yüzyılda hiçbir kanun düzeni olmadığını
- C) Başkentte hiçbir idari kurumun bulunmadığını
- D) Askerî fetihle siyasi-idari merkezileşmenin bağlantılı yürütüldüğünü
- E) İstanbul’un ancak 16. yüzyılda fethedildiğini
Doğru cevap: D
Çözüm: Fatih dönemi hem askerî yayılma hem de merkezî teşkilatın güçlendirilmesiyle değerlendirilir; fetih tek başına tüm süreci açıklamaz.
Defterdarın hazine kayıtları, nişancının resmî belgeler ve kazaskerin adli-ilmiye işleriyle ilgilenmesi, Divan teşkilatı hakkında neyi gösterir?
- A) Merkezî yönetimde görev ve uzmanlık alanlarının ayrıştığını
- B) Tüm görevlerin tek kişide toplandığını
- C) Devletin yazılı kayıt tutmadığını
- D) Maliyenin orduyla hiç ilişkili olmadığını
- E) Yargı kurumlarının tamamen kaldırıldığını
Doğru cevap: A
Çözüm: Divan görevlerinin ayrışması maliye, yazışma ve yargı alanlarının ayrı uzmanlık ve sorumluluklarla yürütüldüğünü gösterir.