Osmanlı Beyliği’nin Bizans sınırında kurulmasının genişlemeye etkisi için hangisi söylenebilir?
- A) Beyliğin tüm deniz ticaret yollarını kurulduğu gün ele geçirdiği
- B) Sınırdaki siyasi fırsatlar ve gaza hareketleri erken fetihlere ortam hazırlamıştır.
- C) Osmanlıların Bizans ile hiç temas etmediği
- D) Merkezî Anadolu’daki bütün beyliklerin aynı anda birleştiği
- E) Hindistan seferlerinin kuruluştaki tek amaç olduğu
Doğru cevap: B
Çözüm: Sınır bölgesindeki yerel siyasi koşullar, gaza düşüncesi ve Osmanlıların diğer gruplarla ilişkileri büyümeyi destekleyen unsurlardandır.
Bursa ve İznik’in Orhan Gazi döneminde alınması Osmanlı yönetiminde öncelikle hangi değişimi destekledi?
- A) Yalnız göçebe hayvancılığa geçişi
- B) Balkanlardan tamamen geri çekilmeyi
- C) Hükümdarlığın kaldırılmasını
- D) Şehir merkezleri ve eğitim kurumları üzerinden kurumsallaşmayı
- E) Devşirmenin aynı gün yasaklanmasını
Doğru cevap: D
Çözüm: Bursa ve İznik gibi şehirlerin alınması idare, ekonomi, eğitim ve ticaret kurumlarının gelişmesine uygun şehir altyapısı sağladı.
Karesi topraklarının Osmanlılara katılmasından Rumeli fetihlerine giden süreçte hangi bağlantı vardır?
- A) Kıyı ve denizcilik imkânlarının Gelibolu’ya geçişi kolaylaştırması
- B) Karesi’nin İran’da bulunması sayesinde Safevîlerle birleşilmesi
- C) Karesi donanmasının Hint Okyanusu’nu ele geçirmesi
- D) Beyliğin merkezinin İstanbul olması
- E) Osmanlıların Anadolu kıyılarını tamamen terk etmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Karesi’den edinilen denizcilik tecrübesi ve kıyı hâkimiyeti, Çanakkale Boğazı çevresindeki askerî hareketliliği desteklemiştir.
Osmanlıların Rumeli’de iskân politikası uygulamasının başlıca siyasi amacı hangisidir?
- A) Bütün Balkan nüfusunu bir günde zorla aynı şehre taşımak
- B) Osmanlı ordusunun tamamını dağıtmak
- C) Fethedilen bölgelerde yerleşimi ve güvenliği destekleyerek kalıcılığı artırmak
- D) Anadolu’daki ticareti tamamen durdurmak
- E) Sadece deniz seyahatlerini özendirmek
Doğru cevap: C
Çözüm: İskân siyaseti fethedilen topraklarda nüfus ve üretim sürekliliğini, ulaşımı ve denetimi güçlendirmeye yönelik politikalar içerir.
Tımar sisteminde sipahinin gelir elde ettiği toprağın mülkiyeti için hangi ifade doğrudur?
- A) Sipahi tımardaki bütün toprağın mutlak özel sahibidir.
- B) Toprak yalnız yabancı tüccara satılabilir.
- C) Tımar sadece denizcilik masraflarını karşılar.
- D) Sistem hiçbir askerî yükümlülük içermez.
- E) Vergi geliri hizmet karşılığında tahsis edilir; toprağın mülkiyeti sipahiye otomatik geçmez.
Doğru cevap: E
Çözüm: Tımarın esas işlevlerinden biri toprak gelirini askerî ve idari hizmete bağlamaktır; arazi mülkiyetiyle gelir tasarrufu ayrıdır.
Kapıkulu askerleri ile tımarlı sipahilerin hizmet düzeni hangi seçenekte doğru ayırt edilmiştir?
- A) Kapıkulu yalnız donanma, tımarlı sipahi yalnız saray kâtibidir.
- B) Kapıkulu merkez ordusu; tımarlı sipahi gelir tahsisiyle taşrada hizmet veren atlı askerdir.
- C) İki teşkilat da yalnız medreselerde öğretim yapar.
- D) Tımarlı sipahi her zaman sarayda aylık maaşla görev yapar.
- E) Kapıkulu yalnız Avrupa’daki tüccarlardan oluşur.
Doğru cevap: B
Çözüm: Kapıkulu ocakları merkezî askerî teşkilat içinde yer alır; tımarlı sipahiler ise tımar gelirleriyle donatılmış eyalet süvarileridir.
Osmanlılarda devşirme sistemi en çok hangi kurumsal ihtiyaca bağlı olarak gelişmiştir?
- A) Bütün taşra tımarlı sipahilerini kaldırıp yerlerine tüccar koymak
- B) Medreselerde yalnız İtalyanca öğretmek
- C) Osmanlı donanmasını tamamen dağıtmak
- D) Merkezî yönetim ve kapıkulu hizmetleri için insan kaynağı sağlamak
- E) Bütün hanedan üyelerini taşradan seçmek
Doğru cevap: D
Çözüm: Devşirme uygulaması özellikle saray ve merkezî askerî-idari teşkilat için insan kaynağı yetiştirmeye yönelik düzenlemelerle ilişkilidir.
Niğbolu Savaşı (1396) ile Ankara Savaşı (1402) birlikte değerlendirildiğinde Yıldırım Bayezid dönemi için hangi yargıya varılır?
- A) Balkanlardaki askerî başarıların ardından Anadolu’da ağır bir siyasi yenilgi yaşanmıştır.
- B) Her iki savaş da aynı yıl yapılmıştır.
- C) Niğbolu Timurlulara karşı kazanılmıştır.
- D) Ankara Savaşı Bizans’ı ortadan kaldırmıştır.
- E) Her iki savaş II. Murad döneminde gerçekleşmiştir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Niğbolu Haçlılara karşı zafer, Ankara ise Timur’a karşı yenilgidir; aynı hükümdarın dönemindeki farklı sonuçlardır.
Ankara Savaşı’ndan sonra Bizans’ın Osmanlı baskısından bir süre yararlanmasının nedeni nedir?
- A) Osmanlıların bütün Avrupa’yı ele geçirmesi
- B) Timur’un Bizans imparatoru olması
- C) Osmanlı şehzadelerinin taht mücadeleleriyle merkezî gücün zayıflaması
- D) Beylikler üzerindeki Osmanlı hâkimiyetinin anında güçlenmesi
- E) İstanbul’un 1402’de fethedilmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Fetret Devri sırasında hanedan içi rekabet ve Anadolu’daki siyasi çözülme Osmanlıların Bizans üzerindeki baskısını azaltmıştır.
Varna ve İkinci Kosova zaferlerinin ortak tarihsel etkisi hangisidir?
- A) Osmanlıların Mısır topraklarını ilk kez alması
- B) Memlüklerin 1444’te ortadan kaldırılması
- C) Bizans’ın 1448’de sona ermesi
- D) Osmanlıların Hindistan seferleri yapması
- E) Osmanlıların Balkanlardaki askerî-siyasi üstünlüğünün güçlenmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: II. Murad döneminde Haçlı güçlerine karşı kazanılan Varna ve İkinci Kosova zaferleri Balkanlardaki Osmanlı konumunu pekiştirmiştir.
Fatih’in Rumeli Hisarı’nı yaptırması İstanbul kuşatmasında hangi stratejik amaca hizmet etmiştir?
- A) Mısır’dan Kızıldeniz’e geçişi sağlamak
- B) Karadeniz’den Boğaz yoluyla Bizans’a gelebilecek yardımı denetlemek
- C) Balkanlarda bütün kaleleri aynı anda yıkmak
- D) Tuna Nehri’ni okyanusa bağlamak
- E) Anadolu’da tımar sistemini kaldırmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Rumeli Hisarı Boğaz’daki denetimi artırarak denizden yardım ve geçişleri sınırlama amacı taşıyan kuşatma hazırlıklarından biridir.
İstanbul’un fethiyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- A) Avrupa’da bütün devletler aynı tarihte ortadan kalkmıştır.
- B) Osmanlı Devleti ilk kez 1453’te kurulmuştur.
- C) Mısır fethedilerek Memlükler sona ermiştir.
- D) Bizans siyasi varlığı sona ermiş ve Osmanlı başkentinin İstanbul olmasıyla merkezî konum güçlenmiştir.
- E) Fetret Devri 1453’te başlamıştır.
Doğru cevap: D
Çözüm: 1453’te Bizans İmparatorluğu sona ermiştir. İstanbul’un başkent oluşu Osmanlı siyasetinde ve ticaret yollarında önemli etkiler yaratmıştır.
İstanbul’un fethi öncesindeki top hazırlıkları ve donanma kullanımı hangi özelliği ortaya koyar?
- A) Kuşatma teknolojisiyle kara ve deniz imkânlarının birlikte planlandığını
- B) Savaşta hiçbir ateşli silah kullanılmadığını
- C) Osmanlıların yalnız atlı okçularla kuşatma yaptığını
- D) Deniz ulaşımının tamamen ihmal edildiğini
- E) Bizans’ın kuşatma planına komuta ettiğini
Doğru cevap: A
Çözüm: Fatih kuşatmada güçlü toplardan, kara kuvvetlerinden ve donanmadan yararlanmış; askerî kaynakları ortak hedefe yöneltmiştir.
Divan-ı Hümayun’da mali işlerden sorumlu üst düzey görevli hangisidir?
- A) Nişancı
- B) Kazasker
- C) Defterdar
- D) Kaptan-ı derya
- E) Yeniçeri ağası
Doğru cevap: C
Çözüm: Defterdar devletin maliye ve hazine işleriyle ilgilidir; nişancı yazışma ve tuğra, kazasker adli-ilmiye alanlarında görev alır.
Osmanlı devlet teşkilatında nişancının başlıca görevi hangisidir?
- A) Donanmaya bütün seferlerde doğrudan komuta etmek
- B) Bütün yargı kadılıklarını tek başına yönetmek
- C) Yalnız maden ocaklarında üretimi denetlemek
- D) Tımarlı sipahi birliğinin tüm atlarını beslemek
- E) Padişah tuğrası ve resmî yazışma usulleriyle ilgili işler
Doğru cevap: E
Çözüm: Nişancı ferman ve beratlarda tuğra çekme, resmî belge düzeni ve kanunlara ilişkin kayıt işleriyle ilgilenen divan görevlisidir.
Kazaskerlik kurumunun Osmanlı yönetimindeki temel görev alanı hangisidir?
- A) Yalnız dış ticaret gemilerinin fiyatlarını belirleme
- B) Askerî-adli işler ve ilmiye mensuplarının bazı atamaları
- C) Sadece saray bahçelerinin düzenlenmesi
- D) Bütün vilayetlerde maden çıkarma
- E) Deniz savaşlarında gemi inşa etme
Doğru cevap: B
Çözüm: Kazaskerler adli işlerde ve kadı-müderris gibi ilmiye atamalarında önemli yetkiler taşıyan üst düzey görevlilerdendir.
Yavuz Sultan Selim’in Çaldıran ve Ridaniye seferleri hangi iki devletle çatışmaları örnekler?
- A) Bizans ve Karahanlılar
- B) Gazneliler ve Göktürkler
- C) Venedikliler ve Timurlular
- D) Safevîler ve Memlükler
- E) Macarlar ve Avusturyalılar
Doğru cevap: D
Çözüm: Çaldıran 1514’te Safevîlerle, Ridaniye 1517’de Memlüklerle yapılmıştır; iki seferin coğrafi ve siyasi hedefleri farklıdır.
Kanuni Sultan Süleyman döneminde Mohaç Savaşı’nın (1526) sonucu için hangi ifade uygundur?
- A) Macar Krallığı’nın siyasi gücü ağır darbe almış ve Orta Avrupa dengeleri değişmiştir.
- B) Osmanlı Mısır’ı ilk kez ele geçirmiştir.
- C) İstanbul Bizans’tan geri alınmıştır.
- D) Safevî Devleti aynı gün sona ermiştir.
- E) Ankara Savaşı başlamıştır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Mohaç’ta Osmanlı kuvvetleri Macar ordusunu kısa sürede yenmiş, Macaristan ve Orta Avrupa siyaseti yeni bir döneme girmiştir.
Kanuni döneminde 1529 Birinci Viyana Kuşatması’nın askerî sonucunu hangisi doğru açıklar?
- A) Viyana fethedilip Osmanlı başkenti olmuştur.
- B) Bizans İmparatorluğu 1529’da sona ermiştir.
- C) Viyana alınamamış; kuşatma Osmanlı ordusunun çekilmesiyle sona ermiştir.
- D) Memlük Devleti Viyana’da kurulmuştur.
- E) Haçlı donanması Preveze’de 1529’da yenilmiştir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Birinci Viyana Kuşatması 1529’da gerçekleşmiş, şehir ele geçirilememiştir; Viyana’nın fethiyle karıştırılmamalıdır.
Preveze zaferi (1538) Osmanlı Devleti için öncelikle hangi alandaki üstünlüğü güçlendirmiştir?
- A) Karadeniz’de tüm devletleri ortadan kaldırma
- B) Hindistan’da kara ordusuyla sömürge kurma
- C) Orta Asya’da Göktürk birliğini yenileme
- D) Anadolu beyliklerinin ilk kez oluşması
- E) Akdeniz’de deniz gücü ve hareket alanı
Doğru cevap: E
Çözüm: Barbaros Hayreddin Paşa’nın Preveze zaferi Osmanlı deniz gücünü ve Akdeniz’deki deniz harekâtı imkânlarını artırmıştır.