Bir belgenin türünü, biçim özelliklerini ve resmî belge niteliğini inceleyen yardımcı alan hangisidir?
- A) Diplomatik
- B) Jeomorfoloji
- C) Arkeobotanik
- D) Sosyometri
- E) Entomoloji
Doğru cevap: A
Çözüm: Diplomatik resmî belgelerin biçimsel özellikleri ile belge geleneğini inceleyerek doğruluk ve özgünlük değerlendirmesine destek olur.
Yazının icadı genel tarih dönemlendirmesinde hangi ayrımı oluşturur?
- A) İlk Çağ ile Orta Çağ arasındaki ayrımı
- B) Orta Çağ ile Yeni Çağ arasındaki ayrımı
- C) Tarih öncesi dönem ile tarih çağları arasındaki ayrımı
- D) Yeni Çağ ile Yakın Çağ arasındaki ayrımı
- E) Tarih ile coğrafya derslerinin ayrımını
Doğru cevap: C
Çözüm: Yazının bulunması, yazılı belgelerin kullanılabildiği tarih çağlarının başlangıcı için genel dönüm noktası kabul edilir.
Çivi yazısını geliştirmesiyle bilinen Mezopotamya topluluğu hangisidir?
- A) Fenikeliler
- B) Lidyalılar
- C) Urartular
- D) Frigler
- E) Sümerler
Doğru cevap: E
Çözüm: Sümerler Mezopotamya’da çivi yazısını geliştirmiştir. Yazı önce ekonomik ve idari kayıtların tutulmasında kullanılmıştır.
Hiyeroglif yazı türü aşağıdaki uygarlıklardan hangisiyle özellikle ilişkilidir?
- A) Lidya
- B) Eski Mısır
- C) Fenike
- D) Hitit
- E) Urartu
Doğru cevap: B
Çözüm: Hiyeroglif, Eski Mısır’da kullanılan resim karakterli yazı sistemidir. Mezopotamya’daki çivi yazısından farklıdır.
Anadolu’ya ticaret yoluyla çivi yazılı belgeleri getiren topluluk hangisidir?
- A) Fenikeli denizciler
- B) İyonya filozofları
- C) Romalı lejyonlar
- D) Asurlu tüccarlar
- E) Pers satrapları
Doğru cevap: D
Çözüm: Asurlu tüccarların Anadolu’da kurduğu ticaret kolonilerindeki tabletler, bölgede yazılı tarih döneminin aydınlatılmasına katkı sağlar.
Tarih derslerinde ilk madenî parayı basmalarıyla tanıtılan Anadolu uygarlığı hangisidir?
- A) Lidyalılar
- B) Hititler
- C) Frigler
- D) Urartular
- E) Sümerler
Doğru cevap: A
Çözüm: Lidyalılar ilk madenî sikke kullanımını yaygınlaştıran toplum olarak öğretilir; bu gelişme ticarette değişim aracı sağlar.
Akdeniz ticareti yoluyla alfabe kullanımının yayılmasına katkıda bulunan topluluk hangisidir?
- A) Sümerler
- B) Babilliler
- C) Fenikeliler
- D) Hititler
- E) Frigler
Doğru cevap: C
Çözüm: Fenikelilerin geliştirdiği ses temelli alfabe, deniz ticareti bağlantıları sayesinde başka toplumlara aktarılmıştır.
Hicrî takvimin başlangıç kabul ettiği tarihî olay hangisidir?
- A) Hz. Muhammed’in Mekke’den Medine’ye hicreti
- B) İstanbul’un fethi
- C) Sümerlerin yazıyı geliştirmesi
- D) Roma İmparatorluğu’nun ikiye ayrılması
- E) İlk paranın kullanılması
Doğru cevap: A
Çözüm: Hicrî takvim başlangıcı 622 yılındaki hicrettir. Takvim ay yılı esaslıdır ve miladî takvimle yıl uzunlukları farklıdır.
Güneş yılına dayalı takvim geliştirmesinde Nil taşkınlarını izleme gereksinimi belirgin olan uygarlık hangisidir?
- A) Fenikeliler
- B) Lidyalılar
- C) Mısırlılar
- D) Urartular
- E) Frigler
Doğru cevap: C
Çözüm: Mısırlılar Nil’in taşkın döngüsünü ve tarımsal dönemleri izleme ihtiyacına bağlı olarak güneş yılı esaslı takvim geliştirmiştir.
Anadolu’da Asur ticaret kolonileri dönemine ait yazılı tabletlerin yoğun bulunduğu merkez hangisidir?
- A) Hattuşa sarayı
- B) Göbeklitepe
- C) Truva surları
- D) Efes tiyatrosu
- E) Kültepe (Kaniş)
Doğru cevap: E
Çözüm: Kayseri yakınlarındaki Kültepe/Kaniş karumunda Asurlu tüccarların çivi yazılı ticaret belgeleri bulunmuştur.
Mezopotamya’daki zigguratların işlevleri arasında hangisi yer alır?
- A) Modern tren ulaşımını yönetme
- B) Tapınma ile birlikte depolama ve gözlem etkinlikleri
- C) Okyanus gemileri üretme
- D) Yalnızca askerî donanma barındırma
- E) Elektrik santrali olarak kullanma
Doğru cevap: B
Çözüm: Zigguratlar Sümerlerin çok katlı tapınak yapılarıdır; dini işlevin yanında idari, ekonomik ve gözlemsel etkinliklerle de ilişkilidir.
Hammurabi Kanunları hangi uygarlıkla ilişkilidir?
- A) Urartular
- B) Frigler
- C) Lidyalılar
- D) Babiller
- E) Fenikeliler
Doğru cevap: D
Çözüm: Hammurabi Babil kralıdır. Onun adıyla anılan kanunlar Mezopotamya’da yazılı hukuk geleneğinin önemli örneklerindendir.
Hititlerin “anal” adı verilen yıllıkları, hangi alan için özellikle önemli bir yazılı kaynaktır?
- A) Siyasi olayların kronolojik kaydının incelenmesi
- B) Yalnızca çağdaş meteorolojik tahmin yapılması
- C) Sadece denizcilik haritası çizilmesi
- D) Modern nüfus sayımı yürütülmesi
- E) Güncel bilgisayar teknolojisi geliştirilmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Hitit yıllıkları hükümdarlık dönemindeki olaylara ilişkin kayıtlar içerir; tarihçi bunları başka kaynaklarla karşılaştırarak değerlendirir.
Hammurabi Kanunları’nda suçun ve cezanın kişinin toplumsal konumuna göre farklılaşması hangi çıkarımı destekler?
- A) Herkesin her durumda aynı cezayı aldığını
- B) Hukuki düzenin yazısız ve tamamen belirsiz olduğunu
- C) Toplumda hiçbir sosyal statü bulunmadığını
- D) Hukuk uygulamalarında toplumsal tabakalaşmanın etkili olduğunu
- E) Hammurabi’nin Babil’le ilgisi olmadığını
Doğru cevap: D
Çözüm: Hammurabi Kanunları’nda sınıf ve statü farkları ceza düzenlemelerine yansır; bu durum dönemin hiyerarşik toplum yapısını gösterir.
Mezopotamya tapınaklarında ürün stoklarının kaydı tutulmuş, zamanla yazılı ekonomik belgeler ortaya çıkmıştır. Bu bilgiler yazının gelişimi hakkında hangi sonuca işaret eder?
- A) Ekonomik ve idari ihtiyaçların kayıt sistemlerinin gelişmesini desteklediğine
- B) Yazının yalnız şiir yarışmaları için icat edildiğine
- C) Tarımsal üretimin kayıtla hiçbir ilişkisi olmadığına
- D) İlk yazılı kayıtların tümünün modern alfabe kullandığına
- E) Tapınakların hiçbir toplumsal işlev üstlenmediğine
Doğru cevap: A
Çözüm: Artan mal ve işlem çeşitliliğinin izlenmesi ekonomik kayıt ihtiyacını artırmış; erken yazı örnekleri bu bağlamda gelişmiştir.
Nil taşkınlarının dönemini izleyen Mısırlıların takvim ve ölçüm çalışmaları hangi genel durumu gösterir?
- A) Bilimsel bilginin çevresel koşullardan bütünüyle bağımsız olduğunu
- B) Takvim sistemlerinin yalnız savaş oyunları için oluşturulduğunu
- C) Günlük yaşamın ihtiyaçlarının bilimsel bilgi üretimini teşvik edebildiğini
- D) Nehir tarımının hesaplamayı tamamen gereksiz kıldığını
- E) Tüm eski uygarlıkların aynı takvimi kullandığını
Doğru cevap: C
Çözüm: Tarım takvimi ve taşkın sonrası arazi ölçümü gibi pratik ihtiyaçlar zaman hesapları ile matematik bilgilerini geliştirmiştir.
İyonya kentlerinin ticaretle farklı kültürlerle temas kurması ve doğa üzerine sorgulamalar yapılması hangi sonuca daha uygundur?
- A) Bilginin yalnız tek bir toplumda üretilebileceğine
- B) Ticaretin bilgi alışverişini daima engellediğine
- C) Felsefenin gözlemden ve akıl yürütmeden uzak olduğuna
- D) Kentlerdeki toplumsal yaşamın bilgiyle hiç ilişkisi olmadığına
- E) Kültürler arası etkileşimin düşünsel gelişmeyi besleyebileceğine
Doğru cevap: E
Çözüm: Ticaret yolları farklı fikirlerin dolaşımına katkıda bulunur. İyonya’daki düşünsel canlılık bu etkileşimle ilişkilendirilebilir.
Piramitlerin anıtsal mezar olarak inşa edilmesi ve ölü gömme geleneklerinin gelişmesi, Eski Mısır için hangi bağlantıyı gösterir?
- A) Mimarinin yalnız askeri savunma için kullanıldığını
- B) Dinî inançların mimariye ve toplumsal emeğe yön verdiğini
- C) Ölüm sonrası yaşama dair hiçbir inancın bulunmadığını
- D) Mısır’da taş işçiliğinin bilinmediğini
- E) Tarımsal faaliyetlerin tamamının yasaklandığını
Doğru cevap: B
Çözüm: Anıtsal mezarlar ölüm sonrası yaşam anlayışıyla ilişkilidir. İnançlar, sanat ve yapı işçiliği üzerinde etkili olmuştur.
Sümer çivi yazısı ile Fenike alfabesinin temel farkı hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) İkisi de ilk kez Roma’da kullanılmıştır.
- B) Fenike alfabesi yalnız resimli mezar süslemelerinden oluşur.
- C) Çivi yazısı hiçbir kayıt amacıyla kullanılmamıştır.
- D) Çivi yazısı işaret temelli; Fenike alfabesi ses temelli bir yazı sistemidir.
- E) İki sistemin de yazılı iletişimle ilgisi yoktur.
Doğru cevap: D
Çözüm: Çivi yazısında farklı tür işaretler kullanılırken Fenike yazısı sesleri temsil eden alfabetik işaretlerle farklı bir gelişim aşaması sunar.
Takastan sikke kullanımına geçişin ticaret için en önemli etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Alışverişte değer karşılaştırmasını ve ödemeyi kolaylaştırması
- B) Tüccarların başka bölgelere gidişini tümüyle engellemesi
- C) Ticarette fiyat belirlenmesini hukuken yasaklaması
- D) Her ürünün aynı malzemeyle üretilmesini zorunlu kılması
- E) Ekonomik ilişkilerde ölçü birimi ihtiyacını yok etmesi
Doğru cevap: A
Çözüm: Sikke belirli değeri temsil eden taşınabilir araç sunar. Böylece karşılıklı mal bulmaya dayanan takasın bazı güçlükleri azalır.