“Kesinlikle belki yarın gelir.” cümlesinde hangi bozukluk vardır?
- A) Eksik yüklem
- B) Yanlış fiilimsi
- C) Çelişen anlamlı sözler
- D) Özne eksikliği
- E) Karşılaştırma hatası
Doğru cevap: C
Çözüm: “Kesinlikle” kesinlik, “belki” ihtimal bildirir. Aynı geliş olayı için bu iki tutumun birlikte kullanılması tutarsız bir yargı oluşturur.
“Söylenenleri kulak ardı etti.” cümlesindeki bozukluk nasıl açıklanır?
- A) Gereksiz bağlaç
- B) Özne-yüklem uyuşmazlığı
- C) Nesne eksikliği
- D) Deyimin yanlış kullanılması
- E) Çokluk eki yanlışlığı
Doğru cevap: D
Çözüm: Türkçede yerleşik deyim “göz ardı etmek”tir; “kulak asmamak” da başka bir deyimdir. İki deyimin parçaları karıştırılarak bozuk ifade kurulmuştur.
“Bu yılın satışları geçen yıldan daha yüksektir.” cümlesinin bozukluğu nedir?
- A) Eksik özne
- B) Gereksiz sözcük
- C) Yanlış kip
- D) Anlamca çelişen sözler
- E) Yanlış karşılaştırma
Doğru cevap: E
Çözüm: Bu yılın satışları ile geçen yılın kendisi karşılaştırılmıştır. Aynı türden ögeler karşılaştırılmalı: “Bu yılın satışları geçen yılın satışlarından daha yüksektir.”
“Hiç kimse bu soruya cevap verdi.” cümlesindeki sorun hangisidir?
- A) Özne ile yüklemin olumluluk-olumsuzluk bakımından uyuşmaması
- B) Eksik yer tamlayıcısı
- C) Yanlış karşılaştırma
- D) Gereksiz sözcük
- E) Yanlış sıfat kullanımı
Doğru cevap: A
Çözüm: Olumsuz anlamlı “hiç kimse” öznesiyle burada olumlu “verdi” yüklemi uyuşmaz. “Hiç kimse bu soruya cevap vermedi” denilmelidir.
“Ben ve arkadaşım yarın geleceğim.” cümlesindeki bozukluk hangisidir?
- A) Anlam belirsizliği
- B) Özne-yüklem kişi uyuşmazlığı
- C) Gereksiz sözcük
- D) Yanlış deyim
- E) Nesne eksikliği
Doğru cevap: B
Çözüm: “Ben ve arkadaşım” birinci çoğul kişi anlamında birleşik öznedir. Yüklem “geleceğim” değil “geleceğiz” olmalıdır; kişi uyumu sağlanmalıdır.
“Öğrencileri kutladı ve teşekkür etti.” cümlesinde eksik kalan öge hangisidir?
- A) Belirtili nesne
- B) Yüklem
- C) Yer tamlayıcısı
- D) Zarf tümleci
- E) Özne
Doğru cevap: C
Çözüm: “Kutlamak” belirtili nesne, “teşekkür etmek” ise yönelme hâlli yer tamlayıcısı ister. “Öğrencileri kutladı ve onlara teşekkür etti” biçimi eksik ögeyi tamamlar.
“Dün akşam yaklaşık saat tam sekizde geldik.” cümlesindeki bozukluk nedir?
- A) Yanlış tamlama
- B) Eksik nesne
- C) Çatı uyumsuzluğu
- D) Çelişen sözler
- E) Kişi uyuşmazlığı
Doğru cevap: D
Çözüm: “Yaklaşık” belirsizliği, “tam” kesinliği anlatır. Aynı geliş saatini hem yaklaşık hem tam diye nitelemek çelişki oluşturur; biri kaldırılmalıdır.
Hangi cümlede sözcüklerin anlamı nedeniyle mantıksal bir tutarsızlık vardır?
- A) Bazı soruları yeniden çözdüm.
- B) Bize yeni bir kitap verdi.
- C) Kesinlikle belki bu hafta görüşürüz.
- D) Yarın toplantıya katılacağım.
- E) Bu akşam arkadaşlar bize gelecek.
Doğru cevap: C
Çözüm: “Kesinlikle” kesin bir yargı, “belki” ise ihtimal bildirir. İkisi aynı gelecek durum için birlikte kullanıldığından anlam tutarsızlığı oluşur.
Hangi cümlede deyimin anlamı ve biçimi yerindedir?
- A) Söylenenleri göz kulak etti.
- B) Sözlerini kulak ardı etti.
- C) Ona göz yumuşattı.
- D) Bu teklifi göz ardı etti.
- E) Kararını kulak kararı verdi.
Doğru cevap: D
Çözüm: “Göz ardı etmek” önemsememek veya dikkate almamak anlamında doğru kalıptır. Diğer seçeneklerde deyimler yanlış parçalarla kurulmuştur.
Hangi cümlede aynı anlamı veren iki söz bir arada kullanılmıştır?
- A) Ders başlayınca sustuk.
- B) Akşam erkenden eve döndü.
- C) Kütüphanede uzun süre çalıştım.
- D) Öğretmen yeni bir konu işledi.
- E) Soruyu yeniden tekrar çözdüm.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Yeniden” ve “tekrar” yineleme anlamında eşdeğerdir. İkisini aynı eyleme eklemek anlatımı gereksiz uzatır; biri çıkarıldığında yargı korunur.
Hangi cümlede kişi zamirinin kime ait olduğu belirsizdir?
- A) Ali, Ahmet’e kitabını getirmesini söyledi.
- B) Zeynep kalemini masaya bıraktı.
- C) Öğretmen kendi yazdığı şiiri okudu.
- D) Çocuk kendi kitabını dikkatle açtı.
- E) Ali kendi defterini çantasına koydu.
Doğru cevap: A
Çözüm: “Kitabını” sözcüğündeki iyelik Aliye de Ahmete de bağlanabilir. Kitabın kime ait olduğu belirtilmediğinden anlam belirsizliği vardır.
Hangi cümlede iki karşıt kesinlik düzeyi birlikte kullanılmıştır?
- A) Büyük ihtimalle gelecek.
- B) Aşağı yukarı tam beş dakika sürdü.
- C) Sanırım yarın yağmur yağacak.
- D) Tahminen iki saat bekledik.
- E) Kesin olarak tam üçte buluşacağız.
Doğru cevap: B
Çözüm: “Aşağı yukarı” yaklaşık süreyi, “tam” kesin süreyi belirtir. Aynı beş dakika için birlikte kullanılmaları çelişkili anlatım oluşturur.
Hangi cümlede iyelik ekinin kime gönderme yaptığı açık değildir?
- A) Cem babasının telefonunu buldu.
- B) Mert kendi telefonunu aldı.
- C) Mert, Cem’e babasını aramasını söyledi.
- D) Zeynep öğretmenin defterini getirdi.
- E) Ece kendi annesini aradı.
Doğru cevap: C
Çözüm: “Babasını” sözündeki iyelik ekinin Mertin mi Cemin mi babasına gönderme yaptığı açık değildir. Kişi adı belirtilirse anlam belirsizliği giderilir.
“Hiç kimse bu bilgiyi biliyor.” cümlesinin bozukluğu nasıl düzeltilir?
- A) Hiç kimse bu bilgiyi biliyoruz.
- B) Hiç kimse bu bilgiyi bilmiyor.
- C) Hiç kimse bu bilgiyi bildiler.
- D) Hiç kimse bu bilgiyi biliyorsunuz.
- E) Hiç kimse bu bilgiyi biliyorlar.
Doğru cevap: B
Çözüm: Olumsuzluk bildiren “hiç kimse” öznesi olumlu “biliyor” yüklemiyle uyuşmaz. “Bilmiyor” biçimi hem olumsuzluğu hem kişi uyumunu sağlar.
“Bu yılın giderleri geçen yıldan düşüktür.” cümlesindeki temel hata hangisidir?
- A) Yanlış fiilimsi
- B) Anlam çelişkisi
- C) Yanlış karşılaştırma
- D) Gereksiz çoğul eki
- E) Eksik özne
Doğru cevap: C
Çözüm: “Bu yılın giderleri” ile “geçen yıl” farklı türde ögelerdir. “Bu yılın giderleri geçen yılın giderlerinden düşüktür” denirse eşdeğer nicelikler karşılaştırılır.
“Ali, Ahmet’e kitabını getirmesini söyledi.” cümlesinde hangi anlatım sorunu vardır?
- A) Sözde özne eksikliği
- B) Deyim bozukluğu
- C) Özne-yüklem kişi uyuşmazlığı
- D) İyelik ekinin gönderiminin belirsizliği
- E) Gereksiz çokluk eki
Doğru cevap: D
Çözüm: “Kitabını” ifadesi Alinin veya Ahmetin kitabı olarak anlaşılabilir. Belirli bir kişi kastediliyorsa sahiplik açık adlandırılmalıdır.
“Bu durumu kulak ardı etti.” ifadesinin düzeltilmesi için hangi deyim uygundur?
- A) Kulak göz etti.
- B) Göz kulak ardı etti.
- C) Kulak gerisi getirdi.
- D) Göze kulak verdi.
- E) Göz ardı etti.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Göz ardı etmek” önemsememek anlamında yerleşik deyimdir. “Kulak ardı etmek” iki deyimin parçalarını karıştırır; anlamı koruyan doğru düzeltme budur.
“Ben ve arkadaşım yarın gideceğim.” cümlesindeki kişi uyuşmazlığı nasıl düzeltilir?
- A) Ben ve arkadaşım yarın gideceğiz.
- B) Ben ve arkadaşım yarın gideceksiniz.
- C) Ben ve arkadaşım yarın gidecekler.
- D) Ben ve arkadaşım yarın gideceğim.
- E) Ben ve arkadaşım yarın gidecek.
Doğru cevap: A
Çözüm: Benin içinde bulunduğu birleşik özne birinci çoğul kişi gerektirir. “Gideceğiz” hem kişiye hem sayıya uygundur; diğer seçenekler uyuşmazlığı sürdürür.
“Birçok kitaplar masada duruyor.” cümlesinin en uygun düzeltmesi hangisidir?
- A) Birçok kitaplar masada duracak.
- B) Birçok kitap masada duruyor.
- C) Birçok kitaplar masada durmuş.
- D) Birçok kitaplar masada duruyorlar.
- E) Birçok kitaplar masada duruyordu.
Doğru cevap: B
Çözüm: “Birçok” belgisiz nicelik sıfatıdır ve “kitap” adının tekil kullanılmasını gerektirir. Fiilin zamanını değiştirmek adın yanlış çoğullaşmasını düzeltmez.
“Öğrencileri kutladı ve teşekkür etti.” cümlesinin doğru tamamlanmış hâli hangisidir?
- A) Öğrencileri kutladı ve öğrencileri teşekkür yaptı.
- B) Öğrencileri kutladı ve öğrencilere teşekkürler yaptı.
- C) Öğrencileri kutladı ve onlara teşekkür etti.
- D) Öğrencileri kutladı ve onları teşekkür etti.
- E) Öğrencileri kutladı ve öğrenciler teşekkür etti.
Doğru cevap: C
Çözüm: “Kutlamak” nesneye, “teşekkür etmek” yönelme hâlli yer tamlayıcısına bağlanır. “Onlara” eklenmesi iki fiilin de istediği tümleci sağlar.