“Bu işlemi yeniden tekrar etmelisin.” cümlesindeki anlatım bozukluğu hangisidir?
- A) Gereksiz sözcük kullanımı
- B) Nesne eksikliği
- C) Yüklem eksikliği
- D) Özne-yüklem uyuşmazlığı
- E) Yanlış deyim kullanımı
Doğru cevap: A
Çözüm: “Yeniden” ve “tekrar” aynı yineleme anlamını gereksiz biçimde birlikte vermektedir. Sözcüklerden biri çıkarılırsa anlam korunur ve anlatım düzelir.
“Yaklaşık tam iki saat bekledik.” cümlesinde hangi sorun vardır?
- A) Nesne eksikliği
- B) Çelişen sözlerin bir arada kullanılması
- C) Özne eksikliği
- D) İsim tamlaması yanlışlığı
- E) Çatı uyumsuzluğu
Doğru cevap: B
Çözüm: “Yaklaşık” kesin olmayan bir süre, “tam” ise kesin bir süre bildirir. Aynı süre için birlikte kullanıldıklarında çelişkili bir anlatım oluştururlar.
“Birçok öğrenciler sınava hazırlandı.” cümlesindeki bozukluğun nedeni nedir?
- A) Yanlış deyim
- B) Zaman uyumsuzluğu
- C) Çokluk ekinin gereksiz kullanılması
- D) Belirtili nesne eksikliği
- E) Yüklemin eksikliği
Doğru cevap: C
Çözüm: “Birçok” sözcüğü çokluk bildirir ve ardından gelen adın tekil kullanılmasını gerektirir. Doğru kullanım “Birçok öğrenci sınava hazırlandı” biçimindedir.
“Herkes toplantıya geldiler.” cümlesindeki bozukluk hangi türdedir?
- A) Nesne eksikliği
- B) Yanlış karşılaştırma
- C) Yanlış sözcük seçimi
- D) Özne-yüklem kişi ve sayı uyuşmazlığı
- E) Yer tamlayıcısı eksikliği
Doğru cevap: D
Çözüm: “Herkes” biçimce tekil bir öznedir; yüklem de tekil üçüncü kişiyle “geldi” olmalıdır. “Geldiler” biçimi bu özneyle kişi-sayı uyuşmazlığı oluşturur.
“Bu fikri seviyor ve güveniyorum.” cümlesinin bozukluğu hangisidir?
- A) Yanlış sözcük türü
- B) Özne eksikliği
- C) Anlam çelişkisi
- D) Gereksiz sözcük
- E) Yer tamlayıcısı eksikliği
Doğru cevap: E
Çözüm: “Sevmek” belirtili nesne alırken “güvenmek” yönelme hâli ister. “Bu fikri seviyor ve ona güveniyorum” denilerek ikinci yüklemin yer tamlayıcısı tamamlanmalıdır.
“Bu konuya yeterli önemi göstermeliyiz.” cümlesinde hangi anlatım bozukluğu vardır?
- A) Yanlış sözcük kullanımı
- B) Çelişen sözler
- C) Özne-yüklem uyuşmazlığı
- D) Tamlama eksikliği
- E) Yüklem eksikliği
Doğru cevap: A
Çözüm: Türkçede “önem göstermek” değil, “önem vermek” denir; “özen göstermek” ise farklı bir kalıptır. “Bu konuya yeterli önemi vermeliyiz” düzeltilmiş biçimdir.
“Bu benim kendi şahsi düşüncemdir.” cümlesindeki temel sorun nedir?
- A) Yanlış çatı
- B) Gereksiz sözcük kullanımı
- C) Yer tamlayıcısı eksikliği
- D) Zaman uyumsuzluğu
- E) Nesne eksikliği
Doğru cevap: B
Çözüm: “Benim”, “kendi” ve “şahsi” ifadeleri aynı sahiplik ve kişisellik anlamını gereksiz biçimde yığmaktadır. Örneğin “Bu benim düşüncemdir” yeterlidir.
“Kesinlikle belki yarın gelir.” cümlesinde hangi bozukluk vardır?
- A) Eksik yüklem
- B) Yanlış fiilimsi
- C) Çelişen anlamlı sözler
- D) Özne eksikliği
- E) Karşılaştırma hatası
Doğru cevap: C
Çözüm: “Kesinlikle” kesinlik, “belki” ihtimal bildirir. Aynı geliş olayı için bu iki tutumun birlikte kullanılması tutarsız bir yargı oluşturur.
“Söylenenleri kulak ardı etti.” cümlesindeki bozukluk nasıl açıklanır?
- A) Gereksiz bağlaç
- B) Özne-yüklem uyuşmazlığı
- C) Nesne eksikliği
- D) Deyimin yanlış kullanılması
- E) Çokluk eki yanlışlığı
Doğru cevap: D
Çözüm: Türkçede yerleşik deyim “göz ardı etmek”tir; “kulak asmamak” da başka bir deyimdir. İki deyimin parçaları karıştırılarak bozuk ifade kurulmuştur.
“Bu yılın satışları geçen yıldan daha yüksektir.” cümlesinin bozukluğu nedir?
- A) Eksik özne
- B) Gereksiz sözcük
- C) Yanlış kip
- D) Anlamca çelişen sözler
- E) Yanlış karşılaştırma
Doğru cevap: E
Çözüm: Bu yılın satışları ile geçen yılın kendisi karşılaştırılmıştır. Aynı türden ögeler karşılaştırılmalı: “Bu yılın satışları geçen yılın satışlarından daha yüksektir.”
“Hiç kimse bu soruya cevap verdi.” cümlesindeki sorun hangisidir?
- A) Özne ile yüklemin olumluluk-olumsuzluk bakımından uyuşmaması
- B) Eksik yer tamlayıcısı
- C) Yanlış karşılaştırma
- D) Gereksiz sözcük
- E) Yanlış sıfat kullanımı
Doğru cevap: A
Çözüm: Olumsuz anlamlı “hiç kimse” öznesiyle burada olumlu “verdi” yüklemi uyuşmaz. “Hiç kimse bu soruya cevap vermedi” denilmelidir.
“Ben ve arkadaşım yarın geleceğim.” cümlesindeki bozukluk hangisidir?
- A) Anlam belirsizliği
- B) Özne-yüklem kişi uyuşmazlığı
- C) Gereksiz sözcük
- D) Yanlış deyim
- E) Nesne eksikliği
Doğru cevap: B
Çözüm: “Ben ve arkadaşım” birinci çoğul kişi anlamında birleşik öznedir. Yüklem “geleceğim” değil “geleceğiz” olmalıdır; kişi uyumu sağlanmalıdır.
“Öğrencileri kutladı ve teşekkür etti.” cümlesinde eksik kalan öge hangisidir?
- A) Belirtili nesne
- B) Yüklem
- C) Yer tamlayıcısı
- D) Zarf tümleci
- E) Özne
Doğru cevap: C
Çözüm: “Kutlamak” belirtili nesne, “teşekkür etmek” ise yönelme hâlli yer tamlayıcısı ister. “Öğrencileri kutladı ve onlara teşekkür etti” biçimi eksik ögeyi tamamlar.
“Dün akşam yaklaşık saat tam sekizde geldik.” cümlesindeki bozukluk nedir?
- A) Yanlış tamlama
- B) Eksik nesne
- C) Çatı uyumsuzluğu
- D) Çelişen sözler
- E) Kişi uyuşmazlığı
Doğru cevap: D
Çözüm: “Yaklaşık” belirsizliği, “tam” kesinliği anlatır. Aynı geliş saatini hem yaklaşık hem tam diye nitelemek çelişki oluşturur; biri kaldırılmalıdır.
“Öğrenciler birer kitaplar getirdi.” cümlesindeki bozukluk hangisidir?
- A) Yanlış fiil çatısı
- B) Yanlış deyim
- C) Yüklem eksikliği
- D) Nesne eksikliği
- E) Gereksiz çoğul eki
Doğru cevap: E
Çözüm: Üleştirme sayısı “birer”den sonra ad tekil kullanılır: “Öğrenciler birer kitap getirdi.” Kitaplar biçimindeki çoğul ek bu yapıda gereksizdir.
“Evdeki herkes dışarı çıkmışlar.” cümlesinin anlatım bozukluğu hangi türdedir?
- A) Özne-yüklem uyuşmazlığı
- B) Yanlış karşılaştırma
- C) Tamlama yanlışlığı
- D) Gereksiz bağlaç
- E) Yer tamlayıcısı eksikliği
Doğru cevap: A
Çözüm: “Herkes” tekil kişi bildiren bir öznedir. Yüklem “çıkmışlar” değil “çıkmış” biçiminde kurulursa özneyle sayı bakımından uyum sağlanır.
“Ben ve sen aynı sınıfta okuyor.” cümlesinin düzeltilmiş yüklemi hangisidir?
- A) Okuyorlar
- B) Okuyoruz
- C) Okuyor
- D) Okuyorsunuz
- E) Okuyorsun
Doğru cevap: B
Çözüm: “Ben ve sen” birleşik öznesinde birinci kişi bulunduğu için yüklem birinci çoğul kişiye uygun olur. “Ben ve sen aynı sınıfta okuyoruz” doğru biçimdir.
“Bu olay tam anlamıyla beklenmedik bir sürprizdi.” cümlesinde hangi sorun öne çıkar?
- A) Eksik özne
- B) Yanlış fiil çatısı
- C) Anlamca gereksiz sözcük kullanımı
- D) Yer tamlayıcısı eksikliği
- E) Yanlış kip
Doğru cevap: C
Çözüm: “Sürpriz” sözcüğü zaten beklenmedik olay veya durum anlamı taşır. “Beklenmedik sürpriz” ifadesi bu anlamı gereksiz biçimde tekrarlar.
“Onunla ilk defa ilk kez karşılaştım.” cümlesinde “ilk defa” ifadesi için hangi değerlendirme uygundur?
- A) Özne eksikliği
- B) Yanlış deyim
- C) Yanlış kişi eki
- D) Anlamı gereksiz yineleme
- E) Zorunlu belirtme eki
Doğru cevap: D
Çözüm: “İlk defa” ve “ilk kez” tam olarak aynı anlamı taşır. İkisinin yan yana kullanılması gereksizdir; bunlardan biri çıkarılarak cümle anlam kaybı olmadan düzeltilebilir.
“Bu meseleyi çözerken sorunları göz ardı edip tamamen yok saydık.” cümlesinde hangi kullanım anlatımı gereksiz uzatır?
- A) Sorunları
- B) Meseleyi çözerken
- C) Bu meseleyi
- D) Çözerken
- E) Göz ardı edip tamamen yok saydık
Doğru cevap: E
Çözüm: “Göz ardı etmek” ile “yok saymak” yakın anlamlıdır; aynı nesne için birlikte kullanılarak gereksiz tekrar oluşturulmuştur. Yalnız birine yer vermek anlatımı sadeleştirir.