Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gereksiz sözcük kullanılmıştır?
- A) Bunları birlikte beraber yaptık.
- B) Yeni öğrenci sınıfa girdi.
- C) Kitabı dikkatle okudum.
- D) Bugün işe erken gittim.
- E) Öğretmen konuyu anlattı.
Doğru cevap: A
Çözüm: “Birlikte” ile “beraber” aynı anlama gelir. Bu cümlede ikisini bir arada kullanmak gereksiz sözcük tekrarı oluşturur; diğer cümleler açık ve düzgündür.
Hangi cümlede kesinlik ve olasılık bildiren sözler çelişmektedir?
- A) Belki yarın yağmur yağar.
- B) Kesinlikle sanırım yarın gelecek.
- C) Sanırım bugün biraz yoruldum.
- D) Yarın mutlaka erkenden gel.
- E) Belki gelecek hafta görüşürüz.
Doğru cevap: B
Çözüm: “Kesinlikle” kesinlik bildirirken “sanırım” olasılık ve tahmin bildirir. Aynı geliş yargısına birlikte bağlanmaları çelişki doğurur.
Hangi cümlede bir deyim yanlış biçimde kullanılmıştır?
- A) İşi ciddiye aldı.
- B) Gözünü dört açtı.
- C) Olayı kulak ardı etti.
- D) Sözlerime kulak verdi.
- E) Bu davranışı göz ardı etti.
Doğru cevap: C
Çözüm: “Göz ardı etmek” ve “kulak asmamak” yerleşik deyimlerdir; “kulak ardı etmek” bu deyimlerin yanlış karışımıdır. Diğer deyimler doğru kullanılmıştır.
Hangi cümlede özne-yüklem kişi veya sayı uyuşmazlığı vardır?
- A) Ben ve kardeşim evde kalacağız.
- B) Öğretmenler toplantıya katıldı.
- C) Ali ve Veli okula gitti.
- D) Herkes sınıfta toplandılar.
- E) Öğrenciler sınava hazırlandı.
Doğru cevap: D
Çözüm: “Herkes” tekil öznedir; yüklem de “toplandı” olmalıdır. Öteki seçeneklerde kişi uyumu sağlanmıştır; çoğul öznenin tekil üçüncü kişi yüklemiyle kullanılması mümkündür.
Hangi cümlede belgisiz sayı sıfatından sonra çoğul ekinin kullanılması bozukluğa yol açmıştır?
- A) Birkaç çocuk dışarı çıktı.
- B) Birçok insan yardım etti.
- C) Onlarca öğrenci geldi.
- D) Çok sayıda kişi bekledi.
- E) Birçok kitaplar raflarda duruyor.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Birçok” sıfatından sonra ad tekil gelmelidir: “Birçok kitap raflarda duruyor.” Diğer cümlelerde sayısal anlatımla ad arasındaki ilişki düzgündür.
Hangi cümlede ikinci yüklemin istediği yer tamlayıcısı eksiktir?
- A) Öğrencileri tanıyor ve güveniyorum.
- B) Kitabı okudum ve bitirdim.
- C) Sana dün mektup yazdım.
- D) Bugün erken kalktım.
- E) Sınıfta sessizce oturdum.
Doğru cevap: A
Çözüm: “Tanımak” doğrudan nesne, “güvenmek” ise yönelme hâlli yer tamlayıcısı alır. “Öğrencileri tanıyor ve onlara güveniyorum” biçiminde tamamlanmalıdır.
Hangi cümlede karşılaştırılan iki ögenin aynı türden olmaması anlatımı bozmuştur?
- A) Bu yılın geliri geçen yılın gelirinden fazladır.
- B) Bu yılın başarısı geçen yıldan yüksektir.
- C) Yeni kitap eski kitaptan ucuzdur.
- D) Bu okul öbür okuldan kalabalıktır.
- E) Bu roman ötekinden uzundu.
Doğru cevap: B
Çözüm: Başarı ile yılın kendisi karşılaştırılmaktadır. “Bu yılın başarısı geçen yılın başarısından yüksektir” denilirse karşılaştırma aynı türde ögeler arasında yapılır.
Hangi cümlede sözcüklerin anlamı nedeniyle mantıksal bir tutarsızlık vardır?
- A) Bazı soruları yeniden çözdüm.
- B) Bize yeni bir kitap verdi.
- C) Kesinlikle belki bu hafta görüşürüz.
- D) Yarın toplantıya katılacağım.
- E) Bu akşam arkadaşlar bize gelecek.
Doğru cevap: C
Çözüm: “Kesinlikle” kesin bir yargı, “belki” ise ihtimal bildirir. İkisi aynı gelecek durum için birlikte kullanıldığından anlam tutarsızlığı oluşur.
Hangi cümlede deyimin anlamı ve biçimi yerindedir?
- A) Söylenenleri göz kulak etti.
- B) Sözlerini kulak ardı etti.
- C) Ona göz yumuşattı.
- D) Bu teklifi göz ardı etti.
- E) Kararını kulak kararı verdi.
Doğru cevap: D
Çözüm: “Göz ardı etmek” önemsememek veya dikkate almamak anlamında doğru kalıptır. Diğer seçeneklerde deyimler yanlış parçalarla kurulmuştur.
Hangi cümlede aynı anlamı veren iki söz bir arada kullanılmıştır?
- A) Ders başlayınca sustuk.
- B) Akşam erkenden eve döndü.
- C) Kütüphanede uzun süre çalıştım.
- D) Öğretmen yeni bir konu işledi.
- E) Soruyu yeniden tekrar çözdüm.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Yeniden” ve “tekrar” yineleme anlamında eşdeğerdir. İkisini aynı eyleme eklemek anlatımı gereksiz uzatır; biri çıkarıldığında yargı korunur.
Hangi cümlede kişi zamirinin kime ait olduğu belirsizdir?
- A) Ali, Ahmet’e kitabını getirmesini söyledi.
- B) Zeynep kalemini masaya bıraktı.
- C) Öğretmen kendi yazdığı şiiri okudu.
- D) Çocuk kendi kitabını dikkatle açtı.
- E) Ali kendi defterini çantasına koydu.
Doğru cevap: A
Çözüm: “Kitabını” sözcüğündeki iyelik Aliye de Ahmete de bağlanabilir. Kitabın kime ait olduğu belirtilmediğinden anlam belirsizliği vardır.
Hangi cümlede iki karşıt kesinlik düzeyi birlikte kullanılmıştır?
- A) Büyük ihtimalle gelecek.
- B) Aşağı yukarı tam beş dakika sürdü.
- C) Sanırım yarın yağmur yağacak.
- D) Tahminen iki saat bekledik.
- E) Kesin olarak tam üçte buluşacağız.
Doğru cevap: B
Çözüm: “Aşağı yukarı” yaklaşık süreyi, “tam” kesin süreyi belirtir. Aynı beş dakika için birlikte kullanılmaları çelişkili anlatım oluşturur.
Hangi cümlede iyelik ekinin kime gönderme yaptığı açık değildir?
- A) Cem babasının telefonunu buldu.
- B) Mert kendi telefonunu aldı.
- C) Mert, Cem’e babasını aramasını söyledi.
- D) Zeynep öğretmenin defterini getirdi.
- E) Ece kendi annesini aradı.
Doğru cevap: C
Çözüm: “Babasını” sözündeki iyelik ekinin Mertin mi Cemin mi babasına gönderme yaptığı açık değildir. Kişi adı belirtilirse anlam belirsizliği giderilir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklemlerden birinin istediği tümleç eksiktir?
- A) Arkadaşımı gördüm ve selamladım.
- B) Dün derste not tuttuk.
- C) Öğrenciler defterlerini açtı.
- D) Bu kararı destekliyor ve güveniyorum.
- E) Öğretmen soruları dikkatle okudu.
Doğru cevap: D
Çözüm: “Desteklemek” belirtme hâlli nesne ister, “güvenmek” yönelme hâlli yer tamlayıcısı ister. “Bu kararı destekliyor ve ona güveniyorum” biçimi doğrudur.
Hangi cümlede ortak özneyle yüklem arasında kişi uyuşmazlığı vardır?
- A) Öğrenciler bahçede oynadı.
- B) Siz ve arkadaşlarınız yetiştiniz.
- C) Ben ve arkadaşlarım geldik.
- D) Ali ve Ayşe eve döndü.
- E) Sen ve ben bu işi yapacak.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Sen ve ben” birinci çoğul kişi özne grubudur; yüklemin “yapacağız” olması gerekir. “Yapacak” üçüncü tekil kişi biçiminde kaldığından uyumsuzluk doğar.
Hangi cümlede olumsuz anlamlı özneye uygun olmayan olumlu yüklem kullanılmıştır?
- A) Hiçbiri sınava katıldı.
- B) Herkes toplantıya katıldı.
- C) Birçok kişi salona girdi.
- D) Hiç kimse kapıyı açmadı.
- E) Kimse bizi duymadı.
Doğru cevap: A
Çözüm: “Hiçbiri” öznesi olumsuzluk bildirir; burada yüklemin “katılmadı” olması beklenir. “Katıldı” biçimi öznenin olumsuz anlamıyla çelişir.
Hangi cümlede iki aynı anlama yakın söz gereksiz bir tekrar oluşturmuştur?
- A) Öğrenciler için notlar hazırladım.
- B) Kendi şahsi görüşümü açıkladım.
- C) Geçmiş günleri sık sık hatırlarım.
- D) Bugün erken uyandım.
- E) Soruların yanıtlarını kontrol ettim.
Doğru cevap: B
Çözüm: “Kendi” ve “şahsi” aynı kişisellik anlamını ifade eder. Birinin kaldırılması cümlenin anlamını eksiltmez, gereksiz tekrar ortadan kalkar.
Hangi cümlede anlamı etkileyen yanlış bir deyim birleşimi vardır?
- A) Kararı gözden geçirdi.
- B) Bu söze kulak astı.
- C) Söylediklerini kulak ardı etti.
- D) Sorunu göz ardı etti.
- E) İşe dört elle sarıldı.
Doğru cevap: C
Çözüm: “Kulak ardı etmek” yerleşik bir deyim değildir. “Göz ardı etmek” veya “kulak asmamak” kullanımları doğrudur; diğer seçeneklerin deyimleri yerindedir.
Hangi cümlede birden fazla kesinlik bildiren söz değil, birbiriyle çelişen sözler vardır?
- A) Belki yarın erken gelir.
- B) Saat tam dokuzda başladı.
- C) Yaklaşık iki saat sürdü.
- D) Kesinlikle sanırım bu karar doğrudur.
- E) Tam olarak saat ikide buluştuk.
Doğru cevap: D
Çözüm: “Kesinlikle” tam güven, “sanırım” kuşku ve tahmin belirtir. Bu iki tutum aynı yargıyı nitelediğinde iç tutarlılık bozulur.
Hangi cümlede anlatımda gerekli bir sözcük yerine yanlış bir sözcük seçilmiştir?
- A) Projenin her ayrıntısına özen gösterdi.
- B) Derse dikkatle katıldı.
- C) Bu iş için büyük çaba gösterdi.
- D) Sorunlara önem verdi.
- E) Bu konuya önem gösterdi.
Doğru cevap: E
Çözüm: Türkçede “önem vermek”, “özen göstermek” kalıpları doğrudur. “Önem göstermek” yanlış sözcük seçimiyle kurulmuştur; “Bu konuya önem verdi” denmelidir.