"Öğretmen, sınavın cuma günü yapılacağını açıkladı." cümlesi hangi anlatım biçimine örnektir?
- A) Doğrudan anlatım
- B) Öz eleştiri
- C) Dolaylı anlatım
- D) Kinayeli anlatım
- E) Tanım cümlesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Öğretmenin sözü kişi ve kip açısından dönüştürülerek aktarılmıştır; birebir alıntı verilmemiştir.
"Romanda, köyünden ayrılan bir çocuğun kentteki yaşamı anlatılır." cümlesi eserle ilgili hangi bilgiyi verir?
- A) İçerik
- B) Üslup
- C) Baskı sayısı
- D) Yazarın amacı
- E) Okurun beğenisi
Doğru cevap: A
Çözüm: Cümle eserde ne anlatıldığını belirtir; anlatımın nasıl kurulduğuna ilişkin bir özellik söylemez.
"Yazar kısa ve devrik cümlelerle hareketli bir anlatım kurmuş." cümlesinde eser hakkında hangi yön değerlendirilir?
- A) İçerik
- B) Olay zamanı
- C) Kahraman sayısı
- D) Üslup
- E) Kitabın konusu
Doğru cevap: D
Çözüm: Sözcük ve cümlelerin kullanılma biçimi anlatım tarzıyla, yani üslupla ilgilidir.
"Akşam saatlerinde hava yeniden soğuyabilir." cümlesi hangi anlamı taşır?
- A) Kesinlik
- B) Eşitlik
- C) Kanıksama
- D) Olasılık
- E) Pişmanlık
Doğru cevap: D
Çözüm: "Soğuyabilir" gerçekleşmesi kesin olmayan bir ihtimali belirtir; sonuç kesinleşmemiştir.
"Ufukta kara bulutlar toplandı; birazdan yağmur başlayacak gibi." cümlesindeki düşünce için hangisi söylenebilir?
- A) Belirtiye dayalı tahmindir.
- B) Kesin bir saptamadır.
- C) Geçmişe dönük pişmanlıktır.
- D) Gerçekleşmemiş beklentidir.
- E) Yapılması planlanan bir tasarıdır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Kara bulutlar gözlenen belirtidir; yağmurun başlayacağı bu işaretten hareketle tahmin edilmektedir.
"Bir kez de önemli günümde yanımda olsaydın." cümlesinin baskın duygusu hangisidir?
- A) Sitem
- B) Sevinç
- C) Tasarı
- D) Kanıksama
- E) Ön yargı
Doğru cevap: A
Çözüm: Konuşan, kendisine yakın birinin yokluğundan kırgınlık duyduğunu doğrudan ona yönelterek ifade eder.
"Mahalledeki çocukların oyun oynayacak alanı kalmadı." diyen birinin sözünde hangi tutum ağır basar?
- A) Öneri
- B) Eşitlik
- C) Varsayım
- D) Yakınma
- E) Övünme
Doğru cevap: D
Çözüm: Çocukların oyun alanlarının azalmasından şikâyet edilmektedir; bir çözüm önerisi sunulmamıştır.
Bir yazar "Romanımın ilk bölümü daha ilgi çekici olacak." derken henüz okura sunmadığı bir yapıt için kesin yargıda bulunuyor. Bu cümlede hangi tutum ağır basar?
- A) Nesnel saptama
- B) Ön yargı
- C) Gerçekleşmemiş beklenti
- D) Kanıksama
- E) Öz eleştiri
Doğru cevap: B
Çözüm: Henüz okur tepkisi görülmeden eserin ilgi çekiciliğine ilişkin kesin olumlu hüküm verilmiştir; bu ön yargıdır.
"Günlük yazdığım notlara bir süredir bakmıyorum; nasılsa her gün aynı sorunlar çıkıyor." cümlesindeki yaklaşım hangisidir?
- A) Hayıflanma
- B) Tasarı
- C) Eşitlik
- D) Tahmin
- E) Kanıksama
Doğru cevap: E
Çözüm: Tekrarlanan olumsuz duruma alışılmış ve artık eskisi kadar tepki verilmemektedir; bu kanıksamadır.
"Bu kadar kapsamlı bir araştırmanın karşılığı yalnız iki sayfa mı?" diyen biri aşağıdakilerden hangisini dile getirmektedir?
- A) Araştırmacının yeteneğini hor görmeyi
- B) Sonucun miktarını az bulmayı
- C) Gelecekte araştırma yapmayı planlamayı
- D) Verilerin doğruluğundan şüphelenmeyi
- E) Araştırmanın konusunu değiştirmeyi
Doğru cevap: B
Çözüm: İşin karşılığı olarak ortaya konan miktarın yetersiz bulunması azımsamadır; kişiyi değersiz görme, küçümseme olurdu.
"Senin gibi biri bu problemi nasıl çözsün?" cümlesinde belirginleşen tutum, hangisinde de vardır?
- A) Bu taslağı yazabilecek birikimi olduğuna inanmıyorum.
- B) Bu taslağı bitirmek için daha çok zamana ihtiyacı var.
- C) Bu taslağı yeniden okuması yararlı olabilir.
- D) Bu taslağı dün akşam yazdığını söyledi.
- E) Bu taslak umduğumdan daha kısa olmuş.
Doğru cevap: A
Çözüm: İlk cümlede kişinin yeterliliği küçümsenir. Doğru seçenekte de kişinin becerisi aşağılanır; diğerleri durum veya öneri bildirir.
"Proje bu kadar gecikmeseydi açılışa yetişirdi." cümlesi ile "Proje zamanında başlarsa açılışa yetişir." cümleleri arasındaki fark nedir?
- A) İlkinde kaçırılan durum, ikincisinde olası koşul anlatılır.
- B) İlkinde amaç, ikincisinde gerçekleşmiş neden anlatılır.
- C) İlkinde öneri, ikincisinde doğrudan alıntı anlatılır.
- D) İlkinde tanım, ikincisinde öznel yargı vardır.
- E) İki cümle de tamamlanmış başarıyı kesinleştirir.
Doğru cevap: A
Çözüm: İlk cümle gecikmenin yaşandığını ve fırsatın kaçtığını varsayan karşı-olgusal bir yapıdadır; ikinci cümle geleceğe ilişkin koşuldur.
"Bu kitabın ikinci baskısını daha çok kişi okuyacak sanmıştım; satış rakamları düşük kaldı." cümlesinde hangi anlam vardır?
- A) Kesinleşmiş tahmin
- B) Yapılmış eylemden pişmanlık
- C) Kişiye yöneltilen sitem
- D) Geleceğe dönük öneri
- E) Gerçekleşmemiş beklenti
Doğru cevap: E
Çözüm: Beklenen yüksek okur ilgisi gerçekleşmemiştir; anlatılan, beklentiyle gerçek sonuç arasındaki farktır.
"Yeni oyunun başarısız olacağı baştan belliydi." ve "Seyircilerin erken ayrıldığını görünce oyunun beğenilmediğini düşündüm." yargılarının temel farkı hangisidir?
- A) İlki ön yargı, ikincisi gözleme dayalı tahmindir.
- B) İlki nesnel saptama, ikincisi varsayımdır.
- C) İlki öneri, ikincisi gerçekleşmemiş beklentidir.
- D) İlki kanıksama, ikincisi koşul bildirmektedir.
- E) İlki tasarı, ikincisi kişiye yönelmiş sitemdir.
Doğru cevap: A
Çözüm: İlkinde sonuç kanıt sunulmadan önceden kesinleştirilir; ikincisinde gözlenen erken ayrılma bir yorumun dayanağıdır.
Bir eleştirmen "Öykü, göçün bir aile üzerindeki etkisini anlatıyor; bu temayı kısa ve duru cümlelerle işliyor." diyor. Bu değerlendirmedeki hangi bölüm değişirse yalnızca üsluba ilişkin yargı değişmiş olur?
- A) "Göçün" yerine "ayrılığın" yazılması
- B) "Bir aile" yerine "iki kardeş" yazılması
- C) "Etkisini" yerine "sonuçlarını" yazılması
- D) "Öykü" yerine "roman" yazılması
- E) "Kısa ve duru cümlelerle" yerine "uzun ve devrik cümlelerle" yazılması
Doğru cevap: E
Çözüm: Üslup, anlatımın nasıl kurulduğuyla ilgilidir. Cümlelerin uzunluğu ve kuruluşu değişirse içerik sabitken biçem değişir.
Bir öğretmen "Bu problemi yarın çözeceğiz." diyor. Öğrenci ertesi gün öğretmenin sözünü değişikliğe uğratmadan değil, dolaylı olarak aktarmak istiyor. Hangi seçenek hem zaman ilişkisini hem konuşanın sözünü doğru korur?
- A) Öğretmen, "Bu problemi yarın çözeceğiz." dedi.
- B) Öğretmen, o problemi o gün çözeceklerini söyledi.
- C) Öğretmen, problemi bir önceki gün çözdüklerini söyledi.
- D) Öğretmen, problemi gelecek hafta çözeceklerini söyledi.
- E) Öğretmen, problemi öğrencilerin tek başına çözeceğini söyledi.
Doğru cevap: B
Çözüm: Ertesi gün yapılan aktarımda konuşmacının "yarın"ı "o gün" olur; "çözeceğiz" sözü de "çözeceklerini" biçiminde aktarılır.
"Yeni köprü geçen yıl açıldı; geçiş süresi, eski güzergâha göre yarı yarıya azaldı. Bu nedenle bölgedeki ulaşım eskisinden çok daha rahattır." metninde hangi yorum doğrudur?
- A) İlk yargı öznel, öteki ikisi yalnızca doğrudan aktarımdır.
- B) Üç yargı da kişisel beğeniye dayanır ve doğrulanamaz.
- C) İlk iki yargı doğrulanabilir; son yargı değerlendirme içerir.
- D) Üçüncü yargı ölçülebilir tek bilgi, ilki ise varsayımdır.
- E) İlk iki yargı ön yargı, üçüncüsü gerçekleşmemiş beklentidir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Açılış tarihi ve süre azalması denetlenebilir bilgilerken "çok daha rahat" ifadesi ulaşıma ilişkin değerlendirmedir.
"Kitabı ikinci kez okudukça ilk okumada fark etmediğim ayrıntıları görüyorum." cümlesinin anlamına hangisi aykırıdır?
- A) Okuma ilerledikçe yeni ayrıntılarla karşılaşmaktadır.
- B) İlk okumada bazı ayrıntıları gözden kaçırmıştır.
- C) Ayrıntıları fark etme durumu süreç içinde değişmektedir.
- D) İkinci okumada önceki bütün düşüncelerinin yanlışlığı kanıtlanmıştır.
- E) İki okuma arasında algılama farkı bulunmaktadır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Cümle yeni ayrıntıları görmeyi belirtir; önceki bütün düşüncelerin yanlışlandığı gibi kapsamlı bir sonuç çıkarılamaz.
"Çalışmalarını tamamladığı takdirde yarışmaya katılabilecek; katılırsa da önceki deneyimlerinden yararlanacak." cümlesinin koşullu yapısı için hangisi doğrudur?
- A) Yarışmaya katılım, deneyimlerden yararlanmayı zorunlu kılmaktadır.
- B) Çalışmaların tamamlanması yarışma sonucunu kesinleştirmektedir.
- C) Deneyimlerden yararlanması çalışmalarını bitirdiğini kanıtlamaktadır.
- D) İki koşul da geçmişte gerçekleşmiş olayların nedenini açıklamaktadır.
- E) İkinci koşulun gündeme gelmesi, ilk koşula bağlı katılımdan geçer.
Doğru cevap: E
Çözüm: Önce çalışmaların tamamlanması katılımı mümkün kılar; katılım gerçekleşirse deneyimlerden yararlanma söz konusu olur.
"Bu kadar az sayıda örnekle bütün konuyu açıklayabileceğini mi sanıyorsun?" ve "Senin gibi acemi biri bu konuyu açıklayamaz." cümlelerinin tutumları sırasıyla hangisidir?
- A) Küçümseme – azımsama
- B) Yakınma – sitem
- C) Azımsama – küçümseme
- D) Hayıflanma – pişmanlık
- E) Olasılık – tahmin
Doğru cevap: C
Çözüm: İlkinde örnek sayısı yetersiz bulunur; ikincisinde kişinin yetkinliği aşağılanır. Miktarı az bulma ile kişiyi küçük görme ayrılmalıdır.