"Keşke geçen yıl açılan kursa ben de yazılsaydım; şimdi kayıtlar kapandı." cümlesinde hangi duygu öne çıkar?
- A) Küçümseme
- B) Kanıksama
- C) Hayıflanma
- D) Saptama
- E) Eşitlik
Doğru cevap: C
Çözüm: Geçmişteki bir fırsat değerlendirilmediği için üzülme vardır; bu, hayıflanmadır.
"Ona böyle sert konuştuğum için hâlâ üzülüyorum." cümlesi hangi duyguya örnektir?
- A) Olasılık
- B) Tasarı
- C) Ön yargı
- D) Pişmanlık
- E) Karşılaştırma
Doğru cevap: D
Çözüm: Yapılmış bir davranışın ardından duyulan üzüntü dile getirilmiştir; yalnız kaçırılmış fırsat anlatılmamıştır.
"Konuyu daha iyi anlamak için önce kısa bir özet çıkarsan iyi olur." cümlesindeki asıl tutum nedir?
- A) Kesin hüküm verme
- B) Öneride bulunma
- C) Öz eleştiri yapma
- D) Küçümseme bildirme
- E) Varsayım oluşturma
Doğru cevap: B
Çözüm: Birine daha iyi çalışma yöntemi tavsiye edilmektedir; söylenen zorunlu bir karar değildir.
"Diyelim ki yarın bütün ulaşım araçları durdu; okula nasıl giderdin?" cümlesinde hangi anlam vardır?
- A) Gerçekleşmiş neden
- B) Varsayım
- C) Nesnel saptama
- D) Doğrudan alıntı
- E) Aşamalı değişim
Doğru cevap: B
Çözüm: Henüz gerçekleşmemiş bir durum, düşünme amacıyla gerçekleşmiş gibi kabul edilmiştir.
"Söyleşi, iki ya da daha çok kişinin bir konu hakkında karşılıklı konuşmasıdır." cümlesinin özelliği hangisidir?
- A) Karşılaştırma
- B) Sitem
- C) Tanımlama
- D) Eşitlik
- E) Yakınma
Doğru cevap: C
Çözüm: Bir kavramın ne olduğu anlatıldığı için tanım cümlesidir; iki ayrı kavramın üstünlüğü kıyaslanmamıştır.
"Takımın oyun düzeni haftalar ilerledikçe daha uyumlu hâle geldi." cümlesinde hangi anlam belirgindir?
- A) Anlık karşıtlık
- B) Gerçekleşmemiş beklenti
- C) Aşamalı değişim
- D) Sözün doğrudan aktarımı
- E) Bir olasılığın reddi
Doğru cevap: C
Çözüm: Uyumun zaman içinde giderek artması, bir anda değil aşama aşama gerçekleşen değişimi anlatır.
"Zamanında plan yapmadığım için işim aksadı; artık işe başlamadan program çıkaracağım." cümlesinde hangi iki tutum sırasıyla vardır?
- A) Sitem ve kanıksama
- B) Ön yargı ve yakınma
- C) Küçümseme ve eşitlik
- D) Öz eleştiri ve tasarı
- E) Varsayım ve olasılık
Doğru cevap: D
Çözüm: Kişi kendi plansızlığını kusur olarak değerlendirir; sonraki işlerinde program çıkaracağını da geleceğe dönük plan olarak bildirir.
"Belediye, cadde boyunca kaldırımları genişletmiş." cümlesi hangi eklemeyle öznel bir değerlendirmeye dönüşür?
- A) "Çalışma üç hafta sürmüş." bilgisiyle
- B) "Kaldırımın eni iki metre artmış." bilgisiyle
- C) "Cadde iki mahalleyi bağlıyor." bilgisiyle
- D) "Çalışma bu sabah tamamlanmış." bilgisiyle
- E) "Bence bu, bölgenin en yerinde kararıdır." sözüyle
Doğru cevap: E
Çözüm: "Bence" ve "en yerinde" sözü kişisel değer yargısı ekler; öteki eklemeler doğrulanabilir bilgi verir.
"Sanki sınavı kazanmışsın gibi konuşuyorsun." cümlesindeki varsayımsal durumla aynı düşünme biçimi hangisinde vardır?
- A) Farz edelim ki sınav sonucu bugün açıklandı.
- B) Sınav sonucunu bugün kesinlikle öğreneceğiz.
- C) Bugün sonuç açıklanmış olabilir.
- D) Sonuçlar zamanla daha erken açıklanıyor.
- E) Keşke başvuruyu daha önce yapsaydım.
Doğru cevap: A
Çözüm: Sınav sonucunun açıklanması gerçekleşmiş gibi düşünülmektedir. Kesinlik, olasılık veya hayıflanma farklı anlamlardır.
"Öğrenciler konuyu anlasın diye örnek sayısını artırdı." cümlesindeki hedefin gerçekleştiği söylenebilir mi?
- A) Evet; amaç belirten her cümlede sonuç kesindir.
- B) Evet; örnek sayısı artınca herkes anlamıştır.
- C) Hayır; amaç belirtilmiş, gerçekleşme bildirilmemiştir.
- D) Hayır; cümlede hiçbir eylem gerçekleşmemiştir.
- E) Evet; koşulun gerçekleşmesi amaç yerine geçmiştir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Örnek artırma gerçekleşmiş, öğrencilerin konuyu anlaması hedeflenmiştir; hedefin başarıyla gerçekleştiği cümlede yoktur.
"Çocuklar büyüdükçe soruları da çeşitleniyor." cümlesine anlamca en yakın seçenek hangisidir?
- A) Soruları çoğaldıkça çocuklar daha hızlı büyüyor.
- B) Büyümeleri bir gün ansızın sona erecek.
- C) Yaşları ilerledikçe sordukları sorular farklılaşıyor.
- D) Çeşitli sorular çocukları hep aynı yaşta tutuyor.
- E) Çocukların bütün soruları giderek azalıyor.
Doğru cevap: C
Çözüm: Cümlede iki sürecin birlikte değişmesi anlatılır: yaş ilerledikçe soruların türleri farklılaşır. Doğru seçenek yönü tersine çevirmez.
"Okur, bu yazarın aynı konuları işlemesinden artık rahatsız olmuyor." cümlesinin anlamını hangi yargı en doğru karşılar?
- A) Tekrarlanan duruma alışılmıştır.
- B) Yazar yeni konular bulmak için çabalıyordur.
- C) Okur yazarın önceki bütün eserlerini unutmuştur.
- D) Yazarın anlatımı son zamanlarda güzelleşmiştir.
- E) Okurun beğenisinde anlık bir artış olmuştur.
Doğru cevap: A
Çözüm: "Artık rahatsız olmamak" yinelenen durumun kabullenildiğini, yani kanıksamayı gösterir; yazarın değiştiği söylenmez.
"Madem yarın yola çıkacağız, hazırlıkları bugün bitirelim." cümlesinde ikinci bölüm hangi işleve sahiptir?
- A) Önceki durumu ortadan kaldıran bir varsayımdır.
- B) Önceki duruma göre kesinleşmiş bir sonuçtur.
- C) Önceki sözün doğrudan alıntılanmasıdır.
- D) Önceki duruma dayanılarak varılan bir öneridir.
- E) Önceki durumu değersiz gören bir eleştiridir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Yarın yola çıkılacak olması gerekçe yapılmış, hazırlıkları bugün bitirme önerisi sunulmuştur. Sonucun gerçekleştiği bildirilmez.
"Romanın kahramanı çocukluk arkadaşını yıllar sonra bulur; yazar bunu iç içe geçmiş zaman çizgileriyle anlatır." cümlesinden hangi ikili doğru çıkarılır?
- A) İlk bölüm öneri, ikinci bölüm eşitlik yargısıdır.
- B) İlk bölüm üslup, ikinci bölüm içerik bilgisidir.
- C) İlk bölüm içerik, ikinci bölüm üslup bilgisidir.
- D) İlk bölüm tanım, ikinci bölüm nesnel karşılaştırmadır.
- E) İlk bölüm olasılık, ikinci bölüm gerçekleşmemiş tasarıdır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Kahramanın ne yaşadığı eserin içeriğini; olayların zaman çizgileriyle sunulması anlatım tekniğini, yani üslubu gösterir.
"Geçen yıl festivalin daha kalabalık geçeceğini sanmıştım. Bu yıl ise katılımı artırmak için duyuruları erkenden hazırlıyorum." sözleriyle ilgili hangisi doğrudur?
- A) Önce kanıksama, sonra doğrudan aktarım söz konusudur.
- B) Önce gerçekleşmemiş beklenti, sonra amaçlı bir çalışma vardır.
- C) Önce olumlu ön yargı, sonra tamamlanmış sonuç bildirilir.
- D) Önce varsayım, sonra kesinleşmiş başarı anlatılır.
- E) Önce öz eleştiri, sonra ilgisiz bir karşılaştırma yapılır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Önceki yıl beklenen yoğunluk gerçekleşmemiştir. Bu yıl duyuruların erkenden hazırlanmasının amacı katılımı artırmaktır; sonuç henüz bilinmez.
"Dersin uzamasını istemiyordum; yine de soruları aceleyle geçmeseydim daha iyi anlayacaktım." sözünden hangi yargı çıkarılabilir?
- A) Konuşan, öğretmenin bütün soruları eksik açıkladığını kanıtlamaktadır.
- B) Konuşan, kendi davranışının öğrenmesini olumsuz etkilediğini düşünmektedir.
- C) Konuşan, derste hiçbir soruyu yanıtlamadığını belirtmektedir.
- D) Konuşan, dersin uzamasının kesinlikle yararlı olduğunu savunmaktadır.
- E) Konuşan, gelecekte daha kısa dersler tasarladığını duyurmaktadır.
Doğru cevap: B
Çözüm: "Aceleyle geçmeseydim daha iyi anlayacaktım" ifadesi, kişinin kendi tutumunun öğrenmesini sınırladığına yönelik değerlendirmesidir.
I. "Film bu akşam başlayabilir." II. "Salondaki ışıklar söndü; film başlamak üzeredir." III. "Diyelim ki film ertelendi, ne yaparız?" Cümlelerdeki anlamların sırası hangisidir?
- A) Tahmin – varsayım – olasılık
- B) Olasılık – varsayım – kesin saptama
- C) Kesinlik – olasılık – tahmin
- D) Ön yargı – tasarı – gerçekleşmemiş beklenti
- E) Olasılık – belirtiye dayalı tahmin – varsayım
Doğru cevap: E
Çözüm: I ihtimal bildirir. II ışıkların sönmesinden sonuç çıkarır. III henüz olmayan ertelemeyi varmış gibi kabul ederek soru sorar.
Bir araştırmacı "Elde ettiğimiz veriler geçen yıla göre artışı gösteriyor. Ancak bu artışın tek nedeninin yeni yöntem olduğunu söyleyemeyiz." diyor. Hangi seçenek onun tutumuyla bağdaşır?
- A) Artış gözlenmediği için yöntem hakkında hiçbir yorum yapılamaz.
- B) Artış saptanmış olsa da tek bir nedene bağlamak için kanıt yeterli değildir.
- C) Artışın tek nedeninin yöntem olduğu artık kesinleşmiştir.
- D) Yeni yöntem işe yaramadığı için araştırma tümüyle durmalıdır.
- E) Önceki yılın verileriyle hiçbir karşılaştırma yapılmamıştır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Araştırmacı artışı kabul eder ancak neden konusunda ihtiyatlıdır. Doğru seçenek gözlemle nedensel yorumu ayırır.
"Yeni kitabı yalnızca uzunluğu nedeniyle eleştirmek eksik olur; anlatımındaki tekrarlar da okuma hızını düşürüyor." yargısına en yakın seçenek hangisidir?
- A) Kitabın tek sorunu gereksiz tekrarlar, uzunluğu ise önemsizdir.
- B) Uzun kitapların tamamı tekrar içerdiğinden okunması güçtür.
- C) Okuma hızını artırmanın tek yolu kitabı kısaltmaktır.
- D) Yazarın uzun anlatımı her okurun beğenisini artırmaktadır.
- E) Okuma güçlüğünü yalnız hacme bağlamak doğru değildir; anlatım da etkilidir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Eleştiri iki etkeni birlikte kabul eder: kitabın uzunluğu ve üsluptaki tekrarlar. "Yalnızca" sözü tek nedenli açıklamayı reddeder.
Bir yazar "Konu seçimini rastlantıya bırakmıyorum ama yazarken başlangıçta düşündüğüm plana bütünüyle bağlı kalmıyorum." diyor. Bu sözden kesin olarak hangisi çıkarılır?
- A) Konu önceden belirlenir, anlatım sürecinde planda değişiklik yapılabilir.
- B) Konu da anlatım planı da yazı bitene kadar kesinlikle değişmez.
- C) Yazar bütün konularını yalnız yazmaya başladıktan sonra seçer.
- D) Yazar plan yapmadığı için yazılarında her zaman tutarsızlık görülür.
- E) Yazar rastlantısal konu seçimini yaratıcılığın tek koşulu sayar.
Doğru cevap: A
Çözüm: Konu bilinçli seçilir; yazma sırasında ilk plana esneklik tanınır. Metin, plansız yazma veya tutarsızlık sonucu vermez.