I. "Arıza çıktığı için geziye katılamadı." II. "Geziye katılmak için bilet aldı." III. "Bilet alırsa geziye katılabilir." Bu cümlelerin anlam ilişkileri sırasıyla hangisidir?
- A) Amaç – neden – koşul
- B) Neden – amaç – koşul
- C) Neden – koşul – amaç
- D) Koşul – amaç – neden
- E) Amaç – koşul – neden
Doğru cevap: B
Çözüm: I. cümlede arıza katılamamanın gerçekleşmiş nedeni, II.de bilet alma bir amaca yönelik, III.te katılım bilet alma şartına bağlıdır.
"Kitabın sonunu öğrenince okuma isteğim azaldı." cümlesiyle anlamca en yakın seçenek hangisidir?
- A) Kitabın sonu, ilgimi artıracak kadar şaşırttı.
- B) Kitap bittikçe okumaya daha çok heveslendim.
- C) Sonunu anlamadığım için kitaptan uzaklaştım.
- D) Son sayfalara gelince kitap okumayı öğrendim.
- E) Sonu önceden bilmem, kitaba ilgimi azalttı.
Doğru cevap: E
Çözüm: İlgiyi azaltan etken sonun önceden öğrenilmesidir. Diğer seçenekler neden veya sonucu değiştirir.
"Beni görmek için uğradı." ve "Beni gördüğü için sevindi." cümlelerindeki "için" sözcüğü neden aynı anlamda değildir?
- A) İlkinde sonuç, ikincisinde koşul bildirilmiştir.
- B) İlkinde varsayım, ikincisinde amaç anlatılmıştır.
- C) İlkinde hedef, ikincisinde gerçekleşmiş neden vardır.
- D) İlkinde sitem, ikincisinde karşılaştırma yapılmıştır.
- E) İlkinde olasılık, ikincisinde eşitlik öne çıkar.
Doğru cevap: C
Çözüm: Uğramanın amacı görmek; sevinmenin nedeni ise görmüş olmaktır. Aynı bağlaç bağlama göre farklı anlam ilişkileri kurar.
"Sana anlattığım yöntem çok etkili." cümlesindeki kişisel yargıyı nesnel bir bilgiye dönüştürmek isteyen öğrenci hangi seçeneği yazmalıdır?
- A) Bu yöntem rakipsiz bir buluştur.
- B) Yöntem üç aşamadan oluşuyor.
- C) Bence yöntem herkese uygundur.
- D) Yöntemin anlatımı oldukça güzeldir.
- E) Kullanılan yöntem son derece başarılıdır.
Doğru cevap: B
Çözüm: "Üç aşama" sayılarak doğrulanabilir; etkililik, güzellik ve başarıya ilişkin değerlendirmeler ölçütsüz öznel yargılardır.
"Şairin dizelerinde çocukluk özlemi var; bunu duru bir dille dile getiriyor." yargısında hangi iki değerlendirme birlikte yapılmıştır?
- A) Olasılık ve koşul
- B) Tasarı ve öneri
- C) Hayıflanma ve sitem
- D) İçerik ve üslup
- E) Tanım ve eşitlik
Doğru cevap: D
Çözüm: "Çocukluk özlemi" ne anlatıldığını, "duru dil" nasıl anlatıldığını gösterir; dolayısıyla içerik ile üslup birlikte değerlendirilir.
"Müdür, ‘Yarın tüm sınıflar geziye katılacak.’ dedi." cümlesinin dolaylı anlatım biçimi hangisidir?
- A) Müdür, "Yarın bütün sınıflar geziye katılacak." diye konuştu.
- B) Müdür, gelecek hafta birkaç sınıfın geziye katılacağını duyurdu.
- C) Müdür, ertesi gün bütün sınıfların geziye katılacağını söyledi.
- D) Müdür, bütün sınıfların dünkü geziye katıldığını söyledi.
- E) Müdür, yarınki gezinin bazı sınıflar için iptal edildiğini bildirdi.
Doğru cevap: C
Çözüm: Doğrudan sözün zamanı ve kişi yapısı aktarıma uygun biçimde dönüştürülmüş; "ertesi gün" ve "bütün sınıflar" bilgisi korunmuştur.
"Bu yıl müze ziyaretçileri geçen yıla göre iki katına çıktı." cümlesinden kesin olarak hangisi çıkarılabilir?
- A) Müze geçen yıl yalnızca bir ay açık kalmıştır.
- B) Ziyaretçilerin çoğu bu yıl ilk kez gelmiştir.
- C) Bu yıl ziyaretçilerin tamamı öğrencidir.
- D) Ziyaretçi sayısı iki yıl arasında karşılaştırılmıştır.
- E) Müzedeki eser sayısı da iki kat artmıştır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Cümle yalnız ziyaretçi sayılarını yıllara göre karşılaştırır; süre, ziyaretçi niteliği ve eser sayısı hakkında bilgi yoktur.
Bir yazar "Romanımın ilk bölümü daha ilgi çekici olacak." derken henüz okura sunmadığı bir yapıt için kesin yargıda bulunuyor. Bu cümlede hangi tutum ağır basar?
- A) Nesnel saptama
- B) Ön yargı
- C) Gerçekleşmemiş beklenti
- D) Kanıksama
- E) Öz eleştiri
Doğru cevap: B
Çözüm: Henüz okur tepkisi görülmeden eserin ilgi çekiciliğine ilişkin kesin olumlu hüküm verilmiştir; bu ön yargıdır.
"Günlük yazdığım notlara bir süredir bakmıyorum; nasılsa her gün aynı sorunlar çıkıyor." cümlesindeki yaklaşım hangisidir?
- A) Hayıflanma
- B) Tasarı
- C) Eşitlik
- D) Tahmin
- E) Kanıksama
Doğru cevap: E
Çözüm: Tekrarlanan olumsuz duruma alışılmış ve artık eskisi kadar tepki verilmemektedir; bu kanıksamadır.
"Bu kadar kapsamlı bir araştırmanın karşılığı yalnız iki sayfa mı?" diyen biri aşağıdakilerden hangisini dile getirmektedir?
- A) Araştırmacının yeteneğini hor görmeyi
- B) Sonucun miktarını az bulmayı
- C) Gelecekte araştırma yapmayı planlamayı
- D) Verilerin doğruluğundan şüphelenmeyi
- E) Araştırmanın konusunu değiştirmeyi
Doğru cevap: B
Çözüm: İşin karşılığı olarak ortaya konan miktarın yetersiz bulunması azımsamadır; kişiyi değersiz görme, küçümseme olurdu.
"Senin gibi biri bu problemi nasıl çözsün?" cümlesinde belirginleşen tutum, hangisinde de vardır?
- A) Bu taslağı yazabilecek birikimi olduğuna inanmıyorum.
- B) Bu taslağı bitirmek için daha çok zamana ihtiyacı var.
- C) Bu taslağı yeniden okuması yararlı olabilir.
- D) Bu taslağı dün akşam yazdığını söyledi.
- E) Bu taslak umduğumdan daha kısa olmuş.
Doğru cevap: A
Çözüm: İlk cümlede kişinin yeterliliği küçümsenir. Doğru seçenekte de kişinin becerisi aşağılanır; diğerleri durum veya öneri bildirir.
"Proje bu kadar gecikmeseydi açılışa yetişirdi." cümlesi ile "Proje zamanında başlarsa açılışa yetişir." cümleleri arasındaki fark nedir?
- A) İlkinde kaçırılan durum, ikincisinde olası koşul anlatılır.
- B) İlkinde amaç, ikincisinde gerçekleşmiş neden anlatılır.
- C) İlkinde öneri, ikincisinde doğrudan alıntı anlatılır.
- D) İlkinde tanım, ikincisinde öznel yargı vardır.
- E) İki cümle de tamamlanmış başarıyı kesinleştirir.
Doğru cevap: A
Çözüm: İlk cümle gecikmenin yaşandığını ve fırsatın kaçtığını varsayan karşı-olgusal bir yapıdadır; ikinci cümle geleceğe ilişkin koşuldur.
"Bu kitabın ikinci baskısını daha çok kişi okuyacak sanmıştım; satış rakamları düşük kaldı." cümlesinde hangi anlam vardır?
- A) Kesinleşmiş tahmin
- B) Yapılmış eylemden pişmanlık
- C) Kişiye yöneltilen sitem
- D) Geleceğe dönük öneri
- E) Gerçekleşmemiş beklenti
Doğru cevap: E
Çözüm: Beklenen yüksek okur ilgisi gerçekleşmemiştir; anlatılan, beklentiyle gerçek sonuç arasındaki farktır.
"Zamanında plan yapmadığım için işim aksadı; artık işe başlamadan program çıkaracağım." cümlesinde hangi iki tutum sırasıyla vardır?
- A) Sitem ve kanıksama
- B) Ön yargı ve yakınma
- C) Küçümseme ve eşitlik
- D) Öz eleştiri ve tasarı
- E) Varsayım ve olasılık
Doğru cevap: D
Çözüm: Kişi kendi plansızlığını kusur olarak değerlendirir; sonraki işlerinde program çıkaracağını da geleceğe dönük plan olarak bildirir.
"Belediye, cadde boyunca kaldırımları genişletmiş." cümlesi hangi eklemeyle öznel bir değerlendirmeye dönüşür?
- A) "Çalışma üç hafta sürmüş." bilgisiyle
- B) "Kaldırımın eni iki metre artmış." bilgisiyle
- C) "Cadde iki mahalleyi bağlıyor." bilgisiyle
- D) "Çalışma bu sabah tamamlanmış." bilgisiyle
- E) "Bence bu, bölgenin en yerinde kararıdır." sözüyle
Doğru cevap: E
Çözüm: "Bence" ve "en yerinde" sözü kişisel değer yargısı ekler; öteki eklemeler doğrulanabilir bilgi verir.
"Sanki sınavı kazanmışsın gibi konuşuyorsun." cümlesindeki varsayımsal durumla aynı düşünme biçimi hangisinde vardır?
- A) Farz edelim ki sınav sonucu bugün açıklandı.
- B) Sınav sonucunu bugün kesinlikle öğreneceğiz.
- C) Bugün sonuç açıklanmış olabilir.
- D) Sonuçlar zamanla daha erken açıklanıyor.
- E) Keşke başvuruyu daha önce yapsaydım.
Doğru cevap: A
Çözüm: Sınav sonucunun açıklanması gerçekleşmiş gibi düşünülmektedir. Kesinlik, olasılık veya hayıflanma farklı anlamlardır.
"Öğrenciler konuyu anlasın diye örnek sayısını artırdı." cümlesindeki hedefin gerçekleştiği söylenebilir mi?
- A) Evet; amaç belirten her cümlede sonuç kesindir.
- B) Evet; örnek sayısı artınca herkes anlamıştır.
- C) Hayır; amaç belirtilmiş, gerçekleşme bildirilmemiştir.
- D) Hayır; cümlede hiçbir eylem gerçekleşmemiştir.
- E) Evet; koşulun gerçekleşmesi amaç yerine geçmiştir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Örnek artırma gerçekleşmiş, öğrencilerin konuyu anlaması hedeflenmiştir; hedefin başarıyla gerçekleştiği cümlede yoktur.
"Çocuklar büyüdükçe soruları da çeşitleniyor." cümlesine anlamca en yakın seçenek hangisidir?
- A) Soruları çoğaldıkça çocuklar daha hızlı büyüyor.
- B) Büyümeleri bir gün ansızın sona erecek.
- C) Yaşları ilerledikçe sordukları sorular farklılaşıyor.
- D) Çeşitli sorular çocukları hep aynı yaşta tutuyor.
- E) Çocukların bütün soruları giderek azalıyor.
Doğru cevap: C
Çözüm: Cümlede iki sürecin birlikte değişmesi anlatılır: yaş ilerledikçe soruların türleri farklılaşır. Doğru seçenek yönü tersine çevirmez.
"Okur, bu yazarın aynı konuları işlemesinden artık rahatsız olmuyor." cümlesinin anlamını hangi yargı en doğru karşılar?
- A) Tekrarlanan duruma alışılmıştır.
- B) Yazar yeni konular bulmak için çabalıyordur.
- C) Okur yazarın önceki bütün eserlerini unutmuştur.
- D) Yazarın anlatımı son zamanlarda güzelleşmiştir.
- E) Okurun beğenisinde anlık bir artış olmuştur.
Doğru cevap: A
Çözüm: "Artık rahatsız olmamak" yinelenen durumun kabullenildiğini, yani kanıksamayı gösterir; yazarın değiştiği söylenmez.
"Madem yarın yola çıkacağız, hazırlıkları bugün bitirelim." cümlesinde ikinci bölüm hangi işleve sahiptir?
- A) Önceki durumu ortadan kaldıran bir varsayımdır.
- B) Önceki duruma göre kesinleşmiş bir sonuçtur.
- C) Önceki sözün doğrudan alıntılanmasıdır.
- D) Önceki duruma dayanılarak varılan bir öneridir.
- E) Önceki durumu değersiz gören bir eleştiridir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Yarın yola çıkılacak olması gerekçe yapılmış, hazırlıkları bugün bitirme önerisi sunulmuştur. Sonucun gerçekleştiği bildirilmez.