“Söyleyişini çok beğendik.” cümlesindeki “söyleyişini” sözcüğü hangi fiilimsiyle kurulmuştur?
- A) -en eki alan sıfat-fiille
- B) -arak eki alan zarf-fiille
- C) -di eki alan çekimli fiille
- D) -acak eki alan sıfat-fiille
- E) -yiş eki alan isim-fiille
Doğru cevap: E
Çözüm: Söyle-yiş biçimindeki -yiş eylemin tarzını adlaştıran isim-fiil ekidir; sonundaki iyelik ve belirtme ekleri çekim ekleridir.
“Açılan pencereyi hemen kapattı.” cümlesinde sıfat-fiil hangisidir?
- A) Açılan
- B) Pencereyi
- C) Hemen
- D) Kapattı
- E) Cümlede sıfat-fiil yoktur
Doğru cevap: A
Çözüm: Açılan sözcüğü açıl- fiiline -an eki alarak pencere adını niteler; kapattı ise çekimli yüklemdir.
“Biraz dinlenmek istiyoruz.” cümlesinde isim-fiil hangi sözcüktür?
- A) Biraz
- B) Dinlenmek
- C) İstiyoruz
- D) Cümlede yoktur
- E) Biraz dinlenmek istiyoruz
Doğru cevap: B
Çözüm: Dinlenmek sözcüğü dinlen- fiilinin -mek ekli ad biçimidir; istiyoruz çekimli fiildir.
“Onu görünce gülümsedim.” cümlesinde zarf-fiilin kattığı anlam hangisidir?
- A) Koşul ekiyle çekim
- B) İyelik
- C) Çokluk
- D) Zaman
- E) Sıfat tamlaması
Doğru cevap: D
Çözüm: Görünce sözcüğü gör- fiiline -ünce zarf-fiil eki alır; gülümsemenin ne zaman gerçekleştiğini belirtir.
“Sınıfta konuşan öğrenci uyarıldı.” cümlesindeki “konuşan” sözcüğünün görevi nedir?
- A) Cümlenin çekimli yüklemidir.
- B) Konuşma eylemini adlaştıran isim-fiildir.
- C) Uyarılma eyleminin zamanını gösterir.
- D) Yalnız çokluk eki almış isimdir.
- E) Öğrenci adını niteleyen sıfat-fiildir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Konuşan, konuş- fiiline -an eki almış ve öğrenci adını nitelemiştir; bu nedenle sıfat-fiildir.
“Gideli iki saat oldu.” cümlesinde “gideli” için doğru yargı hangisidir?
- A) İsim-fiildir; bir nesnenin adını karşılar.
- B) Zarf-fiildir; başlangıçtan beri geçen süreyi belirtir.
- C) Sıfat-fiildir; saat adını nitelemektedir.
- D) Çekimli fiildir; geçmiş zamanla kişi bildirir.
- E) İsimdir; çoğulluk çekimi taşımaktadır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Gideli sözcüğündeki -eli zarf-fiil eki, gitme eyleminden sonra geçen süreyle asıl yargı arasında ilişki kurar.
“Dün gelenlere haber verdik.” cümlesinde “gelenlere” hangi yapıdadır?
- A) Sıfat-fiil, yalnız gelecek zaman çekimi
- B) İsim-fiil, ayrılma hâli çekimi
- C) Zarf-fiil, kişi ve kip çekimi
- D) Adlaşmış sıfat-fiil, çoğul ve yönelme çekimi
- E) Yalnız isim kökü, yapım eki olmadan
Doğru cevap: D
Çözüm: Gel-en-ler-e çözümlemesinde -en sıfat-fiil, -ler çoğul ve -e yönelme ekidir; isim düşmüş olduğundan sözcük adlaşmıştır.
“Haber vermeden çıkmak doğru olmaz.” cümlesinin fiilimsi türleri sırasıyla hangisidir?
- A) Sıfat-fiil, sıfat-fiil
- B) Zarf-fiil, isim-fiil
- C) İsim-fiil, zarf-fiil
- D) Zarf-fiil, sıfat-fiil
- E) İki isim-fiil
Doğru cevap: B
Çözüm: Vermeden -meden ekiyle zarf-fiil, çıkmak -mak ekiyle isim-fiildir. Olmaz yüklemdir.
“Bekleyen çocuk konuşmadan ayrıldı.” cümlesinde kaç fiilimsi bulunur?
- A) Bir
- B) Üç
- C) Dört
- D) İki
- E) Hiç
Doğru cevap: D
Çözüm: Bekleyen sıfat-fiil olarak çocuk adını niteler; konuşmadan zarf-fiil olarak ayrılma eyleminin tarzını belirtir.
“Öğrendiğim konuları arkadaşlarıma anlattım.” cümlesindeki sıfat-fiil eki hangisidir?
- A) -ma
- B) -arak
- C) -ıp
- D) -mak
- E) -dik
Doğru cevap: E
Çözüm: Öğrendiğim sözcüğü öğren-diğ-im çözümlemesinde -dik sıfat-fiil ekinin ses değişimli biçimini taşır; konuları niteler.
“Onu görünce seslendim.” cümlesinde fiilimsi için hangi değerlendirme doğrudur?
- A) Seslendim, isim-fiil olarak kullanılır.
- B) Görünce, ses adını nitelemektedir.
- C) Görünce, kişi ve zamanla çekimlenmiştir.
- D) Cümlede sadece isim-fiil bulunmaktadır.
- E) Görünce, asıl eylemin zamanını belirler.
Doğru cevap: E
Çözüm: Görünce -ünce biçimiyle zarf-fiildir; seslenme eyleminin gerçekleştiği zamanı belirtir.
“Yapılacak işleri listeledik.” cümlesindeki fiilimsi neyi niteler?
- A) İşleri adını
- B) Listeledik yüklemini
- C) Cümledeki kişiyi
- D) Zaman belirtecini
- E) Başka bir fiilimsiyi
Doğru cevap: A
Çözüm: Yapılacak sözcüğü -acak sıfat-fiil ekini taşır ve işleri adını niteler; listeledik çekimli fiildir.
“Akşam dönecek misafirleri bekliyoruz.” cümlesinin “dönecek” sözcüğü için hangisi yanlıştır?
- A) Misafirleri adını nitelemektedir.
- B) Cümlenin tek çekimli yüklemidir.
- C) -ecek sıfat-fiil ekini almıştır.
- D) Eylemden türetilmiş bir niteleyicidir.
- E) Fiilimsi görevindedir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Dönecek bu cümlede misafirleri sözcüğünü niteleyen sıfat-fiildir. Cümlenin çekimli yüklemi bekliyoruzdur.
“Soru çözerken takıldığı yeri işaretleyip sonra yeniden okumalı.” cümlesindeki fiilimsiler hangi türlerdedir?
- A) İki isim-fiil ve bir zarf-fiil
- B) Üç sıfat-fiil
- C) İki zarf-fiil ve bir sıfat-fiil
- D) Bir sıfat-fiil ve iki isim-fiil
- E) Bir zarf-fiil ve iki sıfat-fiil
Doğru cevap: C
Çözüm: Çözerken ve işaretleyip zarf-fiil, takıldığı (-dık) yeri niteleyen sıfat-fiildir. Okumalı gereklilik kipli çekimli fiildir.
“Gülümseyerek karşılanan konuklar konuşmayı bitirince ayrıldı.” cümlesinde tür sıralaması hangisidir?
- A) Sıfat-fiil, zarf-fiil, isim-fiil, zarf-fiil
- B) Zarf-fiil, isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil
- C) İsim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil, sıfat-fiil
- D) Zarf-fiil, sıfat-fiil, isim-fiil, zarf-fiil
- E) İki isim-fiil, iki sıfat-fiil
Doğru cevap: D
Çözüm: Gülümseyerek zarf, karşılanan sıfat, konuşmayı isim, bitirince zarf-fiildir; ayrıldı çekimli yüklemdir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde -ecek eki bir fiilimsi eki olarak kullanılmıştır?
- A) Yarın açıklanacak sonuçları merak ediyoruz.
- B) Müdür birazdan toplantıya gelecek.
- C) Öğrenciler akşam eve dönecek.
- D) Bu sorunun yanıtı yarın verilecek.
- E) Arkadaşım yarın erkenden kalkacak.
Doğru cevap: A
Çözüm: Açıklanacak sözcüğü sonuçları adını niteleyen sıfat-fiildir; öteki seçeneklerde -ecek yüklemde gelecek zaman çekimidir.
“Olayı görünce konuşmayı kesen görevli dışarı çıktı.” cümlesindeki fiilimsi dizilişi hangisidir?
- A) Zarf-fiil, sıfat-fiil, isim-fiil
- B) İsim-fiil, zarf-fiil, sıfat-fiil
- C) Sıfat-fiil, isim-fiil, zarf-fiil
- D) Zarf-fiil, isim-fiil, zarf-fiil
- E) Zarf-fiil, isim-fiil, sıfat-fiil
Doğru cevap: E
Çözüm: Görünce -ünce zarf-fiil, konuşmayı -ma isim-fiil, kesen -en sıfat-fiildir; çıktı çekimli yüklemdir.
“Konuları tekrar edip not alarak çalışan öğrenci başarılı oldu.” cümlesinin fiilimsi incelemesi hangisidir?
- A) İki zarf-fiil ve bir sıfat-fiil vardır.
- B) Bir zarf-fiil ve iki sıfat-fiil vardır.
- C) Bir isim-fiil ve iki zarf-fiil vardır.
- D) Üç fiilimsi de isim görevindedir.
- E) Fiilimsi yoktur, bütün fiiller çekimlidir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Edip (-ip) ve alarak (-arak) zarf-fiil, çalışan (-an) sıfat-fiildir; oldu çekimli yüklemdir.
“Uzaklaşanları izlerken söylediklerini hatırlamaya çalıştı.” cümlesindeki fiilimsi türlerinin sırası hangisidir?
- A) İsim-fiil, zarf-fiil, isim-fiil, sıfat-fiil
- B) Zarf-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil, isim-fiil
- C) Sıfat-fiil, isim-fiil, zarf-fiil, sıfat-fiil
- D) İki zarf-fiil ve iki isim-fiil
- E) Adlaşmış sıfat-fiil, zarf-fiil, adlaşmış sıfat-fiil, isim-fiil
Doğru cevap: E
Çözüm: Uzaklaşanları ve söylediklerini adlaşmış sıfat-fiil, izlerken zarf-fiil, hatırlamaya -ma isim-fiildir.
“Yazarın anlatmak istediğini anlamadan yorum yapmak doğru olmaz.” cümlesinde tür sıralaması hangisidir?
- A) Sıfat-fiil, isim-fiil, isim-fiil, zarf-fiil
- B) İsim-fiil, adlaşmış sıfat-fiil, zarf-fiil, isim-fiil
- C) İsim-fiil, zarf-fiil, sıfat-fiil, isim-fiil
- D) İki zarf-fiil ve iki sıfat-fiil
- E) Üç isim-fiil ve bir çekimli yüklem
Doğru cevap: B
Çözüm: Anlatmak ve yapmak -mak isim-fiilleridir; istediğini -dik ekiyle adlaşmış sıfat-fiildir; anlamadan -madan zarf-fiildir.