“Arkadaşın sık sık buraya gelir.” cümlesindeki “gelir” çekimli fiili hangi kişiyle çekimlenmiştir?
- A) Birinci tekil kişi
- B) İkinci çoğul kişi
- C) Birinci çoğul kişi
- D) İkinci tekil kişi
- E) Üçüncü tekil kişi
Doğru cevap: E
Çözüm: Gelir yükleminde açık kişi eki bulunmasa da özne arkadaşın üçüncü tekil kişidir. -ir geniş zaman eki olup çekim “o gelir” anlamındadır.
“Hava dün oldukça serindi.” cümlesindeki “serindi” yükleminin ek-fiil görevi nedir?
- A) Ad soylu yüklemin geçmiş zamanı
- B) Ad soylu yüklemin şartı
- C) Ad soylu yüklemin rivayeti
- D) Fiilde birleşik zamanın hikâyesi
- E) Ad soylu yüklemde bildirme
Doğru cevap: A
Çözüm: Serin bir sıfattır. Serindi biçiminde -idi ek-fiilinin kaynaşmış biçimi sıfatı geçmiş zamanda yüklem yapar; bu, fiilde birleşik zaman kurma örneği değildir.
“O gün herkes çok yorgunmuş.” cümlesinde “yorgunmuş” yüklemi hangi ek-fiil biçimini taşır?
- A) Ad soylu yüklemde bildirme
- B) Ad soylu yüklemin rivayeti
- C) Ad soylu yüklemin şartı
- D) Ad soylu yüklemin geçmiş zamanı
- E) Fiilde birleşik zamanın hikâyesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Yorgun sözcüğü sıfattır; -imiş ek-fiili yorgunmuş biçiminde duyulan/sonradan öğrenilen geçmiş anlamı vererek ad soylu yüklemi çeker.
“Hava güzelse yürüyüşe çıkarız.” cümlesindeki “güzelse” hangi ek-fiil işlevini taşır?
- A) Ad soylu yüklemin rivayeti
- B) Ad soylu yüklemde bildirme
- C) Ad soylu yüklemin şartı
- D) Fiilde birleşik zamanın hikâyesi
- E) Ad soylu yüklemin geçmiş zamanı
Doğru cevap: C
Çözüm: Güzel sıfatı -ise ek-fiilini alarak güzelse biçimine dönüşmüş ve bir koşul oluşturmuştur. Bu ek-fiilin ad soylu sözcüklerdeki şart biçimidir.
“O, işinde çok başarılıdır.” cümlesindeki “başarılıdır” hangi ek-fiil görevini gösterir?
- A) Ad soylu yüklemin şartı
- B) Fiilde birleşik zamanın hikâyesi
- C) Ad soylu yüklemin geçmiş zamanı
- D) Ad soylu yüklemde bildirme
- E) Ad soylu yüklemin rivayeti
Doğru cevap: D
Çözüm: Başarılı sıfattır. Sonundaki -dır bildirme eki ad soylu yüklemi kesinlik veya genel yargı anlamıyla kurar; eylemde görülen geçmiş zaman değildir.
“O sırada müzik dinliyorduk.” cümlesindeki “dinliyorduk” hangi yapıya örnektir?
- A) Ad soylu yüklemin rivayeti
- B) Ad soylu yüklemin geçmiş zamanı
- C) Ad soylu yüklemde bildirme
- D) Ad soylu yüklemin şartı
- E) Fiilde birleşik zamanın hikâyesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Dinliyorduk fiilinde -yor şimdiki zaman, -du ek-fiilin hikâye biçimi ve -k kişi ekidir. Ek-fiil çekimli fiile eklenerek birleşik zaman kurmuştur.
Hangi cümlede gelecek zamanın rivayeti vardır?
- A) Toplantıya katılıyordu.
- B) Toplantıya katılmalıydı.
- C) Toplantıya katılmıştı.
- D) Toplantıya katılacakmış.
- E) Toplantıya katılacaktır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Katılacakmış sözcüğü gelecek zaman -acak ve ek-fiilin rivayet biçimi -mış ile kurulmuştur. Diğer seçenekler bildirme veya farklı kiplerin hikâyesini gösterir.
Hangi seçenekte geniş zamanın şartı ile çekimlenmiş fiil bulunur?
- A) Vakit bulsak görüşürdük.
- B) Vakit bulacaktık.
- C) Vakit bulmalıyız.
- D) Vakit bulmuşuz.
- E) Vakit bulursak görüşürüz.
Doğru cevap: E
Çözüm: Bulursak fiili bul-ur-sa-k biçiminde geniş zaman, ek-fiilin şartı ve kişi ekinden oluşur. Bulsak sözcüğünde geniş zaman eki bulunmaz.
“Görüşeceksiniz” fiili hangi kişiyle çekimlenmiştir?
- A) İkinci çoğul kişi
- B) Birinci çoğul kişi
- C) Birinci tekil kişi
- D) İkinci tekil kişi
- E) Üçüncü tekil kişi
Doğru cevap: A
Çözüm: Görüşeceksiniz sözcüğünde -ecek gelecek zaman eki, -siniz ikinci çoğul kişi ekidir. “Siz görüşeceksiniz” biçiminde açıkça görülebilir.
“Okuyorduk” yükleminde kişi eki hangi kişiyi gösterir?
- A) Üçüncü tekil kişi
- B) Birinci çoğul kişi
- C) İkinci tekil kişi
- D) Birinci tekil kişi
- E) İkinci çoğul kişi
Doğru cevap: B
Çözüm: Okuyorduk fiilinde şimdiki zamanın hikâyesi -yor-du, birinci çoğul kişi eki -k ile tamamlanır. Eylemin öznesi “biz”dir.
Aşağıdakilerden hangisi olumsuz çekimli fiildir?
- A) Gittiniz.
- B) Gideceğim.
- C) Gitmedim.
- D) Gidiyorum.
- E) Gittim.
Doğru cevap: C
Çözüm: Gitmedim fiilindeki -me olumsuzluk eki, -di görülen geçmiş zaman eki, -m birinci tekil kişi ekidir. Diğer seçeneklerde olumsuzluk eki yoktur.
Hangi seçenekte fiil soru biçiminde kullanılmıştır?
- A) Geliyorsun.
- B) Gelmişsiniz.
- C) Gelmedin.
- D) Geldin mi?
- E) Geldiniz.
Doğru cevap: D
Çözüm: Geldin mi cümlesinde soru edatı mı, çekimli fiilin ardından ayrı yazılarak soru yargısı kurar. Diğer seçenekler olumlu veya olumsuz bildirme cümleleridir.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi kip ve kişiyle çekimlenmiş fiil değildir?
- A) Yazıyorsun
- B) Yazdım
- C) Yazmalıydık
- D) Yazacaklar
- E) Yazmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Yazmak sözcüğündeki -mak isim-fiil ekidir; zaman veya kip ve kişi çekimi taşımaz. Öteki dört sözcük çekimli fiildir; yazmalıydık birleşik zamanlıdır.
“Meğer günlerdir burada çalışıyormuşsun.” cümlesindeki “çalışıyormuşsun” hangi çekimdedir?
- A) Gelecek zamanın hikâyesi, üçüncü tekil
- B) Gereklilik kipinin şartı, ikinci tekil
- C) Geniş zamanın rivayeti, ikinci çoğul
- D) Şimdiki zamanın rivayeti, ikinci tekil
- E) Şimdiki zamanın hikâyesi, birinci tekil
Doğru cevap: D
Çözüm: Çalışıyormuşsun biçimi çalış-ıyor-muş-sun olarak ayrılır. -yor şimdiki zaman, -muş rivayet ve -sun ikinci tekil kişi ekidir.
“Yarınki raporu yazacaksak şimdi başlamalıyız.” cümlesindeki “yazacaksak” nasıl çekimlenmiştir?
- A) Geniş zamanın şartı, birinci çoğul
- B) Şimdiki zamanın hikâyesi, üçüncü çoğul
- C) Gelecek zamanın rivayeti, birinci çoğul
- D) Şart kipinin hikâyesi, ikinci çoğul
- E) Gelecek zamanın şartı, birinci çoğul
Doğru cevap: E
Çözüm: Yazacaksak fiili yaz-acak-sa-k olarak ayrılır. -acak gelecek zaman, -sa ek-fiilin şartı ve -k birinci çoğul kişi ekidir.
“Bu konuyu önceden okumalıymış.” cümlesindeki “okumalıymış” nasıl bir birleşik çekimdir?
- A) Gereklilik kipinin rivayeti
- B) Geniş zamanın rivayeti
- C) Şimdiki zamanın hikâyesi
- D) Görülen geçmiş zamanın hikâyesi
- E) Gelecek zamanın şartı
Doğru cevap: A
Çözüm: Okumalıymış fiili oku-malı-y-mış biçiminde, gereklilik ekiyle ek-fiilin rivayet biçimini birleştirir. Yapılması gerekli eylem dolaylı aktarılmaktadır.
Aşağıdaki sözcüklerin hangisi tek başına çekimli fiil değildir?
- A) Geldi
- B) Gelmek
- C) Gelecek
- D) Geliyor
- E) Gelse
Doğru cevap: B
Çözüm: Gelmek sözcüğündeki -mek isim-fiil ekidir; tek başına bir kip ve kişiyle çekimlenmiş yüklem oluşturmaz. Diğer seçenekler haber veya dilek kiplerinden birini taşır.
“Çok mutluyduk.” ve “Çok çalışıyorduk.” cümlelerinin ikisinde de ek-fiil hangi anlamı sağlamıştır?
- A) Emir anlamı
- B) Soru anlamı
- C) Geçmiş zaman anlatımı
- D) Gelecek zaman tasarısı
- E) Olumsuzluk
Doğru cevap: C
Çözüm: Mutluyduk ifadesinde -idi ad soylu yüklemi geçmiş zamana taşır; çalışıyorduk ifadesinde -idi şimdiki zamanın hikâyesini kurar. İkisinin de ortak yönü geçmiş zaman değeridir.
“Her gün erkenden yürürüm.” cümlesindeki geniş zamanın öncelikli anlamı nedir?
- A) Bir kez yaşanmış geçmiş olay
- B) Kesinleşmiş gelecek planı
- C) Verilmiş emir
- D) Tekrarlanan alışkanlık
- E) Konuşma anında süren olay
Doğru cevap: D
Çözüm: Yürürüm fiilindeki -ür geniş zamandır. Her gün zarfı eylemin düzenli olarak yinelendiğini açıkça gösterir; burada tek seferlik gelecek anlamı yoktur.
“O yorgundu.” ile “O koşuyordu.” cümlelerinde ek-fiilin görevleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) İlkinde birleşik fiil zamanı, ikincisinde isim yüklemi kurulmuştur.
- B) İkisinde de yalnızca isim soylu sözcük çekimlenmiştir.
- C) İkisinde de emir kipi yapılmıştır.
- D) İkisinde de yalnızca soru anlamı verilmiştir.
- E) İlkinde ad soylu yüklem çekimlenmiş, ikincisinde fiilin birleşik zamanı kurulmuştur.
Doğru cevap: E
Çözüm: Yorgun sıfatı -idi ek-fiiliyle yorgundu yüklemini oluşturur. Koşuyordu sözcüğünde -yor zaman ekine -idi eklenip şimdiki zamanın hikâyesi kurulmuştur.