“Dün akşam eve geldi.” cümlesindeki “geldi” fiilinin kip/zamanı nedir?
- A) Görülen geçmiş zaman
- B) Öğrenilen geçmiş zaman
- C) Gelecek zaman
- D) Şimdiki zaman
- E) Geniş zaman
Doğru cevap: A
Çözüm: Geldi yükleminde -di eki konuşanın doğrudan gördüğü veya kesin bildiği geçmiş eylemi ifade eden görülen geçmiş zaman ekidir.
“Yarın seni arayacağım.” cümlesinde “arayacağım” hangi kipte veya zamanda çekimlenmiştir?
- A) Öğrenilen geçmiş zaman
- B) Gelecek zaman
- C) Geniş zaman
- D) Şimdiki zaman
- E) Görülen geçmiş zaman
Doğru cevap: B
Çözüm: Arayacağım fiilindeki -acak/-ecek biçimindeki ek eylemin gelecekte gerçekleşeceğini bildirir; kişi eki birinci tekildir.
“çalışıyoruz” yükleminin “Şimdi birlikte çalışıyoruz.” cümlesindeki çekimini doğru tanımlayan seçenek hangisidir?
- A) Görülen geçmiş zaman
- B) Gelecek zaman
- C) Şimdiki zaman
- D) Geniş zaman
- E) Öğrenilen geçmiş zaman
Doğru cevap: C
Çözüm: Çalışıyoruz yüklemindeki -yor eki eylemin konuşma anında sürdüğünü bildirir. -uz kişi ekidir; kip şimdiki zamandır.
“Her sabah erken kalkarım.” cümlesindeki “kalkarım” fiilinin kip/zamanı nedir?
- A) Gelecek zaman
- B) Görülen geçmiş zaman
- C) Öğrenilen geçmiş zaman
- D) Geniş zaman
- E) Şimdiki zaman
Doğru cevap: D
Çözüm: Her sabah ifadesi tekrar eden alışkanlığı gösterir. Kalkarım yüklemindeki -ar geniş zaman eki, -ım birinci tekil kişi ekidir.
“Meğer gece kar yağmış.” cümlesinde “yağmış” hangi kipte veya zamanda çekimlenmiştir?
- A) Gelecek zaman
- B) Şimdiki zaman
- C) Görülen geçmiş zaman
- D) Geniş zaman
- E) Öğrenilen geçmiş zaman
Doğru cevap: E
Çözüm: Yağmış yüklemindeki -mış eki sonradan öğrenilen veya çıkarımla bilinen geçmiş bir olayı anlatır. Bu nedenle öğrenilen geçmiş zamandır.
“yatmalısın” yükleminin “Bugün erken yatmalısın.” cümlesindeki çekimini doğru tanımlayan seçenek hangisidir?
- A) Gereklilik kipi
- B) Emir kipi
- C) Geniş zaman
- D) İstek kipi
- E) Şart kipi
Doğru cevap: A
Çözüm: Yatmalısın fiilindeki -malı gereklilik bildirir; -sın kişi ekidir. Eylemin yapılmasının gerekli olduğu anlamı taşınır.
“Biraz daha düşünsen iyi olur.” cümlesindeki “düşünsen” fiilinin kip/zamanı nedir?
- A) Emir kipi
- B) Şart kipi
- C) Geniş zaman
- D) Gereklilik kipi
- E) İstek kipi
Doğru cevap: B
Çözüm: Düşünsen fiilinde -se şart veya dilek anlamı kuran ek, -n ikinci tekil kişi ekidir. Bu biçim şart kipiyle çekimlenmiştir.
“Birlikte yürüyelim.” cümlesinde “yürüyelim” hangi kipte veya zamanda çekimlenmiştir?
- A) Şart kipi
- B) Gereklilik kipi
- C) İstek kipi
- D) Geniş zaman
- E) Emir kipi
Doğru cevap: C
Çözüm: Yürüyelim sözcüğündeki -e istek kipini, -lim birinci çoğul kişi anlamını taşır. Konuşan kişi ortak eylem için istek bildirmektedir.
“kapat” yükleminin “Lütfen kapıyı kapat.” cümlesindeki çekimini doğru tanımlayan seçenek hangisidir?
- A) Gereklilik kipi
- B) Şart kipi
- C) İstek kipi
- D) Emir kipi
- E) Geniş zaman
Doğru cevap: D
Çözüm: Kapat sözcüğü ikinci tekil kişiye yönelik doğrudan bir isteği emir biçiminde bildirir. Bu kullanımda emir kipi sıfır ekle kurulmuştur.
“Sınava birlikte hazırlandık.” cümlesindeki “hazırlandık” çekimli fiili hangi kişiyle çekimlenmiştir?
- A) İkinci tekil kişi
- B) İkinci çoğul kişi
- C) Üçüncü tekil kişi
- D) Birinci tekil kişi
- E) Birinci çoğul kişi
Doğru cevap: E
Çözüm: Hazırlandık fiilinde -dı geçmiş zaman, -k birinci çoğul kişi ekidir. Eylemi yapan özne “biz” olduğundan çekim birinci çoğul kişidedir.
“Bu kitabı geçen hafta okudun.” cümlesindeki “okudun” çekimli fiili hangi kişiyle çekimlenmiştir?
- A) İkinci tekil kişi
- B) Birinci tekil kişi
- C) İkinci çoğul kişi
- D) Birinci çoğul kişi
- E) Üçüncü tekil kişi
Doğru cevap: A
Çözüm: Okudun fiilinin sonundaki -n kişi eki “sen” anlamı taşır. Okuma eylemi ikinci tekil kişiyle görülen geçmiş zamanda çekimlenmiştir.
“Çocuklar neşeyle güldüler.” cümlesindeki “güldüler” çekimli fiili hangi kişiyle çekimlenmiştir?
- A) İkinci tekil kişi
- B) Üçüncü çoğul kişi
- C) Birinci çoğul kişi
- D) Birinci tekil kişi
- E) Üçüncü tekil kişi
Doğru cevap: B
Çözüm: Güldüler fiilinde -ler üçüncü çoğul kişiyi gösterir. Çocuklar öznesi de çoğuldur; yüklem üçüncü çoğul kişiyle kurulmuştur.
“Şu anda yürüyorum.” cümlesindeki “yürüyorum” çekimli fiili hangi kişiyle çekimlenmiştir?
- A) İkinci tekil kişi
- B) Birinci çoğul kişi
- C) Birinci tekil kişi
- D) Üçüncü tekil kişi
- E) İkinci çoğul kişi
Doğru cevap: C
Çözüm: Yürüyorum fiilinde -yor şimdiki zaman, -um birinci tekil kişiyi gösterir. Eylemin öznesi “ben” olduğundan kişi eki birinci tekildir.
“Yarın toplantıya katılacaksınız.” cümlesindeki “katılacaksınız” çekimli fiili hangi kişiyle çekimlenmiştir?
- A) İkinci tekil kişi
- B) Birinci çoğul kişi
- C) Üçüncü tekil kişi
- D) İkinci çoğul kişi
- E) Birinci tekil kişi
Doğru cevap: D
Çözüm: Katılacaksınız fiilindeki -sınız ikinci çoğul kişi ekidir. Eylem gelecekte yapılacak ve “siz” öznesiyle çekimlenmiştir.
“Arkadaşın sık sık buraya gelir.” cümlesindeki “gelir” çekimli fiili hangi kişiyle çekimlenmiştir?
- A) Birinci tekil kişi
- B) İkinci çoğul kişi
- C) Birinci çoğul kişi
- D) İkinci tekil kişi
- E) Üçüncü tekil kişi
Doğru cevap: E
Çözüm: Gelir yükleminde açık kişi eki bulunmasa da özne arkadaşın üçüncü tekil kişidir. -ir geniş zaman eki olup çekim “o gelir” anlamındadır.
“Hava dün oldukça serindi.” cümlesindeki “serindi” yükleminin ek-fiil görevi nedir?
- A) Ad soylu yüklemin geçmiş zamanı
- B) Ad soylu yüklemin şartı
- C) Ad soylu yüklemin rivayeti
- D) Fiilde birleşik zamanın hikâyesi
- E) Ad soylu yüklemde bildirme
Doğru cevap: A
Çözüm: Serin bir sıfattır. Serindi biçiminde -idi ek-fiilinin kaynaşmış biçimi sıfatı geçmiş zamanda yüklem yapar; bu, fiilde birleşik zaman kurma örneği değildir.
“O gün herkes çok yorgunmuş.” cümlesinde “yorgunmuş” yüklemi hangi ek-fiil biçimini taşır?
- A) Ad soylu yüklemde bildirme
- B) Ad soylu yüklemin rivayeti
- C) Ad soylu yüklemin şartı
- D) Ad soylu yüklemin geçmiş zamanı
- E) Fiilde birleşik zamanın hikâyesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Yorgun sözcüğü sıfattır; -imiş ek-fiili yorgunmuş biçiminde duyulan/sonradan öğrenilen geçmiş anlamı vererek ad soylu yüklemi çeker.
“Hava güzelse yürüyüşe çıkarız.” cümlesindeki “güzelse” hangi ek-fiil işlevini taşır?
- A) Ad soylu yüklemin rivayeti
- B) Ad soylu yüklemde bildirme
- C) Ad soylu yüklemin şartı
- D) Fiilde birleşik zamanın hikâyesi
- E) Ad soylu yüklemin geçmiş zamanı
Doğru cevap: C
Çözüm: Güzel sıfatı -ise ek-fiilini alarak güzelse biçimine dönüşmüş ve bir koşul oluşturmuştur. Bu ek-fiilin ad soylu sözcüklerdeki şart biçimidir.
“O, işinde çok başarılıdır.” cümlesindeki “başarılıdır” hangi ek-fiil görevini gösterir?
- A) Ad soylu yüklemin şartı
- B) Fiilde birleşik zamanın hikâyesi
- C) Ad soylu yüklemin geçmiş zamanı
- D) Ad soylu yüklemde bildirme
- E) Ad soylu yüklemin rivayeti
Doğru cevap: D
Çözüm: Başarılı sıfattır. Sonundaki -dır bildirme eki ad soylu yüklemi kesinlik veya genel yargı anlamıyla kurar; eylemde görülen geçmiş zaman değildir.
“O sırada müzik dinliyorduk.” cümlesindeki “dinliyorduk” hangi yapıya örnektir?
- A) Ad soylu yüklemin rivayeti
- B) Ad soylu yüklemin geçmiş zamanı
- C) Ad soylu yüklemde bildirme
- D) Ad soylu yüklemin şartı
- E) Fiilde birleşik zamanın hikâyesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Dinliyorduk fiilinde -yor şimdiki zaman, -du ek-fiilin hikâye biçimi ve -k kişi ekidir. Ek-fiil çekimli fiile eklenerek birleşik zaman kurmuştur.