Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem görülen geçmiş zamanla çekimlenmiştir?
- A) Dün sinemaya gittik.
- B) Yarın gelebilirim.
- C) Şimdi çalışıyorum.
- D) Hafta sonu gideceğim.
- E) Duyduğuma göre bitirmiş.
Doğru cevap: A
Çözüm: Gittik yükleminde -ti görülen geçmiş zaman ekidir. Şimdi çalışıyorum şimdiki, gideceğim gelecek, bitirmiş öğrenilen geçmiş zaman bildirir; gelebilirim geniş zamanlı yeterlik çekimidir.
Aşağıdakilerin hangisinde öğrenilen geçmiş zaman kullanılmıştır?
- A) Şimdi uyuyor.
- B) Demek ki kapıyı o açmış.
- C) Dün yağmur yağdı.
- D) Her gün gelir.
- E) Yarın erken kalkacağım.
Doğru cevap: B
Çözüm: Açmış fiilindeki -mış anlatanın sonradan edindiği bilgiye işaret eder. Diğer fiiller gelecek, şimdiki, görülen geçmiş ve geniş zamanla çekimlenmiştir.
Hangi cümlede yüklem şimdiki zamanda çekimlenmiştir?
- A) Sabah yürürdük.
- B) Gelseydi görüşürdük.
- C) Şu anda ders dinliyor.
- D) Dün çalıştı.
- E) Akşama döneceğiz.
Doğru cevap: C
Çözüm: Dinliyor sözcüğündeki -yor şimdiki zaman ekidir. Şu anda ifadesi de eylemin sürdüğünü destekler; öteki seçeneklerde farklı kipler ve birleşik zamanlar vardır.
Aşağıdakilerin hangisinde gelecek zaman eki bulunur?
- A) Şimdi yazıyorum.
- B) Her sabah koşarım.
- C) Galiba unutmuş.
- D) Bu hafta sonu taşınacağız.
- E) Dün döndüm.
Doğru cevap: D
Çözüm: Taşınacağız fiilindeki -acak gelecek zaman anlamı verir. -ız birinci çoğul kişiyi gösterir; diğer yüklemlerde gelecek zaman eki bulunmamaktadır.
Hangi cümlede fiil, alışkanlık bildiren geniş zamanla çekimlenmiştir?
- A) Dün yüzdük.
- B) Yarın yüzmeye gideceğiz.
- C) Şimdi kahve içiyorum.
- D) Meğer yüzmeyi öğrenmiş.
- E) Her hafta yüzmeye gideriz.
Doğru cevap: E
Çözüm: Gideriz yüklemindeki -er geniş zaman ekidir; her hafta ifadesi yinelenen eyleme işaret eder. Öteki yüklemler farklı zamanlarla çekimlenmiştir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gereklilik kipi kullanılmıştır?
- A) Bugün erken kalkmalısın.
- B) Bugün erken kalkacaksın.
- C) Bugün erken kalkarsın.
- D) Bugün erken kalkıyorsun.
- E) Bugün erken kalktın.
Doğru cevap: A
Çözüm: Kalkmalısın fiilindeki -malı eylemin yapılmasının gerektiğini belirtir. Diğer seçenekler geçmiş, gelecek, şimdiki ve geniş zaman çekimleridir.
Hangisinde bir fiil şart (dilek-koşul) kipiyle çekimlenmiştir?
- A) Yarın gelirim.
- B) Keşke biraz dinlensen.
- C) Biraz dinlenmelisin.
- D) Şimdi geliyor.
- E) Dün gelmiş.
Doğru cevap: B
Çözüm: Dinlensen fiilindeki -se şart/dilek kipidir; cümlede keşke ile dilek anlamı pekişir. Diğer seçeneklerde şart kipi eki yoktur.
Hangisinde istek kipiyle çekimlenmiş fiil vardır?
- A) Kapıyı açarsın.
- B) Kapıyı aç.
- C) Birlikte dışarı çıkalım.
- D) Kapıyı açacaklar.
- E) Kapıyı açtık.
Doğru cevap: C
Çözüm: Çıkalım fiilinde -a istek kipiyle birinci çoğul kişi biçimi birlikte kullanılır. Aç sözcüğü emir, diğerleri haber kipi çekimleridir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ikinci tekil kişiye yöneltilmiş emir vardır?
- A) Ders çalışıyoruz.
- B) Ders çalışmalı.
- C) Ders çalışacak.
- D) Dersine çalış.
- E) Ders çalışırız.
Doğru cevap: D
Çözüm: Çalış fiili ikinci tekil kişiye doğrudan yöneltilen emir kipidir. Diğer seçeneklerde eylemin zamanı veya gereklilik anlamı bildirilmiştir.
Hangi cümlede ad soylu bir sözcük ek-fiille geçmiş zamanda yüklem olmuştur?
- A) Hava serinse dışarı çıkarız.
- B) Hava serindir.
- C) Hava serinmiş.
- D) Dün eve geldik.
- E) Dün hava serindi.
Doğru cevap: E
Çözüm: Serin sıfatı -idi ek-fiilini alıp serindi biçiminde geçmiş zaman yargısı oluşturmuştur. Geldik çekimli fiildir; diğer sıfat yüklemleri farklı ek-fiil biçimleri taşır.
Hangi cümlede ad soylu yüklem ek-fiilin rivayet biçimindedir?
- A) Sınıf kalabalıkmış.
- B) Sınıf kalabalıktır.
- C) Sınıf kalabalık olacak.
- D) Sınıf kalabalıktı.
- E) Sınıf kalabalıksa bekleyelim.
Doğru cevap: A
Çözüm: Kalabalık sıfatı -imiş ek-fiiliyle kalabalıkmış biçimini almıştır. Sınıfın kalabalık olduğu bilgisi sonradan öğrenilmiş anlamda aktarılır.
Hangisinde ad soylu sözcük ek-fiilin şart biçimini almıştır?
- A) Yol açıldı.
- B) Yol açıksa yola çıkarız.
- C) Yol açıktı.
- D) Yol açıkmış.
- E) Yol açıktır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Açık sıfatına -ise ek-fiili gelerek açıksa koşulu oluşturmuştur. Açıldı fiil yüklemidir; öteki açık biçimleri geçmiş, rivayet ve bildirme değerleri taşır.
Hangisinde ek-fiil, çekimli fiile gelerek şimdiki zamanın hikâyesini kurmuştur?
- A) Seni bekliyorum.
- B) Seni beklemişim.
- C) Seni bekliyordum.
- D) Seni bekleyeceğim.
- E) Seni beklerim.
Doğru cevap: C
Çözüm: Bekliyordum sözcüğünde -yor şimdiki zaman, -du ek-fiilin hikâye biçimi, -m kişi ekidir. Bu birleşik zaman, geçmişte sürmekte olan eylemi anlatır.
Hangi cümlede gelecek zamanın rivayeti vardır?
- A) Toplantıya katılıyordu.
- B) Toplantıya katılmalıydı.
- C) Toplantıya katılmıştı.
- D) Toplantıya katılacakmış.
- E) Toplantıya katılacaktır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Katılacakmış sözcüğü gelecek zaman -acak ve ek-fiilin rivayet biçimi -mış ile kurulmuştur. Diğer seçenekler bildirme veya farklı kiplerin hikâyesini gösterir.
Hangi seçenekte geniş zamanın şartı ile çekimlenmiş fiil bulunur?
- A) Vakit bulsak görüşürdük.
- B) Vakit bulacaktık.
- C) Vakit bulmalıyız.
- D) Vakit bulmuşuz.
- E) Vakit bulursak görüşürüz.
Doğru cevap: E
Çözüm: Bulursak fiili bul-ur-sa-k biçiminde geniş zaman, ek-fiilin şartı ve kişi ekinden oluşur. Bulsak sözcüğünde geniş zaman eki bulunmaz.
“Görüşeceksiniz” fiili hangi kişiyle çekimlenmiştir?
- A) İkinci çoğul kişi
- B) Birinci çoğul kişi
- C) Birinci tekil kişi
- D) İkinci tekil kişi
- E) Üçüncü tekil kişi
Doğru cevap: A
Çözüm: Görüşeceksiniz sözcüğünde -ecek gelecek zaman eki, -siniz ikinci çoğul kişi ekidir. “Siz görüşeceksiniz” biçiminde açıkça görülebilir.
“Okuyorduk” yükleminde kişi eki hangi kişiyi gösterir?
- A) Üçüncü tekil kişi
- B) Birinci çoğul kişi
- C) İkinci tekil kişi
- D) Birinci tekil kişi
- E) İkinci çoğul kişi
Doğru cevap: B
Çözüm: Okuyorduk fiilinde şimdiki zamanın hikâyesi -yor-du, birinci çoğul kişi eki -k ile tamamlanır. Eylemin öznesi “biz”dir.
Aşağıdakilerden hangisi olumsuz çekimli fiildir?
- A) Gittiniz.
- B) Gideceğim.
- C) Gitmedim.
- D) Gidiyorum.
- E) Gittim.
Doğru cevap: C
Çözüm: Gitmedim fiilindeki -me olumsuzluk eki, -di görülen geçmiş zaman eki, -m birinci tekil kişi ekidir. Diğer seçeneklerde olumsuzluk eki yoktur.
Hangi seçenekte fiil soru biçiminde kullanılmıştır?
- A) Geliyorsun.
- B) Gelmişsiniz.
- C) Gelmedin.
- D) Geldin mi?
- E) Geldiniz.
Doğru cevap: D
Çözüm: Geldin mi cümlesinde soru edatı mı, çekimli fiilin ardından ayrı yazılarak soru yargısı kurar. Diğer seçenekler olumlu veya olumsuz bildirme cümleleridir.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi kip ve kişiyle çekimlenmiş fiil değildir?
- A) Yazıyorsun
- B) Yazdım
- C) Yazmalıydık
- D) Yazacaklar
- E) Yazmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Yazmak sözcüğündeki -mak isim-fiil ekidir; zaman veya kip ve kişi çekimi taşımaz. Öteki dört sözcük çekimli fiildir; yazmalıydık birleşik zamanlıdır.