"Kitabı zamanında yetiştirmek için her sabah erkenden yazıyor." cümlesindeki "için" hangi anlam ilişkisini kurmuştur?
- A) Amaç–sonuç
- B) Neden–sonuç
- C) Eşitlik
- D) Hayıflanma
- E) Yakınma
Doğru cevap: A
Çözüm: Erken yazma eylemi, kitabı zamanında yetiştirme hedefine yöneliktir; amaç henüz gerçekleşmiş olmak zorunda değildir.
“Hiç kimse bu soruya cevap verdi.” cümlesindeki sorun hangisidir?
- A) Özne ile yüklemin olumluluk-olumsuzluk bakımından uyuşmaması
- B) Eksik yer tamlayıcısı
- C) Yanlış karşılaştırma
- D) Gereksiz sözcük
- E) Yanlış sıfat kullanımı
Doğru cevap: A
Çözüm: Olumsuz anlamlı “hiç kimse” öznesiyle burada olumlu “verdi” yüklemi uyuşmaz. “Hiç kimse bu soruya cevap vermedi” denilmelidir.
Yardımcı fiille oluşturulan birleşik fiillerden hangisi doğru yazılmıştır?
- A) Afetmek
- B) His etmek
- C) Affetmek
- D) Redd etmek
- E) Kayb etmek
Doğru cevap: C
Çözüm: Af + etmek birleşmesinde f ünsüzü ikizleşir ve birleşik fiil bitişik yazılır: affetmek.
Aşağıdakilerden hangisi isim kökünden fiil türemesine örnektir?
- A) Yazmak
- B) Koşmak
- C) Gitmek
- D) Sulamak
- E) Okumak
Doğru cevap: D
Çözüm: Sula- fiili su isim köküne -la yapım eki getirilerek oluşur; diğer seçeneklerin kökleri zaten fiildir.
Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğrudan aktarılan söz tırnak içine doğru alınmıştır?
- A) Şair, (Bu dizeler çok anlamlı.) diye konuştu.
- B) Yazar, -Okumak ufkumuzu genişletir- diye belirtti.
- C) Sunucu, [Kitaplar yeni dünyalar açar.] dedi.
- D) Konuşmacı, /Bilgi insanı güçlendirir/ diye ekledi.
- E) Yazar, “Okumak insanın ufkunu açar.” dedi.
Doğru cevap: E
Çözüm: Başkasının sözünü olduğu gibi aktarmada tırnak işareti kullanılır; alıntının sonundaki nokta tırnakların içinde yer alır.
“Elif masaya kırmızı defterini bıraktı.” cümlesinin belirtili nesnesi hangisidir?
- A) Bıraktı
- B) Kırmızı
- C) Kırmızı defterini
- D) Masaya
- E) Elif
Doğru cevap: C
Çözüm: Bırakma eyleminden doğrudan etkilenen öge “kırmızı defterini” söz öbeğidir. Belirtme durumu eki taşıdığı için belirtili nesnedir; “masaya” yer tamlayıcısıdır.
“Çocuk uyudu.” cümlesi yapısına göre hangisidir?
- A) Bağlı cümle
- B) Şartlı birleşik cümle
- C) İç içe birleşik cümle
- D) Sıralı cümle
- E) Basit cümle
Doğru cevap: E
Çözüm: Cümlede tek bir yüklem ve tek bir yargı vardır; ayrıca yan yargı kuran fiilimsi veya başka yan cümle bulunmaz. Bu nedenle yapısına göre basit cümledir.
“Sınıfta” sözcüğünün oluşumunda ekin d sesi t sesine döner. Bu olayın adı nedir?
- A) Ünsüz yumuşaması
- B) Ünlü düşmesi
- C) Ünsüz benzeşmesi
- D) Ünlü değişimi
- E) Kaynaştırma
Doğru cevap: C
Çözüm: Sınıf sert f ünsüzüyle biter; bulunma eki -da/-de biçiminden -ta/-te biçimine dönüşür: sınıf + da → sınıfta.
Hangi cümlede sözde özne bulunmaktadır?
- A) Ayşe elini yıkadı.
- B) Murat kapıyı kapattı.
- C) Öğretmen derse başladı.
- D) Çocuklar salonda oynadı.
- E) Eski belgeler arşivlendi.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Arşivlendi” edilgen çatılıdır; belgeler arşivleme işini yapmaz, bu işten etkilenir. Bu nedenle “eski belgeler” sözde özne, diğer cümlelerdeki özneler gerçek öznedir.
Hangi cümlede bir cümle, başka bir cümlenin içinde doğrudan aktarılmıştır?
- A) Arkadaşım, “Yarın geliyorum.” dedi.
- B) Mert bize yarın geleceğini söyledi.
- C) Arkadaşım yarın gelecek.
- D) Geleceğini duyunca sevindim.
- E) Arkadaşım geldi ve oturdu.
Doğru cevap: A
Çözüm: “Yarın geliyorum” kendi yargısını taşıyan doğrudan alıntıdır ve “dedi” yükleminin içinde aktarılmıştır. Bu iç içe birleşik cümle örneğidir.
"Yazar metnin başında uzun bir kış sabahını ayrıntılarıyla canlandırıyor; ardından pencereye yaklaşan çocuğun bir mektup bulmasını ve onu açınca yaşadıklarını aktarıyor." Bu parçada anlatım biçimleri için hangisi doğrudur?
- A) Öykülemeyle başlayıp tanımlamaya geçer.
- B) Tartışmayla başlayıp açıklamaya geçer.
- C) Yalnızca sayısal verilere dayanır.
- D) Başından sonuna sadece karşılaştırma yapar.
- E) Betimlemeyle başlayıp öykülemeye geçer.
Doğru cevap: E
Çözüm: Kış sabahının ayrıntıları görüntü kurar; çocuğun mektubu bulup açması olay dizisi oluşturur.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gereksiz sözcük kullanılmıştır?
- A) Bunları birlikte beraber yaptık.
- B) Yeni öğrenci sınıfa girdi.
- C) Kitabı dikkatle okudum.
- D) Bugün işe erken gittim.
- E) Öğretmen konuyu anlattı.
Doğru cevap: A
Çözüm: “Birlikte” ile “beraber” aynı anlama gelir. Bu cümlede ikisini bir arada kullanmak gereksiz sözcük tekrarı oluşturur; diğer cümleler açık ve düzgündür.
Aşağıdakilerden hangisi olumsuz çekimli fiildir?
- A) Gittiniz.
- B) Gideceğim.
- C) Gitmedim.
- D) Gidiyorum.
- E) Gittim.
Doğru cevap: C
Çözüm: Gitmedim fiilindeki -me olumsuzluk eki, -di görülen geçmiş zaman eki, -m birinci tekil kişi ekidir. Diğer seçeneklerde olumsuzluk eki yoktur.
Aşağıdakilerden hangisinde ikileme, karşıt anlamlı iki sözcüğün bir araya gelmesiyle oluşmuştur?
- A) Ağır ağır merdiven çıktı.
- B) Eş dost toplantıya katıldı.
- C) İyi kötü bir sonuç elde ettik.
- D) Dayalı döşeli bir ev aldılar.
- E) Pırıl pırıl bir cam sildi.
Doğru cevap: C
Çözüm: "İyi" ve "kötü" zıt anlamlıdır; birlikte ikileme oluştururlar. Diğer seçeneklerde tekrar, yakın anlam veya pekiştirme görülür.
I. "Arıza çıktığı için geziye katılamadı." II. "Geziye katılmak için bilet aldı." III. "Bilet alırsa geziye katılabilir." Bu cümlelerin anlam ilişkileri sırasıyla hangisidir?
- A) Amaç – neden – koşul
- B) Neden – amaç – koşul
- C) Neden – koşul – amaç
- D) Koşul – amaç – neden
- E) Amaç – koşul – neden
Doğru cevap: B
Çözüm: I. cümlede arıza katılamamanın gerçekleşmiş nedeni, II.de bilet alma bir amaca yönelik, III.te katılım bilet alma şartına bağlıdır.
Ünlüyle başlayan ek getirildiğinde bazı sözcüklerde yumuşama olmamasına örnek hangisidir?
- A) Yurt → yurdu
- B) Renk → rengi
- C) Dert → derdi
- D) Kitap → kitabı
- E) Süt → sütü
Doğru cevap: E
Çözüm: Süt tek hecelidir ve süt + ü → sütü biçiminde t korunur. Diğer örneklerde son sert ünsüz yumuşar.
"İnce bir sızı" ve "ince bir alay" sözleri için hangi yorum bağlama en uygundur?
- A) İlkinde fiziksel kalınlık, ikincisinde doğrudan açık övgü anlatılır.
- B) İlkinde ses şiddeti, ikincisinde ölçülmüş uzunluk anlatılır.
- C) İlkinde matematik terimi, ikincisinde bitki türü anlatılır.
- D) İlkinde hafiflik, ikincisinde örtülü ve sezdirilen küçümseme anlatılır.
- E) İlkinde yer-insan ilgisi, ikincisinde eş seslilik anlatılır.
Doğru cevap: D
Çözüm: "İnce sızı" hafif ama hissedilen ağrıdır; "ince alay" açık söylenmeyen, sezdirilen küçümsemedir. Aynı sözcük bağlama göre ayrılır.
"Metni yazan kişi, ‘Sadelik her zaman yoksulluk değildir; bazen gereksiz ayrıntıları ayıklayabilmenin ürünüdür.’ diyor. Ardından ‘Önemli olan neyi çıkaracağını bilmek kadar neyi mutlaka koruyacağını bilmektir.’ diye ekliyor." Bu iki düşüncenin ortak odağı hangisidir?
- A) Bir metinden ne kadar çok ayrıntı çıkarılırsa o kadar iyi olur.
- B) Anlatımın değeri, gerekli düşünce korunarak gereksizin çıkarılmasındadır.
- C) Sade metinlerde hiçbir ayrıntıya ve örneğe yer verilmemelidir.
- D) Okurun anlayabilmesi için her düşünce defalarca yinelenmelidir.
- E) Anlatımın gücü metindeki sözcüklerin yalnız sayısına bağlıdır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Yazar çıkarmayı bir amaç olarak değil, özü koruma ve gereksizi ayıklama dengesi olarak ele alır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “yalnız” bağlaçtır?
- A) Sokağa yalnız çıktı.
- B) Yalnız kalmayı tercih etti.
- C) Yalnız adam bankta oturdu.
- D) Geleceğim, yalnız biraz gecikeceğim.
- E) Yalnız çocuk oyun oynuyordu.
Doğru cevap: D
Çözüm: Doğru cümlede yalnız, iki yargı arasında “ama, fakat” ilişkisi kurar. Diğer örneklerde ismi niteleyen sıfat veya eylemi belirten zarf olarak kullanılmıştır.
“Yarınki raporu yazacaksak şimdi başlamalıyız.” cümlesindeki “yazacaksak” nasıl çekimlenmiştir?
- A) Geniş zamanın şartı, birinci çoğul
- B) Şimdiki zamanın hikâyesi, üçüncü çoğul
- C) Gelecek zamanın rivayeti, birinci çoğul
- D) Şart kipinin hikâyesi, ikinci çoğul
- E) Gelecek zamanın şartı, birinci çoğul
Doğru cevap: E
Çözüm: Yazacaksak fiili yaz-acak-sa-k olarak ayrılır. -acak gelecek zaman, -sa ek-fiilin şartı ve -k birinci çoğul kişi ekidir.