“Bu kalemi masanın üstüne bırak.” cümlesindeki “bu” sözcüğü hangi sıfattır?
- A) Sayı sıfatı
- B) İşaret sıfatı
- C) Niteleme sıfatı
- D) Soru sıfatı
- E) Belgisiz sıfat
Doğru cevap: B
Çözüm: Bu sözcüğü hemen ardından gelen kalem ismini işaret ederek belirler. İsimle birlikte kullanıldığı için işaret sıfatıdır; tek başına kullanılsaydı zamir olabilirdi.
“Biraz daha düşünsen iyi olur.” cümlesindeki “düşünsen” fiilinin kip/zamanı nedir?
- A) Emir kipi
- B) Şart kipi
- C) Geniş zaman
- D) Gereklilik kipi
- E) İstek kipi
Doğru cevap: B
Çözüm: Düşünsen fiilinde -se şart veya dilek anlamı kuran ek, -n ikinci tekil kişi ekidir. Bu biçim şart kipiyle çekimlenmiştir.
“Gülüşünü duyunca rahatladım.” cümlesindeki “gülüşünü” sözcüğünün kökenindeki fiilimsi türü hangisidir?
- A) Sıfat-fiil
- B) Zarf-fiil
- C) İsim-fiil
- D) Çekimli fiil
- E) Edat
Doğru cevap: C
Çözüm: Gül-üş biçimindeki -üş, eylemi adlaştıran isim-fiil ekidir; sözcüğün iyelik ve belirtme ekleri alması bu kökeni değiştirmez.
“Yeşil bahçe” ifadesinde kurulan tamlamanın türü nedir?
- A) Belirtili isim tamlaması
- B) Zincirleme isim tamlaması
- C) Belirtisiz isim tamlaması
- D) Sıfat tamlaması
- E) Edat grubu
Doğru cevap: D
Çözüm: “Yeşil bahçe” söz grubunda yeşil, bahçe isminin niteliğini açıkça bildirmektedir. Bir sıfat bir ismi niteleyerek veya belirterek onunla söz grubu kurar. İsim tamlamasındaki ilgi-iyelik bağlantısı aranmaz.
“Öğrenci soruyu gülerek yanıtladı.” cümlesindeki “gülerek” hangi fiilimsi türüdür?
- A) İsim-fiil
- B) Sıfat-fiil
- C) Çekimli fiil
- D) Zarf-fiil
- E) Kalıcı isim
Doğru cevap: D
Çözüm: Gülerek sözcüğü gül- fiiline -erek zarf-fiil eki getirilerek oluşur; yanıtlamanın nasıl yapıldığını gösterir.
Aşağıdaki sayıların hangisinde ondalık bölüm TDK’ye uygun işaretle ayrılmıştır?
- A) 6.25 metre
- B) 8;4 kilogram
- C) 5:2 saniye
- D) 1/5 kilometre
- E) 3,75 litre
Doğru cevap: E
Çözüm: Türkçede ondalık kesirler virgülle ayrılır: 3,75. Nokta, noktalı virgül, iki nokta ve eğik çizgi bu işlevde kullanılmaz.
Aşağıdaki cümlelerden hangisinde uzun çizgi karşılıklı konuşma için doğru işlevdedir?
- A) Masa — sandalye sınıfa taşındı.
- B) Yarın — saat dokuzda — ders başlayacak.
- C) — Nereye gidiyorsun?
— Kütüphaneye.
- D) Bu kitabı — çok sevdim.
- E) Evde — iki kişi vardı.
Doğru cevap: C
Çözüm: Satır başında başlayan doğrudan konuşmaların önünde uzun çizgi kullanılabilir; diğer örneklerde konuşma başlangıcı yoktur.
“Dört kalem” söz grubundaki “dört” sözcüğü hangi sıfat türündedir?
- A) Sayı sıfatı
- B) Belgisiz sıfat
- C) Niteleme sıfatı
- D) Soru sıfatı
- E) İşaret sıfatı
Doğru cevap: A
Çözüm: Dört sözcüğü kalem adının miktarını kesin sayıyla belirtmektedir. Bu nedenle sayı sıfatıdır ve dört kalem bir sıfat tamlamasıdır.
Hangi cümlede oldurgan fiil vardır?
- A) Bütün duvarlar boyandı.
- B) Ayşe kendisi hazırlandı.
- C) İki kardeş selamlaştı.
- D) Öğretmen öğrencileri güldürdü.
- E) Müdür yazıyı yazdırdı.
Doğru cevap: D
Çözüm: Gülmek geçişsizken güldürmek nesne alır; bu oldurganlıktır. Yazdırmak geçişli yazmak fiilinden ettirgenleşir; öteki fiiller farklı çatıdadır.
Bayram adının doğru yazıldığı seçenek hangisidir?
- A) Kurban bayramı töreni
- B) ramazan Bayramı kutlaması
- C) Kurban-Bayramı
- D) Cumhuriyet bayramı tatili
- E) Ramazan Bayramı
Doğru cevap: E
Çözüm: Ulusal ve dinî bayram adları özel ad niteliğindedir; sözcüklerin ilk harfleri büyük olur.
"Sanki sınavı kazanmışsın gibi konuşuyorsun." cümlesindeki varsayımsal durumla aynı düşünme biçimi hangisinde vardır?
- A) Farz edelim ki sınav sonucu bugün açıklandı.
- B) Sınav sonucunu bugün kesinlikle öğreneceğiz.
- C) Bugün sonuç açıklanmış olabilir.
- D) Sonuçlar zamanla daha erken açıklanıyor.
- E) Keşke başvuruyu daha önce yapsaydım.
Doğru cevap: A
Çözüm: Sınav sonucunun açıklanması gerçekleşmiş gibi düşünülmektedir. Kesinlik, olasılık veya hayıflanma farklı anlamlardır.
“Okulun kütüphanesi” söz grubunda tamlanan hangisidir?
- A) Okulun
- B) Kütüphanesi
- C) Okulu
- D) Kütüphanenin
- E) Okul
Doğru cevap: B
Çözüm: Kütüphanesi sözcüğü sahip olunan veya ilgi kurulan ögeyi gösterir; üçüncü kişi iyelik eki alır. Okulun sözcüğü ise ilgi ekli tamlayandır.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi iki fiil kökünün birleşmesiyle oluşan bir birleşik sözcüktür?
- A) Tuzsuz
- B) Çekyat
- C) Gözlem
- D) Dostluk
- E) Sevgi
Doğru cevap: B
Çözüm: Çekyat, çek- ve yat- fiillerinin birleşmesiyle oluşmuş kalıplaşmış birleşik addır.
“Düşünerek konuşan kişi herkesi etkiledi.” cümlesindeki ilk iki fiilimsinin işlevleri hangisidir?
- A) İsim olma ve zamanı çekimleme
- B) İsmi niteleme ve yer belirtme
- C) İki farklı kişiyle fiil çekimleme
- D) İki ayrı eylemi adlaştırma
- E) Durum bildirme ve ismi niteleme
Doğru cevap: E
Çözüm: Düşünerek zarf-fiil olarak konuşma biçimini bildirir; konuşan sıfat-fiil olarak kişi adını niteler.
“Kesinlikle belki yarın gelebilir.” cümlesi yalnız tahmin anlamı korunarak nasıl düzeltilir?
- A) Kesinlikle şüphesiz belki gelebilir.
- B) Mutlaka belki yarın gelebilir.
- C) Kesinlikle sanırım yarın gelebilir.
- D) Kesinlikle belki yarın gelebilir.
- E) Belki yarın gelebilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Belki” ve “gelebilir” ihtimali korur; “kesinlikle” bu ihtimale karşıt kesinlik bildirir. Çelişkili kesinlik sözü çıkarılırsa tahmin anlamı sürer.
Virgülün bağlaçla ilişkisi göz önüne alındığında hangisinde noktalama yanlışı vardır?
- A) Ece, Duru ve Ali aynı masaya oturdu.
- B) Sevgili konuklar, programımız başlıyor.
- C) Öğrenciler, ve öğretmenler salonda toplandı.
- D) Evet, bu konuda size katılıyorum.
- E) Ormanda çam, meşe ve kayın ağaçları vardı.
Doğru cevap: C
Çözüm: Eş görevli ögeleri bağlayan “ve”nin hemen önüne virgül getirilmez. Sıralama, hitap ve cevap sözü örnekleri uygundur.
“Yarın erkenden yola çıkacağız.” cümlesinin öznesi için hangisi doğrudur?
- A) Biz gizli öznedir.
- B) Yola açık öznedir.
- C) Erkenden gizli öznedir.
- D) Özne bulunmaz.
- E) Yarın açık öznedir.
Doğru cevap: A
Çözüm: “Çıkacağız” yüklemindeki birinci çoğul kişi eki öznenin biz olduğunu gösterir. Yarın ve erkenden zaman bildiren ifadelerdir, özne değildir.
“Ne aradı ne sordu.” cümlesi anlam ve biçim bakımından hangisidir?
- A) Biçimce ve anlamca olumlu
- B) Soru cümlesi ve kurallı
- C) Şart cümlesi ve olumsuz
- D) Biçimce olumsuz, anlamca olumlu
- E) Biçimce olumlu, anlamca olumsuz
Doğru cevap: E
Çözüm: Yüklemler olumsuzluk eki almamıştır ancak “ne... ne...” bağlantısı her iki eylemin de yapılmadığını bildirir. Bu yüzden biçimce olumlu, anlamca olumsuzdur.
“Lale bahçede sulandı.” cümlesindeki yüklemi doğru sınıflandıran seçenek hangisidir?
- A) Etken ve geçişli
- B) İşteş ve geçişli
- C) Ettirgen; lale gerçek özne
- D) Edilgen; lale sözde özne
- E) Dönüşlü ve geçişsiz
Doğru cevap: D
Çözüm: Sulamak geçişli fiildir; sulan- biçiminde edilgenlik eki almıştır. Lale sulama işini yapan değil etkilenen öge olduğundan sözde öznedir.
“Küçücük” ve “büyücük” sözcüklerinin oluşumu için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) Her ikisinde de sözcük sonundaki k ünsüzü düşer.
- B) İkisinde de kök ünlüsü e sesine dönüşür.
- C) Birincide ünlü, ikincide ünsüz türemesi vardır.
- D) İkisinde de ekin c sesi ç sesine sertleşir.
- E) Birincide ünlü daralması, ikincide ünlü düşmesi vardır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Küçük+cük → küçücük ve büyük+cük → büyücük örneklerinde küçültme eki öncesinde son k sesi düşer.