“Zan + etmek” birleşmesinden “zannetmek” oluşması hangi ses olayıyla açıklanır?
- A) Ünlü daralması
- B) Ünsüz düşmesi
- C) Ünlü türemesi
- D) Ünsüz yumuşaması
- E) Ünsüz türemesi
Doğru cevap: E
Çözüm: Zan sözcüğündeki n sesi birleşme sırasında ikizleşir: zan + etmek → zannetmek; ünsüz türemesi vardır.
“Öğrenciler birer kitaplar getirdi.” cümlesindeki bozukluk hangisidir?
- A) Yanlış fiil çatısı
- B) Yanlış deyim
- C) Yüklem eksikliği
- D) Nesne eksikliği
- E) Gereksiz çoğul eki
Doğru cevap: E
Çözüm: Üleştirme sayısı “birer”den sonra ad tekil kullanılır: “Öğrenciler birer kitap getirdi.” Kitaplar biçimindeki çoğul ek bu yapıda gereksizdir.
“kapat” yükleminin “Lütfen kapıyı kapat.” cümlesindeki çekimini doğru tanımlayan seçenek hangisidir?
- A) Gereklilik kipi
- B) Şart kipi
- C) İstek kipi
- D) Emir kipi
- E) Geniş zaman
Doğru cevap: D
Çözüm: Kapat sözcüğü ikinci tekil kişiye yönelik doğrudan bir isteği emir biçiminde bildirir. Bu kullanımda emir kipi sıfır ekle kurulmuştur.
“Kapandı birden bütün kapılar.” cümlesi yüklemin yerine göre hangisidir?
- A) Kurallı cümle
- B) Bağlı cümle
- C) Eksiltili cümle
- D) Şartlı birleşik cümle
- E) Devrik cümle
Doğru cevap: E
Çözüm: Çekimli yüklem olan “kapandı” cümlenin başında yer almaktadır. Yüklem sonda olmadığı için cümle devriktir; “bütün kapılar” özne görevindedir.
Belirsizlik bildiren “hiçbir” sözcüğünün doğru kullanıldığı seçenek hangisidir?
- A) Hiçbir öğrenci geç kalmadı.
- B) Hiç bir öğretmen bugün gelmedi.
- C) Hiç-bir kişi soruyu yanıtlamadı.
- D) Hiç birisi sınava başvurmadı.
- E) Hiç bir şey değişmedi.
Doğru cevap: A
Çözüm: “Hiçbir” bitişik yazılır. “Hiçbir şey” ifadesinde ise şey ayrıca yazılır.
“Kardeşim bir roman okuyor.” cümlesinin belirtisiz nesnesi hangisidir?
- A) Roman okuyor
- B) Bir roman
- C) Bir
- D) Okuyor
- E) Kardeşim
Doğru cevap: B
Çözüm: “Ne okuyor?” sorusunun cevabı “bir roman”dır. Bu söz öbeği belirtme hâli eki almadığı için belirtisiz nesne sayılır; kardeşim özne, okuyor yüklemdir.
"Öğretmen, sınavın cuma günü yapılacağını açıkladı." cümlesi hangi anlatım biçimine örnektir?
- A) Doğrudan anlatım
- B) Öz eleştiri
- C) Dolaylı anlatım
- D) Kinayeli anlatım
- E) Tanım cümlesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Öğretmenin sözü kişi ve kip açısından dönüştürülerek aktarılmıştır; birebir alıntı verilmemiştir.
“Birkaç soru” ifadesinde kurulan tamlamanın türü nedir?
- A) Belirtili isim tamlaması
- B) Zincirleme isim tamlaması
- C) Edat grubu
- D) Belirtisiz isim tamlaması
- E) Sıfat tamlaması
Doğru cevap: E
Çözüm: “Birkaç soru” söz grubunda birkaç belgisiz sıfatı soru adının miktarını belirsiz biçimde belirlemektedir. Bir sıfat bir ismi niteleyerek veya belirterek onunla söz grubu kurar. İsim tamlamasındaki ilgi-iyelik bağlantısı aranmaz.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi iki sözcüğün birleşmesiyle oluşmuştur?
- A) Bilgili
- B) Çiçekçi
- C) Sevgisiz
- D) Gecekondu
- E) Yollar
Doğru cevap: D
Çözüm: Gecekondu sözcüğünde gece ve kondu ögeleri birleşerek kalıplaşmış yeni bir ad oluşturur.
"Sınıf, yarışma haberini duyunca sevince boğuldu." cümlesindeki "sınıf" sözcüğü neyi karşılar?
- A) Ders yapılan odayı
- B) Binanın bir katını
- C) Öğrenci seviyesini
- D) Sınıfın eşyalarını
- E) Sınıftaki öğrencileri
Doğru cevap: E
Çözüm: Mekân adı olan "sınıf", burada o mekândaki öğrencilerin yerine kullanılmıştır; yer-insan ilişkisiyle ad aktarmasıdır.
“Her öğrenci defterini getirdi.” cümlesindeki “her” sözcüğü hangi sıfattır?
- A) İşaret sıfatı
- B) Belgisiz sıfat
- C) Soru sıfatı
- D) Sayı sıfatı
- E) Niteleme sıfatı
Doğru cevap: B
Çözüm: Her sözcüğü öğrenci ismini kapsam bakımından belirler fakat tek tek bir sayı vermez. İsimle kullanıldığı için belgisiz sıfattır.
"Bir okul kulübü, ilk toplantıda 18; ikinci toplantıda 27 öğrenciye ulaştı. Üçüncü buluşmada katılımcı sayısı 35 oldu." Bu kısa parçada düşünceyi geliştiren belirgin unsur hangisidir?
- A) Benzetmeler
- B) Tanıklıklar
- C) Karşıt görüşler
- D) Sayısal veriler
- E) Kişileştirmeler
Doğru cevap: D
Çözüm: Kulübe katılımın arttığı olgusu üç toplantıya ilişkin sayılarla ortaya konmuştur; sayılar örnek amaçlı kurmaca veridir.
Aşağıdaki seslenme cümlelerinin hangisinde uygun noktalama vardır?
- A) Sayın izleyiciler: lütfen telefonlarınızı kapatın.
- B) Değerli öğrenciler? lütfen sıralarınıza geçin.
- C) Sevgili konuklar; lütfen salona buyurun.
- D) Sevgili arkadaşlar, lütfen yerlerinize oturun.
- E) Kıymetli dostlar... lütfen yerlerinize oturun.
Doğru cevap: D
Çözüm: Hitap ve seslenme sözlerinden sonra virgül konabilir; burada sözün devamını bağlayan doğal işaret virgüldür.
Beş tablo yüksekliğine göre K > L > M > N > P şeklinde sıralanmıştır. En kısa tablo hangisidir?
Doğru cevap: D
Çözüm: Büyükten küçüğe verilen sıralamada son sıradaki P en kısa tabloyu temsil eder.
Fiilimsi eklerinin genel özelliğini doğru anlatan ifade hangisidir?
- A) Her kullanıldıklarında kişi ve zaman bildirirler.
- B) Yalnız isim köklerine getirilirler.
- C) Fiilden ad, sıfat veya zarf görevli sözcük türetebilirler.
- D) Mutlaka cümlenin tek yüklemini oluştururlar.
- E) Bir sözcüğün bütün çekim eklerini silerler.
Doğru cevap: C
Çözüm: Fiilimsiler fiil kök veya gövdelerinden türetilir; çekimli fiil gibi kişi ve kip bildirmek zorunda olmadan ad, sıfat ya da zarf görevi kazanırlar.
“Çocuk kitabını masaya koydu.” cümlesindeki “koydu” yüklemi öznesine göre hangi çatıdadır?
- A) Etken çatı
- B) İşteş çatı
- C) Çatı özelliği aranmaz
- D) Dönüşlü çatı
- E) Edilgen çatı
Doğru cevap: A
Çözüm: Koyma işini çocuk öznesi kendisi yapmaktadır. Yüklemde edilgen, dönüşlü veya işteş çatı anlamı ya da bu işlevde bir çatı eki bulunmaz.
Hangi cümlede bir sıfat-fiil, hemen ardından gelen ismi nitelemektedir?
- A) Yolcular sabah erkenden geldi.
- B) Görevli kapıyı yavaşça açtı.
- C) Tren perondan hareket etti.
- D) Gelen yolcular sıraya girdi.
- E) Herkes biletini kontrol etti.
Doğru cevap: D
Çözüm: Gelen sözcüğü gel- fiilinden -en ekiyle türemiştir ve yolcular adını nitelediği için sıfat-fiildir.
"Diyelim ki yarın bütün ulaşım araçları durdu; okula nasıl giderdin?" cümlesinde hangi anlam vardır?
- A) Gerçekleşmiş neden
- B) Varsayım
- C) Nesnel saptama
- D) Doğrudan alıntı
- E) Aşamalı değişim
Doğru cevap: B
Çözüm: Henüz gerçekleşmemiş bir durum, düşünme amacıyla gerçekleşmiş gibi kabul edilmiştir.
“Bu soruyu kendim çözdüm.” cümlesindeki “kendim” sözcüğü hangi zamirdir?
- A) Belgisiz zamir
- B) Soru zamiri
- C) İşaret zamiri
- D) Dönüşlülük zamiri
- E) Kişi zamiri
Doğru cevap: D
Çözüm: Kendim sözcüğü özneyi pekiştirir ve eylemin bizzat konuşan kişi tarafından yapıldığını belirtir. Bu nedenle dönüşlülük zamiridir.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi büyük ünlü uyumuna uyar?
- A) Kardeş
- B) Şişman
- C) Karanlık
- D) Kalem
- E) Kitap
Doğru cevap: C
Çözüm: Karanlık sözcüğünün ünlüleri a, a, ı kalındır. Diğer seçeneklerde kalın ve ince ünlüler birlikte kullanılmıştır.