"Bir etkinliği planlarken yalnız katılımcı sayısını düşünmek yeterli değildir. Salonun erişilebilirliği, etkinliğin saati ve duyuruların anlaşılır olması da katılımı etkiler." Bu parçada aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
- A) Salonun erişilebilirliğine
- B) Etkinliğin bilet fiyatına
- C) Etkinliğin yapılacağı saate
- D) Duyuruların anlaşılırlığına
- E) Katılımcı sayısını gözetmeye
Doğru cevap: B
Çözüm: Parçada erişim, saat, duyuru ve katılımcı sayısı anılır; bilet ücretine ilişkin hiçbir bilgi verilmez.
“Müdür raporu sekretere yazdırdı.” cümlesindeki “yazdırdı” fiili oldurganlık/ettirgenlik yönünden hangisidir?
- A) Ettirgen fiil
- B) Oldurgan fiil
- C) Dönüşlü fiil
- D) Edilgen fiil
- E) İşteş fiil
Doğru cevap: A
Çözüm: Yazmak zaten geçişli bir fiildir. Yaz-dır- biçiminde işi bir başkasına, burada sekretere yaptırma anlamı kurulduğundan ettirgen çatıdır.
Çekim eki ile ilgili hangi bilgi doğrudur?
- A) Her zaman yeni sözlük anlamı oluşturur.
- B) Mutlaka isimden fiil türetir.
- C) Sözcüğün cümledeki görevini belirleyebilir.
- D) Sadece iki kökü birleştirir.
- E) Sözcüğü her durumda birleşik yapar.
Doğru cevap: C
Çözüm: Çekim ekleri sözcüğün temel anlamını değiştirmeden çoğulluk, hâl, kişi, zaman gibi ilişkiler kurar.
“Arkadaşın sık sık buraya gelir.” cümlesindeki “gelir” çekimli fiili hangi kişiyle çekimlenmiştir?
- A) Birinci tekil kişi
- B) İkinci çoğul kişi
- C) Birinci çoğul kişi
- D) İkinci tekil kişi
- E) Üçüncü tekil kişi
Doğru cevap: E
Çözüm: Gelir yükleminde açık kişi eki bulunmasa da özne arkadaşın üçüncü tekil kişidir. -ir geniş zaman eki olup çekim “o gelir” anlamındadır.
“Koşan çocuk düştü.” cümlesinde “koşan” sözcüğünün yapısal özelliği nedir?
- A) Sıfat-fiil olması
- B) Soru edatı taşıması
- C) Olumsuzluk eki alması
- D) Bağlaç olması
- E) Yüklem olması
Doğru cevap: A
Çözüm: “Koşan” sözcüğü -an ekiyle kurulmuş sıfat-fiildir ve çocuğu niteler. Bu nedenle cümle fiilimsi içeren bir yapı gösterir; ana yüklem “düştü”dür.
Aşağıdaki örneklerden hangisinde kısaltmanın sonundaki nokta doğru kullanılmıştır?
- A) TBMM. gündemi açıklandı.
- B) TDK. yeni bir kılavuz yayımladı.
- C) Dr. Selin toplantıyı yönetti.
- D) ASELS. payları işlem gördü.
- E) UNESCO. kararını duyurdu.
Doğru cevap: C
Çözüm: Dr. gibi gelenekleşmiş unvan kısaltmaları nokta alır; TBMM, TDK gibi büyük harfli kısaltmaların sonuna nokta getirilmez.
“Bu konuya yeterli önemi göstermeliyiz.” cümlesinde hangi anlatım bozukluğu vardır?
- A) Yanlış sözcük kullanımı
- B) Çelişen sözler
- C) Özne-yüklem uyuşmazlığı
- D) Tamlama eksikliği
- E) Yüklem eksikliği
Doğru cevap: A
Çözüm: Türkçede “önem göstermek” değil, “önem vermek” denir; “özen göstermek” ise farklı bir kalıptır. “Bu konuya yeterli önemi vermeliyiz” düzeltilmiş biçimdir.
Bir yarışta ilk beş kişi sırasıyla Bora, Ada, Cem, Duru ve Efe’dir. Cem’in hemen arkasından kim gelmiştir?
- A) Bora
- B) Ada
- C) Cem
- D) Efe
- E) Duru
Doğru cevap: E
Çözüm: Cem üçüncü sıradadır. Onun hemen arkasındaki dördüncü kişi Duru’dur.
Sıfat yapan “-ki” ekinin doğru yazıldığı cümle hangisidir?
- A) Okulda ki sınıfı düzenledim.
- B) Yarın ki toplantı ertelendi.
- C) Evdeki kitapları düzenledim.
- D) Dün ki açıklama yenilendi.
- E) Masada ki çiçek soldu.
Doğru cevap: C
Çözüm: Sıfat yapan -ki ektir ve önceki sözcüğe bitişik yazılır: evdeki, yarınki, dünkü, masadaki.
“Evin kapısı” söz grubunun türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Belirtili isim tamlaması
- B) Edat grubu
- C) Belirtisiz isim tamlaması
- D) Zincirleme isim tamlaması
- E) Sıfat tamlaması
Doğru cevap: A
Çözüm: “Evin kapısı” söz grubunda evin sözcüğü ilgi, kapısı sözcüğü iyelik eki almıştır. Tamlayan ilgi eki alır; tamlanan da iyelik eki taşır. İki isim arasında aitlik veya ilgi bağı kurulur.
“Üç öğrenci sabah kütüphaneye gitti.” cümlesinin öznesi hangisidir?
- A) Üç öğrenci
- B) Kütüphaneye
- C) Sabah
- D) Öğrenci sabah
- E) Gitti
Doğru cevap: A
Çözüm: Gitme eylemini gerçekleştirenler üç öğrencidir. Yükleme “kim gitti?” sorusu sorulduğunda “üç öğrenci” yanıtı alınır; bu söz öbeği bir bütün hâlinde öznedir.
"Tüm gün oyalandı, sonunda işe koyuldu." cümlesinde "işe koyuldu" sözünün anlamı nedir?
- A) Çalışmayı erteledi
- B) Görevini değiştirdi
- C) Yardım istemeye gitti
- D) Çalışmaya başladı
- E) Çalışmasını tamamladı
Doğru cevap: D
Çözüm: "İşe koyulmak" bir işin yapılmasına başlamak anlamındadır; bitirmek veya ertelemek anlamına gelmez.
“Arkadaşım soruyu kolayca çözdü.” cümlesinin öznesi hangisidir?
- A) Çözdü
- B) Kolayca
- C) Arkadaşım
- D) Soruyu
- E) Soruyu kolayca
Doğru cevap: C
Çözüm: “Kim çözdü?” sorusuna “arkadaşım” yanıtı alınır. Soruyu nesne, kolayca durum zarfı ve çözdü yüklem olduğundan özne yalnız arkadaşım sözcüğüdür.
"Çiçek, gül, bitki" sözcükleri genelden özele doğru nasıl sıralanır?
- A) Gül – çiçek – bitki
- B) Bitki – çiçek – gül
- C) Çiçek – bitki – gül
- D) Bitki – gül – çiçek
- E) Gül – bitki – çiçek
Doğru cevap: B
Çözüm: Bitki en kapsamlı sınıftır; çiçek daha dar, gül ise çiçek türleri arasında daha özel bir addır.
“Döndü sonunda yorgun yolcu.” cümlesi yüklemin yerine göre hangisidir?
- A) Kurallı cümle
- B) Eksiltili cümle
- C) Şartlı birleşik cümle
- D) Devrik cümle
- E) Bağlı cümle
Doğru cevap: D
Çözüm: Yüklem olan “döndü” cümlenin başında bulunur; son sözcük değildir. Bu nedenle cümle devriktir. Yüklemi sona almak için “Yorgun yolcu sonunda döndü” denebilir.
“Gideli iki saat oldu.” cümlesinde “gideli” için doğru yargı hangisidir?
- A) İsim-fiildir; bir nesnenin adını karşılar.
- B) Zarf-fiildir; başlangıçtan beri geçen süreyi belirtir.
- C) Sıfat-fiildir; saat adını nitelemektedir.
- D) Çekimli fiildir; geçmiş zamanla kişi bildirir.
- E) İsimdir; çoğulluk çekimi taşımaktadır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Gideli sözcüğündeki -eli zarf-fiil eki, gitme eyleminden sonra geçen süreyle asıl yargı arasında ilişki kurar.
“Birlikte yürüyelim.” cümlesinde “yürüyelim” hangi kipte veya zamanda çekimlenmiştir?
- A) Şart kipi
- B) Gereklilik kipi
- C) İstek kipi
- D) Geniş zaman
- E) Emir kipi
Doğru cevap: C
Çözüm: Yürüyelim sözcüğündeki -e istek kipini, -lim birinci çoğul kişi anlamını taşır. Konuşan kişi ortak eylem için istek bildirmektedir.
“Bahçedeki ağaç baharda çiçek açtı.” cümlesindeki “ağaç” sözcüğünün türü nedir?
- A) İsim
- B) Zamir
- C) Edat
- D) Zarf
- E) Sıfat
Doğru cevap: A
Çözüm: Ağaç bir varlığın adını karşılar, herhangi bir eylemi veya başka sözcüğün özelliğini belirtmez. Bu nedenle sözcük cümlede isim görevindedir.
"Bu şiir, son yıllarda okuduğum en etkileyici metin." cümlesinin anlatımı için hangisi doğrudur?
- A) Tamamen nesnel bir bilgi verir.
- B) Bir koşulun sonucunu bildirir.
- C) Geleceğe dönük tasarı sunar.
- D) Bir olasılığı kesinleştirir.
- E) Öznel değerlendirme içerir.
Doğru cevap: E
Çözüm: "En etkileyici" yargısı okurun kişisel beğenisine dayanır; herkes için ölçülebilir bir özellik değildir.
“Yazar yeni bir öykü yazdı.” cümlesindeki “yazdı” fiili nesne alabilme bakımından nasıl sınıflandırılır?
- A) Edilgen fiil
- B) İşteş fiil
- C) Geçişli fiil
- D) Dönüşlü fiil
- E) Geçişsiz fiil
Doğru cevap: C
Çözüm: Yaz- fiili “neyi yazdı?” sorusuna bir öykü yanıtını verebilir. Nesne alabildiğinden yüklem geçişli çatılıdır.