Noktalı virgülün iki ayrı sıralama grubunu ayırdığı örnek hangisidir?
- A) Öğrenciler; sınıfa girince yerlerine oturdu.
- B) Sabah; herkes erkenden okula geldi.
- C) Kardeşim; benimle sinemaya gitmek istedi.
- D) Kırmızı grupta Elif, Deniz; mavi grupta Can, Eren vardı.
- E) Kitapçı; yeni romanları vitrine yerleştirdi.
Doğru cevap: D
Çözüm: Birinci grupta Elif ve Deniz; ikincisinde Can ve Eren vardır. İçlerinde virgül bulunan gruplar noktalı virgülle ayrılır.
Hangi cümlede kesinlik ve olasılık bildiren sözler çelişmektedir?
- A) Belki yarın yağmur yağar.
- B) Kesinlikle sanırım yarın gelecek.
- C) Sanırım bugün biraz yoruldum.
- D) Yarın mutlaka erkenden gel.
- E) Belki gelecek hafta görüşürüz.
Doğru cevap: B
Çözüm: “Kesinlikle” kesinlik bildirirken “sanırım” olasılık ve tahmin bildirir. Aynı geliş yargısına birlikte bağlanmaları çelişki doğurur.
Aşağıdakilerden hangisi yapısına göre basit cümledir?
- A) Çocuk uyandı ve dışarı çıktı.
- B) Biliyorum ki gelecek.
- C) Çocuk uyanınca evden çıktı.
- D) Yağmur dindi, güneş açtı.
- E) Çocuk erkenden uyandı.
Doğru cevap: E
Çözüm: Bu cümlede tek çekimli yüklem bulunur ve fiilimsiyle kurulmuş yan yargı yoktur. Öteki seçeneklerde fiilimsi, birden fazla yüklem veya ki ile kurulan yan yargı vardır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "derin" sözcüğü ölçülebilir bir özelliği doğrudan karşılar?
- A) Görüşmede derin bir sessizlik oldu.
- B) Olay onda derin bir iz bıraktı.
- C) Kuyu, tahminimizden daha derindi.
- D) Şairin derin düşünceleri dikkat çekti.
- E) Arkadaşına derin bir güven duyuyor.
Doğru cevap: C
Çözüm: Kuyunun derinliği fiziksel olarak ölçülebilir. Diğerlerinde yoğunluk, etki veya kapsam mecazla anlatılmıştır.
Hangi cümlede ad soylu yüklem ek-fiilin rivayet biçimindedir?
- A) Sınıf kalabalıkmış.
- B) Sınıf kalabalıktır.
- C) Sınıf kalabalık olacak.
- D) Sınıf kalabalıktı.
- E) Sınıf kalabalıksa bekleyelim.
Doğru cevap: A
Çözüm: Kalabalık sıfatı -imiş ek-fiiliyle kalabalıkmış biçimini almıştır. Sınıfın kalabalık olduğu bilgisi sonradan öğrenilmiş anlamda aktarılır.
Hangi çiftte geçişli fiilin işi bir başkasına yaptırması söz konusudur?
- A) Düşmek → düşürmek
- B) Yazmak → yazdırmak
- C) Uyumak → uyutmak
- D) Gülmek → güldürmek
- E) Uçmak → uçurmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Yazmak geçişli fiildir ve yazdırmak, yazma eylemini başka bir kişiye yaptırmayı bildirir. Diğer çiftlerde geçişsiz kökten geçişli fiil türemiştir; oldurganlıktır.
“Bu soruyu henüz çözemedim.” cümlesinde “bu” sözcüğünün görevi nedir?
- A) Sıfat
- B) Zarf
- C) Bağlaç
- D) Edat
- E) Zamir
Doğru cevap: A
Çözüm: Bu sözcüğü soruyu isminin önünde bulunarak onu işaret eder. Adın yerini tutmadığı için işaret zamiri değil, işaret sıfatıdır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtili nesne yüklemden önce gelmiştir?
- A) Bahçede oynadı çocuklar.
- B) Sınıfa hızlıca girdi müdür.
- C) Akşamüzeri uçtu kuşlar.
- D) Sabah erkenden kalktı Ali.
- E) Kitabı dikkatle okudu Ece.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Kitabı” belirtme hâlindeki nesnedir ve “okudu” yükleminden önce gelmiştir. Cümle devrik olsa da ögelerin görevi değişmez; özne “Ece”dir.
"Öğrenciler konuyu anlasın diye örnek sayısını artırdı." cümlesindeki hedefin gerçekleştiği söylenebilir mi?
- A) Evet; amaç belirten her cümlede sonuç kesindir.
- B) Evet; örnek sayısı artınca herkes anlamıştır.
- C) Hayır; amaç belirtilmiş, gerçekleşme bildirilmemiştir.
- D) Hayır; cümlede hiçbir eylem gerçekleşmemiştir.
- E) Evet; koşulun gerçekleşmesi amaç yerine geçmiştir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Örnek artırma gerçekleşmiş, öğrencilerin konuyu anlaması hedeflenmiştir; hedefin başarıyla gerçekleştiği cümlede yoktur.
Beş kişinin doğum günü pazartesiden cumaya birer gündedir. K pazartesi, M çarşamba, N perşembe ve P cuma doğum günü kutluyor. L’nin doğum günü hangi gündür?
- A) Salı
- B) Pazartesi
- C) Çarşamba
- D) Perşembe
- E) Cuma
Doğru cevap: A
Çözüm: Dört gün K, M, N ve P tarafından kullanılmıştır. Boş kalan tek gün salıdır ve L’ye aittir.
"Yolculuğa çıkmadan önce haritayı inceledi. Bazı yolların kısa olmasına rağmen dar ve virajlı olduğunu görünce en kısa yolu değil, daha rahat geçebileceği yolu seçti." Parçada kişinin kararı hangi düşünceye dayanır?
- A) Her uzun yol mutlaka en güvenli ve ekonomik yoldur.
- B) Kısa yolların tamamı araç trafiğine kesinlikle kapalıdır.
- C) Uzaklık tek başına uygun rota seçimi için yeterli ölçüt değildir.
- D) Haritada görülen her ayrıntı gerçekte değişmeden kalır.
- E) Yolculuk sırasında haritaya hiç gerek duyulmamaktadır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Kişi kısa rotayı diğer özelliklerle birlikte değerlendirir; genişlik ve viraj durumunu da ölçüt alır.
Aşağıdakilerin hangisi belirtisiz isim tamlamasıdır?
- A) güzel ses
- B) kapı zili
- C) çocuğun sesi
- D) çocuğun kapı zili
- E) ses gibi
Doğru cevap: B
Çözüm: Kapı sözcüğü ilgi eki almadan zili sözcüğüne bağlanır. Çocuğun sesi belirtili, çocuğun kapı zili zincirleme, güzel ses sıfat tamlaması, ses gibi edat grubudur.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül, yüklemden sonra gelen sıralı eylemleri doğru ayırmıştır?
- A) Kapıyı, açtı ve içeri girdi.
- B) Kapıyı açtı, içeri girdi, ışığı yaktı.
- C) Geldi, ve masaya oturdu.
- D) Işığı, kapatıp dışarı çıktı.
- E) Salona, hızlıca girip bekledi.
Doğru cevap: B
Çözüm: Art arda gerçekleşen bağımsız eylem cümleleri virgülle ayrılabilir: açtı, girdi, yaktı. Diğer örneklerde ögelerin arasına virgül girmiştir.
“Yüzlerce öğrenci yarışmaya başvurdu.” cümlesindeki “yüzlerce” sözcüğünün görevi nedir?
- A) Bağlaç
- B) Zarf
- C) Zamir
- D) Edat
- E) Sıfat
Doğru cevap: E
Çözüm: Yüzlerce sözcüğü öğrenci isminin önünde yaklaşık bir nicelik bildirir. İsimle birlikte kullanıldığı için belgisiz sıfat olarak sınıflandırılır.
Belgisiz ve zaman ifadelerinin yazımı bakımından hangi seçenek doğrudur?
- A) Her hangi bir gün
- B) Herhangi bir an
- C) Herhangi biran sonra
- D) Hiç bir an
- E) Pekçok insan
Doğru cevap: B
Çözüm: “Herhangi” bitişik, “bir an” ayrı yazılır. Her ikisini bir arada içeren doğru kullanım “herhangi bir an”dır.
“Görüşeceksiniz” fiili hangi kişiyle çekimlenmiştir?
- A) İkinci çoğul kişi
- B) Birinci çoğul kişi
- C) Birinci tekil kişi
- D) İkinci tekil kişi
- E) Üçüncü tekil kişi
Doğru cevap: A
Çözüm: Görüşeceksiniz sözcüğünde -ecek gelecek zaman eki, -siniz ikinci çoğul kişi ekidir. “Siz görüşeceksiniz” biçiminde açıkça görülebilir.
Hangisinde yüklem nesne alabilme bakımından geçişsizdir?
- A) Öğrenci pencereyi kapattı.
- B) Çocuk oyuncağı kırdı.
- C) Bebek hemen uyudu.
- D) Adam mektubu yazdı.
- E) Öğretmen metni okudu.
Doğru cevap: C
Çözüm: Uyumak doğrudan nesne alamayan bir fiildir. Diğer cümlelerdeki kapatmak, yazmak, kırmak ve okumak fiilleri nesne alabilen geçişli fiillerdir.
Aşağıdaki cümlelerden hangisi hem isim cümlesi hem de devriktir?
- A) Gece çok sessizdi.
- B) Gece geldi, herkes sustu.
- C) Gece sessizce geçti.
- D) Gece uzun sürdü.
- E) Çok sessizdi gece.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Sessizdi” sıfattan oluşmuş ad soylu yüklemdir; yüklemden sonra “gece” öznesi geldiği için cümle devriktir. İki özellik birlikte yalnız bu seçenekte vardır.
“Dün gelenlere haber verdik.” cümlesinde “gelenlere” hangi yapıdadır?
- A) Sıfat-fiil, yalnız gelecek zaman çekimi
- B) İsim-fiil, ayrılma hâli çekimi
- C) Zarf-fiil, kişi ve kip çekimi
- D) Adlaşmış sıfat-fiil, çoğul ve yönelme çekimi
- E) Yalnız isim kökü, yapım eki olmadan
Doğru cevap: D
Çözüm: Gel-en-ler-e çözümlemesinde -en sıfat-fiil, -ler çoğul ve -e yönelme ekidir; isim düşmüş olduğundan sözcük adlaşmıştır.
“Seçti” ve “geldi” sözcükleri karşılaştırıldığında hangisi doğrudur?
- A) Yalnız “seçti”de ünsüz benzeşmesi vardır.
- B) İkisinde de ünlü düşmesi vardır.
- C) Yalnız “geldi”de ünsüz yumuşaması vardır.
- D) İkisinde de ünsüz türemesi vardır.
- E) “Seçti”de ünlü daralması vardır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Seç + di → seçti sözcüğünde ç sesi ekin d sesini t yapar. Gel + di → geldi biçiminde ek sertleşmez.