Hangi cümlede yer bildiren söz öbeği kendi içinde bölünmeden bir öge oluşturur?
- A) Çocuk kitabı okudu.
- B) Kuşlar yüksekten uçtu.
- C) Öğrenciler sessizce konuştu.
- D) Kalem çekmecenin içinde duruyor.
- E) Güneş sabah doğdu.
Doğru cevap: D
Çözüm: “Çekmecenin içinde” bir bütün olarak “nerede duruyor?” sorusunu yanıtlar ve yer tamlayıcısıdır. Tamlayanı tek başına ayrı öge saymak doğru olmaz.
"Yeni açılan bir kültür merkezi, hafta içi yetişkinlere akşam kursları; hafta sonu çocuklara yaratıcı atölyeler sunuyor. Merkezde ayrıca herkese açık küçük bir okuma salonu bulunuyor." Bu parçadan kesinlikle çıkarılamayacak yargı hangisidir?
- A) Çocuklar için hafta sonu etkinlikleri bulunduğu
- B) Yetişkin kurslarının hafta içi akşam yapıldığı
- C) Bütün atölyelerin her gün ücretsiz düzenlendiği
- D) Merkezde okuma için ayrılmış alan bulunduğu
- E) Etkinliklerin farklı yaş gruplarına seslendiği
Doğru cevap: C
Çözüm: Etkinlik türleri ve zamanları açıklanır; ücret veya her gün düzenlenme bilgisi yoktur.
"Onun kalemi güçlüdür." cümlesindeki "kalem" sözcüğü hangi anlamı oluşturur?
- A) Yazı aracının dayanıklılığı
- B) Masadaki nesnenin ağırlığı
- C) Yazının basılacağı kâğıt
- D) Yazıda kullanılan mürekkep
- E) Yazma ve anlatma yeteneği
Doğru cevap: E
Çözüm: "Kalemi güçlü" ifadesi kişinin etkili yazma becerisini bildirir; nesnenin fiziksel sağlamlığı anlatılmaz.
"Şairin dizelerinde çocukluk özlemi var; bunu duru bir dille dile getiriyor." yargısında hangi iki değerlendirme birlikte yapılmıştır?
- A) Olasılık ve koşul
- B) Tasarı ve öneri
- C) Hayıflanma ve sitem
- D) İçerik ve üslup
- E) Tanım ve eşitlik
Doğru cevap: D
Çözüm: "Çocukluk özlemi" ne anlatıldığını, "duru dil" nasıl anlatıldığını gösterir; dolayısıyla içerik ile üslup birlikte değerlendirilir.
Aşağıdakilerin hangisinde zincirleme isim tamlaması vardır?
- A) köyün yolu
- B) uzun yol
- C) köyün okul yolu
- D) yol gibi
- E) köy yolu
Doğru cevap: C
Çözüm: Okul yolu kendi başına belirtisiz isim tamlamasıdır. Köyün tamlayanı eklendiğinde iki tamlama iç içe geçer; öteki örneklerde bu iki aşama bulunmaz.
“Seslenmek” sözcüğündeki seslen- gövdesinin oluşumu hangisidir?
- A) Fiil kökü + çokluk çekim eki
- B) İsim kökü + bulunma hâli eki
- C) İki fiil kökünün birleşmesi
- D) İsim kökü + isimden fiil yapım eki
- E) Fiil kökü + kişi çekim eki
Doğru cevap: D
Çözüm: Ses-len- fiili ses ismine -len yapım eki getirilmesiyle oluşur; seslen- türemiş bir fiildir.
Beş kişi soldan sağa tek sıra oluşturuyor. L, N’nin hemen solundadır; N, K’nin solunda; K, M’nin solunda; M de P’nin solundadır. Ortadaki kişi kimdir?
Doğru cevap: B
Çözüm: Zincir L–N–K–M–P sırasını zorunlu kılar; üçüncü ve ortadaki kişi K’dir.
Hangi cümlede belgisiz sayı sıfatından sonra çoğul ekinin kullanılması bozukluğa yol açmıştır?
- A) Birkaç çocuk dışarı çıktı.
- B) Birçok insan yardım etti.
- C) Onlarca öğrenci geldi.
- D) Çok sayıda kişi bekledi.
- E) Birçok kitaplar raflarda duruyor.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Birçok” sıfatından sonra ad tekil gelmelidir: “Birçok kitap raflarda duruyor.” Diğer cümlelerde sayısal anlatımla ad arasındaki ilişki düzgündür.
Hangi cümlede anlatımda gerekli bir sözcük yerine yanlış bir sözcük seçilmiştir?
- A) Projenin her ayrıntısına özen gösterdi.
- B) Derse dikkatle katıldı.
- C) Bu iş için büyük çaba gösterdi.
- D) Sorunlara önem verdi.
- E) Bu konuya önem gösterdi.
Doğru cevap: E
Çözüm: Türkçede “önem vermek”, “özen göstermek” kalıpları doğrudur. “Önem göstermek” yanlış sözcük seçimiyle kurulmuştur; “Bu konuya önem verdi” denmelidir.
"Kitabın dili akıcı, anlatımı duru." diyen okuyucu, aşağıdaki yorumlardan hangisini yapmıştır?
- A) Okunması rahat ve anlatımı açık bulmuştur.
- B) Anlatımı ağır ve süslü olarak nitelemiştir.
- C) Olayları yalnız gerçeklere dayandırmıştır.
- D) Metindeki olay sayısını az bulmuştur.
- E) Metinde teknik terimleri fazla bulmuştur.
Doğru cevap: A
Çözüm: "Akıcı" kolay ilerleyen, "duru" ise açık ve gereksiz süsten uzak anlatımdır; metnin türü veya olay sayısı belirtilmez.
“Defterin kapağı” tamlamasının tamlayanı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Defterin
- B) Kapak
- C) Defteri
- D) Kapağın
- E) Kapağı
Doğru cevap: A
Çözüm: Defterin sözcüğü -in ilgi ekini taşıyarak tamlayanı oluşturur. Kapağı sözcüğü ise iyelik ekli tamlanandır; kök ile ekleri ayırmak tamlayanın tamamını değiştirmez.
Virgülün ara sözleri ayırma görevine uygun cümle hangisidir?
- A) Yusuf ve, Ahmet birlikte çalıştı.
- B) Yusuf,un kitabı masanın üzerindeydi.
- C) Yusuf dün, akşam eve dönmüş.
- D) Yusuf, ile Ayşe arkadaş oldu.
- E) Yusuf, sınıfın en çalışkan öğrencisi, yarışmayı kazandı.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Sınıfın en çalışkan öğrencisi” ara sözü iki virgülle ayrılır. Çıkarılırsa “Yusuf yarışmayı kazandı.” cümlesi kalır.
Hangi cümlede yüklem şimdiki zamanda çekimlenmiştir?
- A) Sabah yürürdük.
- B) Gelseydi görüşürdük.
- C) Şu anda ders dinliyor.
- D) Dün çalıştı.
- E) Akşama döneceğiz.
Doğru cevap: C
Çözüm: Dinliyor sözcüğündeki -yor şimdiki zaman ekidir. Şu anda ifadesi de eylemin sürdüğünü destekler; öteki seçeneklerde farklı kipler ve birleşik zamanlar vardır.
Aşağıdakilerin hangisinde “biricik” sözcüğüyle aynı türde ses olayı görülür?
- A) Minicik
- B) Burnum
- C) Azıcık
- D) Sınıfta
- E) Kitabı
Doğru cevap: C
Çözüm: Bir + cik → biricik ve az + cık → azıcık dönüşümlerinde ekleme sırasında ünlü türemesi vardır.
Saat belirten rakama ek getirildiğinde doğru biçim hangisidir?
- A) Toplantı saat 09.30da başlayacak.
- B) Toplantı saat 10.15 te başlayacak.
- C) Toplantı saat 11.20-de başlayacak.
- D) Toplantı saat 13.45’ de başlayacak.
- E) Toplantı saat 08.45’te başlayacak.
Doğru cevap: E
Çözüm: Saat ifadesindeki rakama gelen ek kesmeyle ayrılır: 08.45’te.
Hangi cümle soru edatı kullanılmadan soru anlamı taşır?
- A) Bu kitabı aldın mı?
- B) Toplantı başladı mı?
- C) Yarın hava nasıl olacak?
- D) Haberleri duydun mu?
- E) Sen de gelecek misin?
Doğru cevap: C
Çözüm: “Nasıl” soru sözcüğü cevap bekleyen bir soru oluşturur; “mi” soru edatı kullanılmamıştır. Diğer seçeneklerin hepsinde soru edatı vardır.
“Temizlemek” sözcüğündeki temizle- gövdesi nasıl oluşmuştur?
- A) Fiil köküne çokluk eki getirilerek
- B) İki isim kökü birleştirilerek
- C) İsim köküne fiil yapım eki getirilerek
- D) İsim köküne ayrılma eki getirilerek
- E) Fiil köküne iyelik eki getirilerek
Doğru cevap: C
Çözüm: Temiz isim/ön ad köküne -le fiil yapım eki eklenerek temizle- fiil gövdesi kurulur.
“Öğrenciler birbirini gördü.” cümlesindeki “gördü” yüklemi öznesine göre neden etken sayılır?
- A) Çünkü fiil edilgenlik eki almıştır.
- B) Çünkü fiil sadece isimlere bağlanır.
- C) Çünkü çoğul özne tek başına işteşlik kurmaz.
- D) Çünkü fiil yüklem değildir.
- E) Çünkü fiil dönüşlülük eki almıştır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Gör- fiili bu cümlede morfolojik işteşlik eki taşımaz; öğrenciler gerçek öznedir. Birbirini sözü karşılıklı anlamı verse de fiil biçim bakımından etkendir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer tamlayıcısı bulunur?
- A) Bebek dün güldü.
- B) Rüzgâr şiddetle esti.
- C) Ece okula erken geldi.
- D) Çocuk çok sevindi.
- E) Yağmur saatlerce sürdü.
Doğru cevap: C
Çözüm: “Nereye geldi?” sorusuna cevap veren “okula” yönelme hâlindedir ve yer tamlayıcısıdır. Diğer seçeneklerdeki sözcükler özne, yüklem veya zarf tümleci görevi yapar.
"Bir metnin kısa olması, onun yüzeysel olduğu anlamına gelmez. Bazen dikkatle seçilmiş birkaç cümle, uzun açıklamaların yapamadığı etkiyi yaratır. Önemli olan sözcük sayısı değil, sözcüklerin taşıdığı düşüncedir." Parçada hangi anlatım özelliği savunulmaktadır?
- A) Doğallık
- B) Özlülük
- C) Yalınlık
- D) Sağlamlık
- E) Özgünlük
Doğru cevap: B
Çözüm: Az sözle yoğun anlam verme, özlülüğün temel özelliğidir. Cümlelerin kısa olması tek başına özgünlük veya yalınlık anlamına gelmez.