"I. Bir süre sonra denemelerini komşularına da okutmaya başladı. II. Başlangıçta yazdıklarını kimseye göstermemeyi tercih ediyordu. III. Gelen yorumlar üzerine bazı bölümleri yeniden düzenledi. IV. Yazmaya başladığı ilk yıl, kısa metinleri bir defterde biriktirdi. V. Böylece okur düşüncelerinin metni geliştirebileceğini deneyimledi." Cümleler en tutarlı biçimde nasıl sıralanır?
- A) II – IV – I – V – III
- B) IV – I – II – III – V
- C) I – II – IV – III – V
- D) IV – II – I – III – V
- E) IV – II – III – I – V
Doğru cevap: D
Çözüm: Önce yazılar biriktirilir (IV), başlangıçtaki paylaşmama tutumu anlatılır (II), sonra okura açılır (I), yorumlarla düzenlenir (III) ve sonuç çıkarılır (V).
150 paketin beşte ikisi pazartesi, 25’i salı teslim ediliyor. Çarşamba gününe kalan paket sayısı kaçtır?
- A) 65
- B) 60
- C) 70
- D) 55
- E) 75
Doğru cevap: A
Çözüm: Pazartesi teslim edilen 150·2/5=60 pakettir. 150−60−25=65 paket kalır.
“Yazı yazmayı seviyor.” ile “Sakın yazma!” cümlelerindeki -ma eklerinin görevleri sırasıyla hangileridir?
- A) Olumsuzluk eki, isim-fiil eki
- B) İki ayrı isim-fiil eki
- C) İki ayrı olumsuzluk eki
- D) İsim-fiil eki, olumsuzluk eki
- E) Sıfat-fiil eki, olumsuzluk eki
Doğru cevap: D
Çözüm: Yazmayı sözcüğündeki -ma eylemi adlaştırırken emir cümlesindeki yazma sözcüğünün -ma eki eylemi olumsuzlaştırır.
Aşağıdaki belgisiz söz ve zaman ifadesi üçlülerinden hangisi doğru yazılmıştır?
- A) Birkaç – herhangi – bir an
- B) Bir kaç – her zaman – bir an
- C) Birkaç – her hangi – bir gün
- D) Birkaç – herhangi – biran sonra
- E) Bir-kaç – herhangi – bir dakika
Doğru cevap: A
Çözüm: Birkaç ve herhangi bitişik, bir an ayrı yazılır. Her üçü için tek doğru dizi birinci ifadedir.
“O yorgundu.” ile “O koşuyordu.” cümlelerinde ek-fiilin görevleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) İlkinde birleşik fiil zamanı, ikincisinde isim yüklemi kurulmuştur.
- B) İkisinde de yalnızca isim soylu sözcük çekimlenmiştir.
- C) İkisinde de emir kipi yapılmıştır.
- D) İkisinde de yalnızca soru anlamı verilmiştir.
- E) İlkinde ad soylu yüklem çekimlenmiş, ikincisinde fiilin birleşik zamanı kurulmuştur.
Doğru cevap: E
Çözüm: Yorgun sıfatı -idi ek-fiiliyle yorgundu yüklemini oluşturur. Koşuyordu sözcüğünde -yor zaman ekine -idi eklenip şimdiki zamanın hikâyesi kurulmuştur.
Bir araştırmacı "Elde ettiğimiz veriler geçen yıla göre artışı gösteriyor. Ancak bu artışın tek nedeninin yeni yöntem olduğunu söyleyemeyiz." diyor. Hangi seçenek onun tutumuyla bağdaşır?
- A) Artış gözlenmediği için yöntem hakkında hiçbir yorum yapılamaz.
- B) Artış saptanmış olsa da tek bir nedene bağlamak için kanıt yeterli değildir.
- C) Artışın tek nedeninin yöntem olduğu artık kesinleşmiştir.
- D) Yeni yöntem işe yaramadığı için araştırma tümüyle durmalıdır.
- E) Önceki yılın verileriyle hiçbir karşılaştırma yapılmamıştır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Araştırmacı artışı kabul eder ancak neden konusunda ihtiyatlıdır. Doğru seçenek gözlemle nedensel yorumu ayırır.
Aşağıdaki çözümlemelerden hangisinde yapım ve çekim ekleri doğru sırayla ayrılmıştır?
- A) Kalem-ler-im: yapım, yapım
- B) Köy-lü-den: çekim, yapım
- C) Göz-lük-çü: iyelik, hâl
- D) Yaz-dı-m: yapım, çokluk
- E) Odun-luk-lar-dan: yapım, çokluk, ayrılma
Doğru cevap: E
Çözüm: Odunluklardan sözcüğü odun + luk yapım eki + lar çokluk + dan ayrılma hâli olarak ayrılır.
"Sahnede perde açılınca salon sustu." cümlesi hakkında I. "Perde" tiyatro alanında terim olarak değerlendirilebilir. II. "Salon" sözcüğünde yer-insan ilişkisi vardır. III. "Sustu" yalnızca fiziksel bir nesneyi niteler. Yargılarından hangileri doğrudur?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) II ve III
- E) I, II ve III
Doğru cevap: C
Çözüm: Tiyatro bağlamında "perde" terimdir; "salon" içindeki izleyicileri karşılar. "Susmak" insanlara yüklenir, fiziksel nesneye değil.
“Yağmur yağdı ama maç sürdü.” cümlesinin yapısı için hangisi doğrudur?
- A) Sıralı cümle; arada bağlaç yoktur.
- B) Basit cümle; tek yargı vardır.
- C) Şartlı birleşik cümle; koşul vardır.
- D) Bağlı cümle; ama bağlacı iki yargıyı bağlar.
- E) İç içe birleşik cümle; alıntı vardır.
Doğru cevap: D
Çözüm: “Yağdı” ve “sürdü” ayrı çekimli yüklemlerdir; “ama” iki yargı arasında karşıtlık kuran bağlaçtır. Bu nedenle yapı bağlı cümledir.
Aşağıdakilerden hangisi sıfat tamlaması değil, belirtili isim tamlamasıdır?
- A) Yolun sonu
- B) Beş kitap
- C) Birkaç kişi
- D) Hangi soru
- E) Mavi gömlek
Doğru cevap: A
Çözüm: Yolun sözcüğü -un ilgi eki, sonu sözcüğü iyelik eki taşıdığı için belirtili isim tamlamasıdır. Diğer dört seçenekte bir sıfat isimden önce gelip onu belirtir veya niteler.
“Tembel” sözcüğündeki n→m dönüşümünü “sınıfta” sözcüğündeki d→t dönüşümünden ayıran özellik nedir?
- A) İkisinde de yalnız ünlü daralması gerçekleşir.
- B) Birincide ünsüz yumuşaması, ikincide ünlü değişimi vardır.
- C) Birincide n-m değişimi, ikincide ünsüz benzeşmesi bulunur.
- D) Birincide ünlü düşmesi, ikincide ünsüz türemesi vardır.
- E) İkisinde de aynı sesin iki kez yazılmasına bağlı ünsüz türemesi vardır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Tenbel→tembel örneği b öncesi n sesinin m olmasına; sınıf+da→sınıfta örneği sert f nedeniyle d sesinin t olmasına dayanır.
Aşağıdaki üç ifade için doğru işaret dizilimi hangisidir? I. “Ne zaman döneceksin...” (doğrudan soru) II. “Yaşasın, kazandık...” (sevinç) III. “Ödevimi bitirdim...” (bildirme)
- A) I: ? — II: ! — III: .
- B) I: ünlem (!) — II: soru (?) — III: nokta (.)
- C) I: nokta (.) — II: ünlem (!) — III: soru (?)
- D) I: soru (?) — II: nokta (.) — III: ünlem (!)
- E) I: üç nokta (...) — II: soru (?) — III: ünlem (!)
Doğru cevap: A
Çözüm: Doğrudan soru ? ile, sevinç bildiren cümle ! ile, tamamlanmış bildirme cümlesi . ile bitirilir.
“Kitaplar öğretmenler tarafından okundu.” cümlesinin sözde öznesi hangisidir?
- A) Kitaplar
- B) Okuma işini yapanlar
- C) Öğretmenler
- D) Tarafından
- E) Okundu
Doğru cevap: A
Çözüm: Oku-n-du edilgen fiildir. Kitaplar eylemden etkilenen ve sözde özne olan ögedir. Öğretmenler tarafından ifadesi işi yapanları belirtir.
“Ayşe dün kitabı sınıfta okudu.” cümlesinin öge dizilişi hangisidir?
- A) Özne – zarf tümleci – belirtili nesne – yer tamlayıcısı – yüklem
- B) Özne – zarf tümleci – belirtisiz nesne – yer tamlayıcısı – yüklem
- C) Özne – belirtili nesne – zarf tümleci – yer tamlayıcısı – yüklem
- D) Özne – zarf tümleci – yer tamlayıcısı – belirtili nesne – yüklem
- E) Zarf tümleci – özne – belirtili nesne – yer tamlayıcısı – yüklem
Doğru cevap: A
Çözüm: Ayşe özne, dün zaman zarfı, kitabı belirtme ekli nesne, sınıfta yer tamlayıcısı, okudu yüklemdir. Öge sıralaması bu işlevler üzerinden belirlenir.
“Bu durumu kulak ardı etti.” ifadesinin düzeltilmesi için hangi deyim uygundur?
- A) Kulak göz etti.
- B) Göz kulak ardı etti.
- C) Kulak gerisi getirdi.
- D) Göze kulak verdi.
- E) Göz ardı etti.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Göz ardı etmek” önemsememek anlamında yerleşik deyimdir. “Kulak ardı etmek” iki deyimin parçalarını karıştırır; anlamı koruyan doğru düzeltme budur.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ne” soru zamiridir?
- A) Ne güzel konuştu!
- B) Ne aldığını bana söyle.
- C) Ne kadar yürüdün?
- D) Ne zaman geliyorsun?
- E) Ne hızlı koşuyorsun!
Doğru cevap: B
Çözüm: Doğru cümlede ne, alınan nesnenin adının yerini tutarak soru zamiri görevindedir. Diğerlerinde zaman, miktar veya derece soran söz gruplarına katılır.
“Evsizleşti” sözcüğünün oluşum sırası için hangisi doğrudur?
- A) Fiil kökü → iyelik → çokluk → yapım
- B) Birleşik kök → hâl → kip → kişi
- C) İsim kökü → yapım → yapım → zaman çekimi
- D) İsim kökü → yalnız üç çekim eki
- E) Fiil kökü → kişi → yapım → çokluk
Doğru cevap: C
Çözüm: Ev-siz-leş-ti yapısında ev isim kökünden önce evsiz adı/nitelemesi, ardından evsizleş- fiili türemiş; -ti geçmiş zamanı bildirmiştir.
Beş aday sıraya giriyor. A ilk, E son sıradadır. D, C’nin hemen önünde; C, B’den hemen önce durmaktadır. Üçüncü sırada kim vardır?
Doğru cevap: A
Çözüm: D–C–B üçlüsü ardışık durmak zorundadır. İlk A, son E olduğundan üçlü 2–3–4’e oturur; üçüncü C’dir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “öyle” sözcüğü durum zarfıdır?
- A) Öyle insanlar her yerde var.
- B) Öyle kitaplar kolay bulunmaz.
- C) Bana öyle bakma.
- D) Öyle sözler söyleme.
- E) Öyle günleri özlüyorum.
Doğru cevap: C
Çözüm: “Öyle bakma” ifadesinde öyle sözcüğü bakma eyleminin nasıl yapıldığını belirtir ve durum zarfıdır. Diğerlerinde ismi niteleyen sıfattır.
“Hiç kimse toplantıya katıldı.” cümlesindeki bozukluğu gideren seçenek hangisidir?
- A) Hiç kimse toplantıya katıldılar.
- B) Hiç kimse toplantıya katılıyoruz.
- C) Hiç kimse toplantıya katılmadı.
- D) Hiç kimse toplantıya katılırsınız.
- E) Hiç kimse toplantıya katılacaklar.
Doğru cevap: C
Çözüm: Olumsuzluk bildiren hiç kimse öznesiyle katılmadı yüklemi uyumludur. Diğer seçeneklerde ya olumlu yüklem ya da özneye uymayan kişi eki vardır.