Aşağıdaki üçlülerden hangisinde tüm sözcükler doğru yazılmıştır?
- A) Yarın ki – sanki – dedi ki
- B) Evdeki – sanki – dedi ki
- C) Evdeki – san ki – geldim
- D) Evdeki – sanki – dediki döndü
- E) Evde ki – san ki – uyandım
Doğru cevap: B
Çözüm: Sıfat yapan -ki bitişik (evdeki), kalıplaşmış sanki bitişik, bağlaç olan “dedi ki” ayrı yazılır.
“Yazıcılarımız” sözcüğünün kökü ve ekleri için hangi çözümleme doğrudur?
- A) Yaz isim kökü + -ıcı iyelik + -lar yapım + -ımız kişi
- B) Yaz- fiil kökü + -ıcı kip + -lar iyelik + -ımız yönelme
- C) Yaz isim kökü + -ıcı çokluk + -lar hâl + -ımız yapım
- D) Yaz- fiil kökü + -ıcı çekim + -lar kişi + -ımız zaman
- E) Yaz- fiil kökü + -ıcı yapım + -lar çokluk + -ımız iyelik
Doğru cevap: E
Çözüm: Yaz- fiiline getirilen -ıcı yeni bir isim oluşturur; sonrasındaki -lar ve -ımız çokluk ile iyelik çekim ekleridir.
"Kuyu derin, tartışma derin, renk koyu." sözlerinde niteliklerin ölçülebilirliği ve anlatım değeri açısından en tutarlı açıklama hangisidir?
- A) Kuyuda duygu, tartışmada metre, renkte zaman uzunluğu vardır.
- B) Kuyuda fiziksel ölçü, tartışmada kapsam, renkte ton niteliği vardır.
- C) Üçünde de yalnız sayıyla belirlenen uzunluklar anlatılmıştır.
- D) Kuyuda mecaz, tartışmada ses taklidi, renkte terim vardır.
- E) Kuyuda öznel yargı, tartışmada fiziksel ağırlık bulunur.
Doğru cevap: B
Çözüm: Kuyunun derinliği ölçülebilir; derin tartışma kapsamlıdır; koyu renk ise ton ve görünüş bakımından nitelenir.
"Bir ressam renklerini kısarak daha sakin tablolar yapmaya başladığını söylüyor. Fakat bu değişimin sanatının bütünüyle daha iyi olduğu anlamına gelmediğini de ekliyor: ‘Bir yöntem bazı konularda işe yarar, bazılarında anlatmak istediğimi sınırlayabilir.’" Bu sözden hangi yargıya kesin olarak ulaşılabilir?
- A) Ressam bütün eski tablolarının sanatsal değerini reddetmektedir.
- B) Ressam yeni yöntemin etkisini ele alınan konuya göre değerlendirmektedir.
- C) Ressam artık bütün konularını yalnız koyu renklerle işlemektedir.
- D) Yeni yöntemin bütün tabloları mutlaka önceki tablolardan iyidir.
- E) Ressam renk sayısını azalttığı için hiçbir sınırlılıkla karşılaşmayacaktır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Yöntemin bazı konularda yararlı, bazılarında sınırlayıcı olabileceği söylenir; koşulsuz üstünlük iddiası yoktur.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “birkaç” belgisiz sıfattır?
- A) Birkaçı bugün gelmedi.
- B) Birkaçını sen seç.
- C) Birkaçına haber verdik.
- D) Birkaçından cevap aldım.
- E) Birkaç öğrenci daha sınıfa girdi.
Doğru cevap: E
Çözüm: Birkaç, öğrenci isminin önünde belirsiz miktar bildirdiği için belgisiz sıfattır. Diğer seçeneklerde birkaç sözcüğü isim yerine geçip ek almıştır.
"Yeni oyunun başarısız olacağı baştan belliydi." ve "Seyircilerin erken ayrıldığını görünce oyunun beğenilmediğini düşündüm." yargılarının temel farkı hangisidir?
- A) İlki ön yargı, ikincisi gözleme dayalı tahmindir.
- B) İlki nesnel saptama, ikincisi varsayımdır.
- C) İlki öneri, ikincisi gerçekleşmemiş beklentidir.
- D) İlki kanıksama, ikincisi koşul bildirmektedir.
- E) İlki tasarı, ikincisi kişiye yönelmiş sitemdir.
Doğru cevap: A
Çözüm: İlkinde sonuç kanıt sunulmadan önceden kesinleştirilir; ikincisinde gözlenen erken ayrılma bir yorumun dayanağıdır.
Bir açıklamadan önceki işaretle açıklama içindeki sıralama işareti hangi seçenekte birlikte doğru kullanılmıştır?
- A) İhtiyaçlarımız belli: ekmek, süt, yumurta.
- B) İhtiyaçlarımız belli; kalem, silgi, defter.
- C) İhtiyaçlarımız belli? su, ekmek, peynir.
- D) İhtiyaçlarımız belli! patates, soğan, havuç.
- E) İhtiyaçlarımız belli... kitap, dergi, gazete.
Doğru cevap: A
Çözüm: Açıklamayı başlatan iki noktadan sonra örnekler virgülle ayrılır. Noktalı virgül, soru, ünlem ve üç nokta burada açıklama kapısı açmaz.
Aşağıdaki dönüşümlerden hangisinde belirtili isim tamlaması, ilgi eki kaldırıldığında belirtisiz isim tamlamasına dönüşmüştür?
- A) Eski kapı → kapının eskisi
- B) Bahçe kapısı → bahçenin kapısı
- C) Evin kapısı → evin eski kapısı
- D) Bahçenin kapısı → bahçe kapısı
- E) Kapı gibi → kapı kolu
Doğru cevap: D
Çözüm: Bahçenin kapısı belirtilidir; bahçenin sözcüğündeki ilgi eki kaldırılarak bahçe kapısı kurulunca belirtisiz tamlama oluşur. Diğer dönüşümlerde bu yön ve işlem birlikte sağlanmaz.
“Uzun süre beklediğim mektup bugün geldi.” cümlesinde hangi öge tek bir söz grubu hâlindedir?
- A) Yüklem: bugün geldi
- B) Özne: uzun süre beklediğim mektup
- C) Zarf tümleci: beklediğim mektup
- D) Yer tamlayıcısı: uzun süre
- E) Nesne: beklediğim mektup
Doğru cevap: B
Çözüm: “Gelen ne?” sorusu “uzun süre beklediğim mektup” yanıtını verir. İçindeki beklediğim sıfat-fiili ve uzun süre sözü birlikte özneyi oluşturur; ana cümlede nesne yoktur.
“Havanın ne kadar soğuk olduğunu unutma.” cümlesinde hangi özellik belirgindir?
- A) Şart ekiyle kurulan yan yargı
- B) İki bağımsız yüklemin virgülle sıralanması
- C) Ama bağlacıyla iki cümlenin bağlanması
- D) Doğrudan aktarılan iç cümle
- E) Fiilimsiyle kurulan yan yapı
Doğru cevap: E
Çözüm: “Havanın ne kadar soğuk olduğunu” söz öbeğindeki “olduğunu” fiilimsi niteliğindedir ve temel yüklem “unutma”ya nesne olur. Bu yapı fiilimsi taşıyan yan yargı içerir.
“Sütü, yurdu, derdi, rengi, kitabı” sözcüklerinden hangisi diğerlerinden farklı olarak ünsüz yumuşaması içermez?
- A) Yurdu
- B) Derdi
- C) Sütü
- D) Rengi
- E) Kitabı
Doğru cevap: C
Çözüm: Süt+ü → sütü biçiminde t değişmez. Yurt→yurdu, dert→derdi, renk→rengi ve kitap→kitabı örneklerinde ünsüz yumuşar.
“Yaklaşık tam bir saat sürdü.” cümlesindeki bozukluk en doğru nasıl açıklanır?
- A) Özne çoğul olmalıdır.
- B) Yanlış deyim kullanılmıştır.
- C) Kesinlik ve belirsizlik bildiren sözler çelişmiştir.
- D) Nesne eksiktir.
- E) Zaman eki yanlış kullanılmıştır.
Doğru cevap: C
Çözüm: “Yaklaşık” sözü tahmini, “tam” sözü kesinliği bildirir. İkisi aynı saatlik süreyi nitelediği için birbirine ters düşen anlam oluşturur.
İsim ve sıfat tamlamalarıyla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A) Belirtili isim tamlamasında tamlayan ilgi eki alır.
- B) Sıfat tamlamasında sıfat genellikle isimden önce kullanılır.
- C) Zincirleme isim tamlamasında tamlamalar iç içe kurulabilir.
- D) Belirtisiz isim tamlamasında tamlayan ilgi eki almaz.
- E) Bütün isim tamlamalarında tamlayan mutlaka ilgi eki alır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Belirtisiz isim tamlamalarında tamlayan ilgi eki almaz: okul çantası örneği bunu gösterir. Bu yüzden bütün isim tamlamalarında ilgi eki bulunduğu yargısı yanlıştır.
“Bu öğrenci çok çalışkandır.” cümlesindeki “çalışkandır” için hangisi doğrudur?
- A) Şart kipli fiildir.
- B) Gelecek zamanın rivayetidir.
- C) Emir kipli fiildir.
- D) Görülen geçmiş zamanlı fiildir.
- E) Ad soylu yüklemde bildirme eki vardır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Çalışkan sözcüğü sıfattır. Sonundaki -dır ad soylu yüklemi bildirme ve kesinlik değeriyle kurar; kip eki alan bir eylem değildir.
“Sınava hazırlanan öğrencilerin çalışmasını izlerken not tuttum.” cümlesindeki fiilimsi türleri sırasıyla hangileridir?
- A) İsim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil
- B) Sıfat-fiil, zarf-fiil, isim-fiil
- C) Zarf-fiil, isim-fiil, sıfat-fiil
- D) İki sıfat-fiil ve bir isim-fiil
- E) Sıfat-fiil, isim-fiil, zarf-fiil
Doğru cevap: E
Çözüm: Hazırlanan (-an) öğrencileri niteler; çalışmasını (-ma) eylemi adlaştırır; izlerken (-ken) zaman bildiren zarf-fiildir.
I. "Dilinde tüy bitti." II. "Ağzından kaçırdı." III. "Ak akçe kara gün içindir." Bu sözlerle ilgili aşağıdaki sınıflandırmalardan hangisi doğrudur?
- A) I ve III deyim, II atasözüdür.
- B) I atasözü, II ve III deyimdir.
- C) I ve II atasözü, III deyimdir.
- D) I ve II deyim, III atasözüdür.
- E) Üçü de öğüt içeren atasözüdür.
Doğru cevap: D
Çözüm: İlk ikisi belirli durumu anlatan kalıplaşmış deyimlerdir; üçüncüsü birikim ve tutumluluk konusunda genel öğüt veren atasözüdür.
“Tuzsuzluklardan” sözcüğünün yapısı için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Yalnızca üç çekim eki içerir.
- B) İki yapım ve iki çekim eki taşır.
- C) Birleşik kök üzerine tek yapım eki alır.
- D) Bir fiil kökünden zaman ve kişi eki alır.
- E) Hiç yapım eki bulunmayan basit sözcüktür.
Doğru cevap: B
Çözüm: Tuz-suz-luk-lar-dan sözcüğünde -suz ile -luk yapım; -lar çokluk ve -dan ayrılma hâli çekim ekidir.
"Büyük kentlerde sessizlik arayanların yalnız parklara yönelmesi şaşırtıcı değil. Fakat bir parkın sessizliği, çevresindeki trafiğin yoğunluğundan da etkilenir. Dolayısıyla kentin yeşil alanlarını planlarken yalnız ağaç sayısına değil, bu alanların hangi yollarla çevrelendiğine de bakılmalıdır." Parçadaki yargı için hangisi en tutarlıdır?
- A) Parkların sessizliğini yalnız içlerindeki ağaç türü belirler.
- B) Yeşil alanın işlevi, çevresindeki koşullardan ayrı değerlendirilemez.
- C) Kentteki bütün parkların trafikle hiçbir ilişkisi bulunmaz.
- D) Ağaç sayısı arttıkça çevredeki yolların tamamı kapanmak zorundadır.
- E) Sessiz bir park oluşturmak için yeşil alandan vazgeçilmelidir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Metin yeşil alan ve çevredeki ulaşım koşullarını birlikte değerlendirmeyi önerir; tek ölçütlü çözümleri reddeder.
Aşağıdakilerin hangisinde “-ki” ilgi zamiridir?
- A) Benimki dün kayboldu.
- B) Duvardaki tablo değiştirildi.
- C) Bahçedeki ağaç büyüdü.
- D) Sokaktaki ışık söndü.
- E) Raftaki kitapları al.
Doğru cevap: A
Çözüm: Benimki sözcüğünde -ki, “benim olan” anlamıyla bir ismin yerini tuttuğundan ilgi zamiridir. Diğerlerindeki -ki isimleri niteleyen sıfat yapan ektir.
Aşağıdaki fiil gruplarından hangisinin tamamında yazım doğrudur?
- A) Terketmek – affetmek – kaybolmak
- B) Fark etmek – af etmek – kaybolmak
- C) Fark etmek – affetmek – kaybolmak
- D) His etmek – affetmek – kaybolmak
- E) Fark etmek – affetmek – kaydet mek
Doğru cevap: C
Çözüm: Fark etmekte ses olayı yoktur ve ayrı yazılır; affetmekte ünsüz türemesi, kaybolmakta ses düşmesi olduğundan bitişik yazılır.