Aşağıdaki dil bilgisi sınıflandırmalarından hangisi “Öğrencilerin sınav sonuçları” söz grubu için doğrudur?
- A) Belirtisiz isim tamlaması
- B) Sıfat tamlaması
- C) Edat grubu
- D) Belirtili isim tamlaması
- E) Zincirleme isim tamlaması
Doğru cevap: E
Çözüm: “Öğrencilerin sınav sonuçları” söz grubunda sınav sonuçları belirtisiz isim tamlamasının öğrencilerin sözcüğüne bağlandığı görülür. Bir isim tamlaması başka bir isimle veya isim tamlamasıyla ilişkiye girer; en az iki tamlama iç içedir.
“Eski köprü” söz grubunun türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sıfat tamlaması
- B) Zincirleme isim tamlaması
- C) Edat grubu
- D) Belirtili isim tamlaması
- E) Belirtisiz isim tamlaması
Doğru cevap: A
Çözüm: “Eski köprü” söz grubunda eski sözcüğü köprü ismini nitelendirir ve sıfat görevindedir. Bir sıfat bir ismi niteleyerek veya belirterek onunla söz grubu kurar. İsim tamlamasındaki ilgi-iyelik bağlantısı aranmaz.
“Arkadaşımın çantası” ifadesinde kurulan tamlamanın türü nedir?
- A) Zincirleme isim tamlaması
- B) Belirtili isim tamlaması
- C) Belirtisiz isim tamlaması
- D) Edat grubu
- E) Sıfat tamlaması
Doğru cevap: B
Çözüm: “Arkadaşımın çantası” söz grubunda arkadaşımın tamlayanı ilgi, çantası tamlananı iyelik eki almıştır. Tamlayan ilgi eki alır; tamlanan da iyelik eki taşır. İki isim arasında aitlik veya ilgi bağı kurulur.
Aşağıdaki dil bilgisi sınıflandırmalarından hangisi “Yolculuk hazırlığı” söz grubu için doğrudur?
- A) Belirtili isim tamlaması
- B) Zincirleme isim tamlaması
- C) Belirtisiz isim tamlaması
- D) Sıfat tamlaması
- E) Edat grubu
Doğru cevap: C
Çözüm: “Yolculuk hazırlığı” söz grubunda yolculuk adı ilgi eki almazken hazırlığı sözcüğü iyelik eki taşır. Tamlayan ilgi eki almaz, tamlanan üçüncü kişi iyelik eki alır. İlk ad ikinci adın türünü veya işlevini belirler.
“Kütüphanenin okuma salonu” söz grubunun türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Belirtisiz isim tamlaması
- B) Edat grubu
- C) Sıfat tamlaması
- D) Zincirleme isim tamlaması
- E) Belirtili isim tamlaması
Doğru cevap: D
Çözüm: “Kütüphanenin okuma salonu” söz grubunda okuma salonu belirtisiz isim tamlaması, kütüphanenin ise dış tamlamanın tamlayanıdır. Bir isim tamlaması başka bir isimle veya isim tamlamasıyla ilişkiye girer; en az iki tamlama iç içedir.
“Birkaç soru” ifadesinde kurulan tamlamanın türü nedir?
- A) Belirtili isim tamlaması
- B) Zincirleme isim tamlaması
- C) Edat grubu
- D) Belirtisiz isim tamlaması
- E) Sıfat tamlaması
Doğru cevap: E
Çözüm: “Birkaç soru” söz grubunda birkaç belgisiz sıfatı soru adının miktarını belirsiz biçimde belirlemektedir. Bir sıfat bir ismi niteleyerek veya belirterek onunla söz grubu kurar. İsim tamlamasındaki ilgi-iyelik bağlantısı aranmaz.
“Öğretmenin kitabı” söz grubundaki “öğretmenin” sözcüğünün sonundaki -in eki hangi görevdedir?
- A) Belirtme hâli eki
- B) Yönelme hâli eki
- C) Çokluk eki
- D) İlgi (tamlayan) eki
- E) İyelik eki
Doğru cevap: D
Çözüm: Öğretmenin sözcüğündeki -in, iki isim arasındaki aitlik veya ilgi bağını kuran tamlayan ekidir. Kitabı sözcüğündeki -ı ise iyelik ekidir; görevleri farklıdır.
“Şu eski ev” söz grubunda sıfatların nitelediği veya belirttiği isim hangisidir?
- A) Eski
- B) Şu eski
- C) Eskilik
- D) Şu
- E) Ev
Doğru cevap: E
Çözüm: Şu sözcüğü işaret sıfatı, eski sözcüğü niteleme sıfatıdır. Her ikisi de ev adını belirler; tamlanan isim evdir.
“Dört kalem” söz grubundaki “dört” sözcüğü hangi sıfat türündedir?
- A) Sayı sıfatı
- B) Belgisiz sıfat
- C) Niteleme sıfatı
- D) Soru sıfatı
- E) İşaret sıfatı
Doğru cevap: A
Çözüm: Dört sözcüğü kalem adının miktarını kesin sayıyla belirtmektedir. Bu nedenle sayı sıfatıdır ve dört kalem bir sıfat tamlamasıdır.
“Birkaç öğrenci” tamlamasında “birkaç” sözcüğü hangi sıfat türündedir?
- A) Soru sıfatı
- B) Belgisiz sıfat
- C) Sayı sıfatı
- D) Niteleme sıfatı
- E) İşaret sıfatı
Doğru cevap: B
Çözüm: Birkaç sözcüğü öğrencilerin kesin sayısını vermez, belirsiz bir miktar bildirir. İsimle kullanıldığı için belgisiz sıfattır; tamlama sıfat tamlamasıdır.
“Çocuğun okul çantası” zincirleme tamlamasında “okul çantası” hangi tür tamlamadır?
- A) Belirtili isim tamlaması
- B) Zincirleme isim tamlaması
- C) Belirtisiz isim tamlaması
- D) Sıfat tamlaması
- E) Edat grubu
Doğru cevap: C
Çözüm: Okul sözcüğü ilgi eki taşımayan tamlayan, çantası iyelik ekli tamlanandır. Bu iç yapı belirtisiz isim tamlamasıdır; başına çocuğun eklenince bütün yapı zincirleme olur.
“Kırmızı arabanın kapısı” söz grubundaki “kırmızı araba” nasıl bir tamlamadır?
- A) Zincirleme isim tamlaması
- B) Edat grubu
- C) Belirtisiz isim tamlaması
- D) Sıfat tamlaması
- E) Belirtili isim tamlaması
Doğru cevap: D
Çözüm: Kırmızı sözcüğü araba adının rengini niteleyen sıfattır. Kırmızı araba kendi başına sıfat tamlamasıdır; bunun arabanın biçiminde tamlayan olması, iç yapıyı değiştirmez.
“Köyün okul yolu” tamlamasında “köyün” sözcüğü hangi görevde kullanılmıştır?
- A) Tamlanan
- B) Bağlaç
- C) Niteleme sıfatı
- D) Yüklem
- E) Tamlayan
Doğru cevap: E
Çözüm: Köyün sözcüğü -ün ilgi eki alarak okul yolu tamlamasının kime veya neye ait olduğunu belirtir. Bu yüzden zincirleme yapının dış tamlayanıdır.
Hangi seçenekte verilen söz gruplarının ikisi de belirtili isim tamlamasıdır?
- A) Evin kapı anahtarı – çocuğun defteri
- B) Ev anahtarı – çocuğun defteri
- C) Evin anahtarı – kapı anahtarı
- D) Evin anahtarı – çocuğun defteri
- E) Eski anahtar – çocuğun defteri
Doğru cevap: D
Çözüm: Evin anahtarı ve çocuğun defteri tamlayanlarında ilgi, tamlananlarında iyelik eki taşıyan belirtili isim tamlamalarıdır. Diğer çiftlerin en az biri belirtisiz, zincirleme veya sıfat tamlamasıdır.
Hangi seçenekteki iki söz grubu da zincirleme isim tamlamasıdır?
- A) Okulun kapısı – telefon ekranı
- B) Geniş sınıf – annemin telefonu
- C) Sınıf kapısı – telefon ekranı
- D) Okulun sınıfı – annemin telefonu
- E) Okulun sınıf kapısı – annemin telefon ekranı
Doğru cevap: E
Çözüm: Sınıf kapısı ve telefon ekranı içteki belirtisiz tamlamalardır; okulun ve annemin tamlayanları eklendiğinde ikisi de zincirleme yapıya dönüşür.
Aşağıdakilerden hangisi sıfat tamlaması değil, belirtili isim tamlamasıdır?
- A) Yolun sonu
- B) Beş kitap
- C) Birkaç kişi
- D) Hangi soru
- E) Mavi gömlek
Doğru cevap: A
Çözüm: Yolun sözcüğü -un ilgi eki, sonu sözcüğü iyelik eki taşıdığı için belirtili isim tamlamasıdır. Diğer dört seçenekte bir sıfat isimden önce gelip onu belirtir veya niteler.
Aşağıdakilerden hangisi belirtisiz isim tamlaması değildir?
- A) Yağmur damlası
- B) Kentin ışıkları
- C) Masa örtüsü
- D) Kitap kapağı
- E) Okul bahçesi
Doğru cevap: B
Çözüm: Kentin ışıkları öbeğinde kentin sözcüğü ilgi eki almış, ışıkları iyelik eki taşımıştır; bu belirtili isim tamlamasıdır. Öteki dört seçenek belirtisiz isim tamlamasıdır.
Aşağıdakilerden hangisi zincirleme isim tamlaması değildir?
- A) Okulun bahçe kapısı
- B) Müdürün çalışma odası
- C) Sınıf kapısı
- D) Annemin telefon ekranı
- E) Apartmanın giriş kapısı
Doğru cevap: C
Çözüm: Sınıf kapısı tek bir belirtisiz isim tamlamasıdır; bunun içinde başka bir isim tamlaması yer almaz. Diğer seçeneklerde içteki tamlama dıştaki tamlayana bağlanır.
Aşağıdaki söz gruplarından hangisinde hem tamlayan hem tamlanan aitlik/ilgi ekleriyle belirtili isim tamlaması kurmuştur?
- A) Güzel oyuncak
- B) Oyuncak gibi
- C) Çocuğun oyuncak kutusu
- D) Çocuğun oyuncağı
- E) Çocuk oyuncağı
Doğru cevap: D
Çözüm: Çocuğun sözcüğünde -un ilgi eki, oyuncağı sözcüğünde üçüncü kişi iyelik eki vardır. Çocuk oyuncağı belirtisiz, çocuğun oyuncak kutusu zincirleme, güzel oyuncak sıfattır.
İsim ve sıfat tamlamalarıyla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A) Belirtili isim tamlamasında tamlayan ilgi eki alır.
- B) Sıfat tamlamasında sıfat genellikle isimden önce kullanılır.
- C) Zincirleme isim tamlamasında tamlamalar iç içe kurulabilir.
- D) Belirtisiz isim tamlamasında tamlayan ilgi eki almaz.
- E) Bütün isim tamlamalarında tamlayan mutlaka ilgi eki alır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Belirtisiz isim tamlamalarında tamlayan ilgi eki almaz: okul çantası örneği bunu gösterir. Bu yüzden bütün isim tamlamalarında ilgi eki bulunduğu yargısı yanlıştır.