Aşağıdakilerin hangisi belirtili isim tamlamasıdır?
- A) okulun duvarı
- B) yüksek duvar
- C) bahçe duvarı
- D) duvar gibi
- E) okulun bahçe duvarı
Doğru cevap: A
Çözüm: okulun sözcüğündeki -un ilgi eki ve duvarı sözcüğündeki iyelik eki tamlamayı belirtili yapar; bahçe duvarı belirtisiz, okulun bahçe duvarı zincirleme, yüksek duvar sıfat, duvar gibi edat grubudur.
Aşağıdakilerin hangisi belirtisiz isim tamlamasıdır?
- A) güzel ses
- B) kapı zili
- C) çocuğun sesi
- D) çocuğun kapı zili
- E) ses gibi
Doğru cevap: B
Çözüm: Kapı sözcüğü ilgi eki almadan zili sözcüğüne bağlanır. Çocuğun sesi belirtili, çocuğun kapı zili zincirleme, güzel ses sıfat tamlaması, ses gibi edat grubudur.
Aşağıdakilerin hangisinde zincirleme isim tamlaması vardır?
- A) köyün yolu
- B) uzun yol
- C) köyün okul yolu
- D) yol gibi
- E) köy yolu
Doğru cevap: C
Çözüm: Okul yolu kendi başına belirtisiz isim tamlamasıdır. Köyün tamlayanı eklendiğinde iki tamlama iç içe geçer; öteki örneklerde bu iki aşama bulunmaz.
Aşağıdaki söz gruplarından hangisi sıfat tamlamasıdır?
- A) yolun sonu
- B) yol gibi
- C) kentin yol kenarı
- D) dar yol
- E) yol kenarı
Doğru cevap: D
Çözüm: Dar sözcüğü yol adını nitelendiren sıfattır. Yolun sonu belirtili, yol kenarı belirtisiz, kentin yol kenarı zincirleme isim tamlaması; yol gibi edat grubudur.
Hangisinde tamlayan ilgi eki almış, tamlanan iyelik eki taşımıştır?
- A) evin kapı anahtarı
- B) anahtar gibi
- C) kapı anahtarı
- D) küçük anahtar
- E) kapının anahtarı
Doğru cevap: E
Çözüm: Kapının tamlayanı -ın, anahtarı tamlananı üçüncü kişi iyelik eki almıştır. Bu ikili yapı belirtili isim tamlamasına özgüdür; diğer örneklerin kuruluşları farklıdır.
Hangisinde tamlayan ilgi eki almadan tamlanana bağlanmıştır?
- A) deniz kokusu
- B) sahilin deniz kokusu
- C) tuzlu koku
- D) denizin kokusu
- E) koku gibi
Doğru cevap: A
Çözüm: Deniz sözcüğü eksiz tamlayan, kokusu iyelik ekli tamlanandır. Bu belirtisiz isim tamlamasıdır; denizin kokusu belirtili, sahilin deniz kokusu zincirlemedir.
Aşağıdakilerin hangisi birden çok isim tamlamasının iç içe kurulmasıyla oluşmuştur?
- A) okulun servisi
- B) okulun servis şoförü
- C) büyük servis
- D) servis gibi
- E) okul servisi
Doğru cevap: B
Çözüm: Servis şoförü kendi başına belirtisiz isim tamlamasıdır. Okulun tamlayanı buna bağlanınca zincirleme isim tamlaması ortaya çıkar; diğer seçeneklerde iç içelik yoktur.
Aşağıdakilerin hangisinde ad, işaret veya nitelik bildiren bir sıfatla tamlanmıştır?
- A) okulun bahçesi
- B) bahçe gibi
- C) geniş bahçe
- D) okulun bahçe kapısı
- E) okul bahçesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Geniş sözcüğü bahçenin niteliğini bildiren sıfattır; geniş bahçe bu nedenle sıfat tamlamasıdır. Diğer seçenekler sırasıyla belirtili, belirtisiz, zincirleme tamlama ve edat grubudur.
Aşağıdakilerden hangisinde tamlayan ve tamlanan belirtili isim tamlaması kurar?
- A) yüksek doruk
- B) doruk gibi
- C) dağ yolu
- D) dağın doruğu
- E) dağın köy yolu
Doğru cevap: D
Çözüm: Dağın sözcüğünde ilgi eki, doruğu sözcüğünde iyelik eki vardır. Dağ yolu belirtisiz, dağın köy yolu zincirleme, yüksek doruk sıfat, doruk gibi edat grubudur.
Aşağıdakilerden hangisinde belirtisiz isim tamlaması bulunur?
- A) günün ışığı
- B) dükkânın vitrin ışığı
- C) güçlü ışık
- D) ışık gibi
- E) güneş ışığı
Doğru cevap: E
Çözüm: Güneş adı ilgi eki almadan ışığı sözcüğüne bağlanır. Günün ışığı belirtili, dükkânın vitrin ışığı zincirleme, güçlü ışık sıfat tamlamasıdır.
“Defterin kapağı” tamlamasının tamlayanı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Defterin
- B) Kapak
- C) Defteri
- D) Kapağın
- E) Kapağı
Doğru cevap: A
Çözüm: Defterin sözcüğü -in ilgi ekini taşıyarak tamlayanı oluşturur. Kapağı sözcüğü ise iyelik ekli tamlanandır; kök ile ekleri ayırmak tamlayanın tamamını değiştirmez.
“Okulun kütüphanesi” söz grubunda tamlanan hangisidir?
- A) Okulun
- B) Kütüphanesi
- C) Okulu
- D) Kütüphanenin
- E) Okul
Doğru cevap: B
Çözüm: Kütüphanesi sözcüğü sahip olunan veya ilgi kurulan ögeyi gösterir; üçüncü kişi iyelik eki alır. Okulun sözcüğü ise ilgi ekli tamlayandır.
“Sınıf kapısı” söz grubundaki “kapısı” sözcüğünün aldığı ekin türü nedir?
- A) Ayrılma hâli eki
- B) Çokluk eki
- C) İyelik eki
- D) İlgi eki
- E) Yapım eki
Doğru cevap: C
Çözüm: Sınıf kapısı belirtisiz isim tamlamasıdır. Kapısı sözcüğündeki -ı üçüncü kişi iyelik ekidir; sınıf sözcüğü ilgi eki taşımaz.
“Öğretmenin kitabı” söz grubundaki “öğretmenin” sözcüğünün sonundaki -in eki hangi görevdedir?
- A) Belirtme hâli eki
- B) Yönelme hâli eki
- C) Çokluk eki
- D) İlgi (tamlayan) eki
- E) İyelik eki
Doğru cevap: D
Çözüm: Öğretmenin sözcüğündeki -in, iki isim arasındaki aitlik veya ilgi bağını kuran tamlayan ekidir. Kitabı sözcüğündeki -ı ise iyelik ekidir; görevleri farklıdır.
“Şu eski ev” söz grubunda sıfatların nitelediği veya belirttiği isim hangisidir?
- A) Eski
- B) Şu eski
- C) Eskilik
- D) Şu
- E) Ev
Doğru cevap: E
Çözüm: Şu sözcüğü işaret sıfatı, eski sözcüğü niteleme sıfatıdır. Her ikisi de ev adını belirler; tamlanan isim evdir.
“Dört kalem” söz grubundaki “dört” sözcüğü hangi sıfat türündedir?
- A) Sayı sıfatı
- B) Belgisiz sıfat
- C) Niteleme sıfatı
- D) Soru sıfatı
- E) İşaret sıfatı
Doğru cevap: A
Çözüm: Dört sözcüğü kalem adının miktarını kesin sayıyla belirtmektedir. Bu nedenle sayı sıfatıdır ve dört kalem bir sıfat tamlamasıdır.
“Birkaç öğrenci” tamlamasında “birkaç” sözcüğü hangi sıfat türündedir?
- A) Soru sıfatı
- B) Belgisiz sıfat
- C) Sayı sıfatı
- D) Niteleme sıfatı
- E) İşaret sıfatı
Doğru cevap: B
Çözüm: Birkaç sözcüğü öğrencilerin kesin sayısını vermez, belirsiz bir miktar bildirir. İsimle kullanıldığı için belgisiz sıfattır; tamlama sıfat tamlamasıdır.
“Çocuğun okul çantası” zincirleme tamlamasında “okul çantası” hangi tür tamlamadır?
- A) Belirtili isim tamlaması
- B) Zincirleme isim tamlaması
- C) Belirtisiz isim tamlaması
- D) Sıfat tamlaması
- E) Edat grubu
Doğru cevap: C
Çözüm: Okul sözcüğü ilgi eki taşımayan tamlayan, çantası iyelik ekli tamlanandır. Bu iç yapı belirtisiz isim tamlamasıdır; başına çocuğun eklenince bütün yapı zincirleme olur.
“Kırmızı arabanın kapısı” söz grubundaki “kırmızı araba” nasıl bir tamlamadır?
- A) Zincirleme isim tamlaması
- B) Edat grubu
- C) Belirtisiz isim tamlaması
- D) Sıfat tamlaması
- E) Belirtili isim tamlaması
Doğru cevap: D
Çözüm: Kırmızı sözcüğü araba adının rengini niteleyen sıfattır. Kırmızı araba kendi başına sıfat tamlamasıdır; bunun arabanın biçiminde tamlayan olması, iç yapıyı değiştirmez.
“Köyün okul yolu” tamlamasında “köyün” sözcüğü hangi görevde kullanılmıştır?
- A) Tamlanan
- B) Bağlaç
- C) Niteleme sıfatı
- D) Yüklem
- E) Tamlayan
Doğru cevap: E
Çözüm: Köyün sözcüğü -ün ilgi eki alarak okul yolu tamlamasının kime veya neye ait olduğunu belirtir. Bu yüzden zincirleme yapının dış tamlayanıdır.