Aşağıdaki sayıların hangisinde ondalık bölüm TDK’ye uygun işaretle ayrılmıştır?
- A) 6.25 metre
- B) 8;4 kilogram
- C) 5:2 saniye
- D) 1/5 kilometre
- E) 3,75 litre
Doğru cevap: E
Çözüm: Türkçede ondalık kesirler virgülle ayrılır: 3,75. Nokta, noktalı virgül, iki nokta ve eğik çizgi bu işlevde kullanılmaz.
Saatlerin rakamla yazılışında TDK noktalamasına uygun cümle hangisidir?
- A) Ders saat 14.30’da başlayacak.
- B) Toplantı saat 09,45’te yapılacak.
- C) Sınav saat 08..15’te bitecek.
- D) Gösteri saat 19,20’de başlayacak.
- E) Yarış saat 10,05’te sona erecek.
Doğru cevap: A
Çözüm: TDK saat ve dakika arasında nokta kullanır: 14.30. Rakamla yazılmış saate getirilen ek kesmeyle ayrılır: 14.30’da.
Düzyazıda sıralanan üç ögeden sonra gelen açıklamayı hangi örnek doğru gösterir?
- A) Toplantının katılımcıları şunlardır? doktor, öğretmen, mühendis.
- B) Gerekli malzemeler şunlardır: kâğıt, kalem, cetvel.
- C) Piknik için gerekenler şunlardır; su, ekmek, meyve.
- D) Çantama koyduklarım şunlardır! defter, kitap, kalem.
- E) İstenen belgeler şunlardır... kimlik, diploma, fotoğraf.
Doğru cevap: B
Çözüm: Örnekleme ifadesi “şunlardır” iki nokta gerektirir; örnekler virgülle ayrılır.
Noktalama işaretlerinden sonra boşluk kullanımıyla ilgili doğru kural hangisidir?
- A) Virgülden önce mutlaka bir tam boşluk bırakılır.
- B) Soru işaretinin iki yanına da boşluk konması zorunludur.
- C) Kesme işaretinden sonra ekten önce boşluk bırakılır.
- D) Nokta ve virgül ilgili sözcüğe bitişir; ardından bir boşluk bırakılır.
- E) İki nokta her zaman kendisinden önceki sözcükten ayrılır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Nokta, virgül, iki nokta, soru işareti vb. önceki sözcüğe bitişir; kesme dışındaki işaretlerin ardından normal kullanımda boşluk bulunur.
Bir şiirden veya konuşmadan alınan sözü aynen göstermek için hangi işaret seçilir?
- A) Kısa çizgi.
- B) Üç nokta.
- C) Eğik çizgi.
- D) Noktalı virgül.
- E) Çift tırnak işareti.
Doğru cevap: E
Çözüm: Doğrudan alıntıyı göstermek için çift tırnak kullanılır. Söze bağlı aktarmada bağlama göre iki nokta da gelebilir.
Aşağıdaki işaret ve kullanım eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?
- A) Noktalı virgül — özel ada gelen hâl ekini ayırma.
- B) Soru işareti — doğrudan soru bildiren cümlenin sonu.
- C) İki nokta — tamamlanmış tüm bildirme cümlelerini bitirme.
- D) Ünlem işareti — ondalık kesirleri birbirinden ayırma.
- E) Kesme işareti — satır başında karşılıklı konuşmayı gösterme.
Doğru cevap: B
Çözüm: Doğrudan sorular soru işaretiyle biter. Kesme özel ad ekinde, iki nokta açıklamada, virgül ondalıkta ve uzun çizgi konuşmada kullanılır.
Bir metindeki tırnak içinde yeniden tırnak gerektiren sözü hangi işaret karşılar?
- A) Soru işareti.
- B) Tek tırnak işareti.
- C) Kesme işareti.
- D) Noktalı virgül.
- E) Kısa çizgi.
Doğru cevap: B
Çözüm: Tırnak içine alınmış bir ifadenin içinde tekrar aktarılan sözü göstermek için tek tırnak kullanılabilir.
Virgülün ara sözleri ayırma görevine uygun cümle hangisidir?
- A) Yusuf ve, Ahmet birlikte çalıştı.
- B) Yusuf,un kitabı masanın üzerindeydi.
- C) Yusuf dün, akşam eve dönmüş.
- D) Yusuf, ile Ayşe arkadaş oldu.
- E) Yusuf, sınıfın en çalışkan öğrencisi, yarışmayı kazandı.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Sınıfın en çalışkan öğrencisi” ara sözü iki virgülle ayrılır. Çıkarılırsa “Yusuf yarışmayı kazandı.” cümlesi kalır.
Rakamla yazılan bir sıra sayısında nokta hangi seçenekte uygun kullanılmıştır?
- A) Öğrenci 7.. sıraya yerleşti.
- B) Takım 3.-üncü sırayı aldı.
- C) Sınıf 4, sıradan başladı.
- D) Aday 2; sırada bekliyordu.
- E) Yarışmada 5. sıraya yükseldi.
Doğru cevap: E
Çözüm: Sıra sayısı rakamla yazıldığında nokta kullanılabilir: 5. sıra. Noktadan sonra ayrıca ek getirilmez.
Bir alıntının içindeki cümle kendi noktalamasını koruduğunda doğru örnek hangisidir?
- A) Ece, “Bugün çok mutluyum!” diye bağırdı.
- B) Ali, “Beni duydun mu.” diye seslendi.
- C) Deniz, “İmdat?” diye haykırdı.
- D) Mert, “Yaşasın,” diye bağırdı.
- E) Eren, “Ne güzel bir gün:” diye sevindi.
Doğru cevap: A
Çözüm: Aktarılan ünlem cümlesinin ünlemi tırnak içinde yer alır; dış cümlenin yüklemi “diye bağırdı” ile tamamlanır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül, yüklemden sonra gelen sıralı eylemleri doğru ayırmıştır?
- A) Kapıyı, açtı ve içeri girdi.
- B) Kapıyı açtı, içeri girdi, ışığı yaktı.
- C) Geldi, ve masaya oturdu.
- D) Işığı, kapatıp dışarı çıktı.
- E) Salona, hızlıca girip bekledi.
Doğru cevap: B
Çözüm: Art arda gerçekleşen bağımsız eylem cümleleri virgülle ayrılabilir: açtı, girdi, yaktı. Diğer örneklerde ögelerin arasına virgül girmiştir.
İki nokta ile noktalı virgülün işlevi arasındaki farkı doğru açıklayan seçenek hangisidir?
- A) İki nokta yalnız özel adların ekini ayırır; noktalı virgül soruları bitirir.
- B) İki nokta bir duyguyu belirtir; noktalı virgül konuşma başlatır.
- C) İki nokta açıklamayı başlatabilir; noktalı virgül virgüllü grupları ayırabilir.
- D) İki nokta heceleri ayırır; noktalı virgül alıntıyı çevreler.
- E) İki nokta sayılarda binlikleri gösterir; noktalı virgül saatleri ayırır.
Doğru cevap: C
Çözüm: İki nokta açıklama ve örneklemeye kapı açar. Noktalı virgül ise özellikle virgülle ayrılmış grup ve öbekler arasında kullanılır.
Aşağıdaki işaret çiftlerinden hangisinin kullanımı cümle anlamıyla uyumludur?
- A) Şaşırma: “İnanabiliyor musun?” — Sorma: “Ne yaptın!”
- B) Şaşırma: “İnanamıyorum!” — Sorma: “Ne oldu?”
- C) Şaşırma: “Eyvah.” — Sorma: “Neredesin,”
- D) Şaşırma: “Yaşasın:” — Sorma: “Niçin geldin.”
- E) Şaşırma: “Harika;” — Sorma: “Kimin kitabı...”
Doğru cevap: B
Çözüm: Sevinç ve şaşma ünlemle; cevap bekleyen doğrudan soru ise soru işaretiyle gösterilir. Her işaret cümleye uygun olmalıdır.
Aşağıdaki örneklerden hangisinde aktarma ve seslenme noktalaması birlikte doğrudur?
- A) Müdür, “Arkadaşlar, lütfen sessiz olun.” dedi.
- B) Öğretmen, “Çocuklar? kitapları açın.” dedi.
- C) Anne, “Canım kızım; kapıyı kapat.” dedi.
- D) Görevli, “Sayın yolcular: sıraya girin.” dedi.
- E) Antrenör, “Sevgili sporcular... oyuna başlayın.” dedi.
Doğru cevap: A
Çözüm: Doğrudan alıntı çift tırnak içindedir; içindeki “Arkadaşlar” hitabı virgülle ayrılmış ve tamamlanmış cümle noktayla bitmiştir.
Nokta, virgül ve noktalı virgülün işlevlerini birlikte doğru veren seçenek hangisidir?
- A) Nokta soru bildirir; virgül ekleri ayırır; noktalı virgül coşku verir.
- B) Nokta alıntıyı açar; virgül satır başında konuşma başlatır; noktalı virgül ekleri ayırır.
- C) Nokta heceleri böler; virgül soruyu kapatır; noktalı virgül tarihlerde yılı gösterir.
- D) Nokta yargıyı bitirir; virgül eş görevli ögeleri ayırır; noktalı virgül virgüllü kümeleri ayırabilir.
- E) Nokta yalnız kısaltmalarda görülür; virgül her bağlaçtan önce gelir; noktalı virgül konuşmacıyı değiştirir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Tamamlanmış cümle sonunda nokta, eş görevli ögeler arasında virgül, virgüllü gruplar arasında noktalı virgül kullanımı temel ayrımdır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dolaylı soruyla doğrudan soru arasındaki noktalama ayrımı doğru yapılmıştır?
- A) Neden geciktiğini bilmiyorum? Bana açıklar mısın.
- B) Ne zaman döndüğünü merak ediyorum? Sen duydun mu.
- C) Nereye gittiğini bilmiyorum. Sen biliyor musun?
- D) Kimin kazandığını öğrendim? Sonucu gördün mü.
- E) Niçin ağladığını bilmiyorum? Kimse haber verdi mi.
Doğru cevap: C
Çözüm: Dolaylı soru bildirme cümlesi olduğundan noktayla biter; ardından gelen doğrudan soru soru işaretiyle bitirilir.
Bir kişinin özel adından türeyen sözcük ile çekim eki almış özel adın doğru örneği hangisidir?
- A) İzmir’li gazeteci İzmir’e gitti.
- B) Bursa’lı sanatçı Bursaya geldi.
- C) Van’lı öğretmen Van’a yerleşti.
- D) Ankaralı araştırmacı Ankara’ya döndü.
- E) Edirne’li yazar Edirneye döndü.
Doğru cevap: D
Çözüm: Özel addan türemiş sözcüğün yapım eki kesmeyle ayrılmaz: Ankaralı. Aynı özel adın hâl eki kesmeyle ayrılır: Ankara’ya.
Aşağıdaki cümlelerden hangisinde ara bilgi cümleyi bozmadan yay ayraç içinde verilmiştir?
- A) Bu araştırma (birkaç aylık gözlemin ardından tamamlandı.
- B) Çalışma iki yıl süren hazırlığın ardından) bitti.
- C) Bu proje /uzun bir denemenin ardından/ sonuçlandı.
- D) Deney [uzun süreli bir hazırlığın ardından bitti.
- E) Araştırma (iki yıl süren çalışmanın ardından) tamamlandı.
Doğru cevap: E
Çözüm: Yay ayraçtaki ara bilgi bağımsız olarak çıkarıldığında ana cümle “Araştırma tamamlandı.” biçiminde kalır.
İki nokta, virgül ve tırnağın aynı cümlede doğru kullanıldığı seçenek hangisidir?
- A) Öğretmen şunu söyledi; “Kalem, silgi getirin.”
- B) Öğretmen şöyle sordu: “Kalem, silgi getirdiniz.”
- C) Görevli şöyle dedi? “Kalem, silgi getirin.”
- D) Eğitmen şöyle konuştu: “Defter; kitap ve cetvel getirin.”
- E) Öğretmen şöyle dedi: “Kalem, silgi ve cetvel getirin.”
Doğru cevap: E
Çözüm: Alıntıyı haber veren bölüm iki noktayla biter; tırnak içindeki eş görevli ögeler virgülle ayrılır ve emir cümlesi noktayla tamamlanır.
Bir duyurunun aşağıdaki yazımlarından hangisinde noktalama işaretleri anlam ve kuralla uyumludur?
- A) Dikkat; öğrenciler? Tren saat 15,20’de kalkacak.
- B) Dikkat, yolcular! Tren saat 16.45’te kalkacak.
- C) Sevgili, misafirler! Otobüs saat 12,15’te gelecek.
- D) Sayın yolcular: Tren saat 18,30’da hareket edecek.
- E) Herkes dikkat? Otobüs saat 14.00,ta yola çıkacak.
Doğru cevap: B
Çözüm: “Dikkat, yolcular!” sözünde seslenme virgülle, uyarı ünlemle karşılanır. Saatin rakamla yazımında nokta; eke geçişte kesme bulunur.