Nokta (.) işaretinin temel görevi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bir açıklamanın başlayacağını göstermek.
- B) Tamamlanmış yargı bildiren cümleyi bitirmek.
- C) Eş görevli sözcükleri birbirinden ayırmak.
- D) Soru anlamını yazıda belirtmek.
- E) Güçlü bir seslenmeyi işaretlemek.
Doğru cevap: B
Çözüm: Nokta, tamamlanmış bildirme cümlelerinin sonunda kullanılır; öteki görevler iki nokta, virgül, soru ve ünlem işaretlerinindir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eş görevli sözcükler virgülle doğru ayrılmıştır?
- A) Defter, ve kitap dolapta duruyordu.
- B) Öğrenci, ders çalışmaya başladı.
- C) Kardeşim ile, annem pazara gitti.
- D) Masada kalem, silgi ve defter vardı.
- E) Sınıfın, kapısı sabah açıldı.
Doğru cevap: D
Çözüm: Sıralanan kalem ve silgi sözcükleri virgülle ayrılır; ve bağlacından önce gereksiz virgül kullanılmaz.
Soru işaretinin kullanılacağı yerle ilgili hangi açıklama doğrudur?
- A) Tamamlanmış her haber cümlesini bitirir.
- B) Birbiriyle bağlantılı iki yargıyı ayırır.
- C) Aktarılan sözü başlatmadan önce kullanılır.
- D) Cevap bekleyen doğrudan soru cümlesinin sonunda yer alır.
- E) Duyguyu kuvvetle belirten her sözcüğün ardına gelir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Doğrudan soru anlamı taşıyan cümle soru işaretiyle bitirilir: “Hangi kitabı seçtin?”
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki nokta yerinde kullanılmıştır?
- A) Beni: dinlemeden karar verme.
- B) Pencerenin: yanında bir sandalye duruyor.
- C) Çantamda üç eşya vardı: kalem, silgi ve cetvel.
- D) Bugün, okulda: erken çıktık.
- E) Şimdi, eve git: yoruldum ve uyuyacağım.
Doğru cevap: C
Çözüm: Kendisiyle ilgili açıklama ya da örnek verilecek cümlenin sonuna iki nokta getirilir; burada üç eşya tek tek sayılmıştır.
Virgülle ayrılmış iki grubu birbirinden ayırmak için hangi noktalama işareti kullanılır?
- A) Soru işareti.
- B) Kesme işareti.
- C) Noktalı virgül.
- D) Kısa çizgi.
- E) Üç nokta.
Doğru cevap: C
Çözüm: Bir cümlede kendi içinde virgülle sıralanmış gruplar varsa grupların arasına noktalı virgül konabilir.
Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğrudan aktarılan söz tırnak içine doğru alınmıştır?
- A) Şair, (Bu dizeler çok anlamlı.) diye konuştu.
- B) Yazar, -Okumak ufkumuzu genişletir- diye belirtti.
- C) Sunucu, [Kitaplar yeni dünyalar açar.] dedi.
- D) Konuşmacı, /Bilgi insanı güçlendirir/ diye ekledi.
- E) Yazar, “Okumak insanın ufkunu açar.” dedi.
Doğru cevap: E
Çözüm: Başkasının sözünü olduğu gibi aktarmada tırnak işareti kullanılır; alıntının sonundaki nokta tırnakların içinde yer alır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işareti doğru kullanılmıştır?
- A) İzmir’e yarın trenle gideceğiz.
- B) Ankaralı’lar festivale katıldı.
- C) Türk Dil Kurumu’ndan haber geldi.
- D) Bahçedeki kedi’nin maması bitti.
- E) Cumartesi’nden sonra dinlenebiliriz.
Doğru cevap: A
Çözüm: Özel ad İzmir’e getirilen yönelme eki kesmeyle ayrılır. Yapım eki, kurum adına gelen ek ve sıradan cins ad eki kesmeyle ayrılmaz.
Konuşma çizgisinin bir metindeki temel görevi nedir?
- A) Bir kelimenin eş anlamlısını açıklamak.
- B) Satır başında konuşanın sözünün başladığını göstermek.
- C) Cümlenin bittiğini belirtmek.
- D) Yıl ve ayı birbirinden ayırmak.
- E) Bir sorunun cevabının bilinmediğini bildirmek.
Doğru cevap: B
Çözüm: Uzun çizgi, satır başına alınan konuşmaları göstermek için kullanılır; bu nedenle konuşma çizgisi adıyla da anılır.
Üç noktanın (...) görevlerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tamamlanmamış cümlenin sonunda sözü eksik bırakmak.
- B) Sıra sayısının rakamla yazıldığını göstermek.
- C) Sıfatlarla isimleri birbirinden ayırmak.
- D) Cins isimlere gelen ekleri ayırmak.
- E) Bağımsız soru cümlelerini birbirine bağlamak.
Doğru cevap: A
Çözüm: Üç nokta, anlatılmak istenen düşüncenin tamamlanmadığı ya da sözün kesildiği yerlerde kullanılır.
Yay ayraç (parantez) hangi amaçla kullanılabilir?
- A) Cümleye eklenen açıklayıcı bir bilgiyi ayırmak.
- B) Özneyi her durumda yüklemden ayırmak.
- C) Doğrudan soru cümlesini bitirmek.
- D) Sıralı cümlelerin tümünün sonuna gelmek.
- E) Bir sözcüğün hecelerini birbirinden ayırmak.
Doğru cevap: A
Çözüm: Yay ayraç, cümlenin yapısıyla doğrudan ilgili olmayan açıklamaları gösterebilir: “Ankara (başkent) ...” gibi.
Kısa çizginin kullanıldığı yer aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Hitap sözcüğünden sonra cümleyi kapatması.
- B) Doğrudan alıntıyı iki yanından çevrelemesi.
- C) Bir sözcüğü hecelerine ayırırken heceler arasına konması.
- D) Eş görevli isimleri cümle içinde sıralaması.
- E) Bir açıklamadan önce diğer cümleyi başlatması.
Doğru cevap: C
Çözüm: Kısa çizgi, heceleri ayırmada kullanılabilir: “ki-tap-lık”. Doğrudan konuşmalar içinse uzun çizgi kullanılır.
Aşağıdaki örneklerden hangisinde kısaltmanın sonundaki nokta doğru kullanılmıştır?
- A) TBMM. gündemi açıklandı.
- B) TDK. yeni bir kılavuz yayımladı.
- C) Dr. Selin toplantıyı yönetti.
- D) ASELS. payları işlem gördü.
- E) UNESCO. kararını duyurdu.
Doğru cevap: C
Çözüm: Dr. gibi gelenekleşmiş unvan kısaltmaları nokta alır; TBMM, TDK gibi büyük harfli kısaltmaların sonuna nokta getirilmez.
Aşağıdaki seslenme cümlelerinin hangisinde uygun noktalama vardır?
- A) Sayın izleyiciler: lütfen telefonlarınızı kapatın.
- B) Değerli öğrenciler? lütfen sıralarınıza geçin.
- C) Sevgili konuklar; lütfen salona buyurun.
- D) Sevgili arkadaşlar, lütfen yerlerinize oturun.
- E) Kıymetli dostlar... lütfen yerlerinize oturun.
Doğru cevap: D
Çözüm: Hitap ve seslenme sözlerinden sonra virgül konabilir; burada sözün devamını bağlayan doğal işaret virgüldür.
Ünlem işareti için aşağıdaki açıklamalardan hangisi doğrudur?
- A) Her soru zamirinden sonra zorunlu olarak yer alır.
- B) Bir sıralamadaki ögeleri ayırmak için konur.
- C) Özel adın çekim ekini ayırmak için kullanılır.
- D) Ondalık sayılarda tam ve kesir bölümünü ayırır.
- E) Sevinç, korku veya şaşma bildiren sözlerden sonra kullanılabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Ünlem, güçlü duygu ve seslenmeleri belirtir: “Eyvah!”, “Yaşasın!” gibi.
Aşağıdaki sayıların hangisinde ondalık bölüm TDK’ye uygun işaretle ayrılmıştır?
- A) 6.25 metre
- B) 8;4 kilogram
- C) 5:2 saniye
- D) 1/5 kilometre
- E) 3,75 litre
Doğru cevap: E
Çözüm: Türkçede ondalık kesirler virgülle ayrılır: 3,75. Nokta, noktalı virgül, iki nokta ve eğik çizgi bu işlevde kullanılmaz.
Saatlerin rakamla yazılışında TDK noktalamasına uygun cümle hangisidir?
- A) Ders saat 14.30’da başlayacak.
- B) Toplantı saat 09,45’te yapılacak.
- C) Sınav saat 08..15’te bitecek.
- D) Gösteri saat 19,20’de başlayacak.
- E) Yarış saat 10,05’te sona erecek.
Doğru cevap: A
Çözüm: TDK saat ve dakika arasında nokta kullanır: 14.30. Rakamla yazılmış saate getirilen ek kesmeyle ayrılır: 14.30’da.
Düzyazıda sıralanan üç ögeden sonra gelen açıklamayı hangi örnek doğru gösterir?
- A) Toplantının katılımcıları şunlardır? doktor, öğretmen, mühendis.
- B) Gerekli malzemeler şunlardır: kâğıt, kalem, cetvel.
- C) Piknik için gerekenler şunlardır; su, ekmek, meyve.
- D) Çantama koyduklarım şunlardır! defter, kitap, kalem.
- E) İstenen belgeler şunlardır... kimlik, diploma, fotoğraf.
Doğru cevap: B
Çözüm: Örnekleme ifadesi “şunlardır” iki nokta gerektirir; örnekler virgülle ayrılır.
Noktalama işaretlerinden sonra boşluk kullanımıyla ilgili doğru kural hangisidir?
- A) Virgülden önce mutlaka bir tam boşluk bırakılır.
- B) Soru işaretinin iki yanına da boşluk konması zorunludur.
- C) Kesme işaretinden sonra ekten önce boşluk bırakılır.
- D) Nokta ve virgül ilgili sözcüğe bitişir; ardından bir boşluk bırakılır.
- E) İki nokta her zaman kendisinden önceki sözcükten ayrılır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Nokta, virgül, iki nokta, soru işareti vb. önceki sözcüğe bitişir; kesme dışındaki işaretlerin ardından normal kullanımda boşluk bulunur.
Bir şiirden veya konuşmadan alınan sözü aynen göstermek için hangi işaret seçilir?
- A) Kısa çizgi.
- B) Üç nokta.
- C) Eğik çizgi.
- D) Noktalı virgül.
- E) Çift tırnak işareti.
Doğru cevap: E
Çözüm: Doğrudan alıntıyı göstermek için çift tırnak kullanılır. Söze bağlı aktarmada bağlama göre iki nokta da gelebilir.
Aşağıdaki işaret ve kullanım eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?
- A) Noktalı virgül — özel ada gelen hâl ekini ayırma.
- B) Soru işareti — doğrudan soru bildiren cümlenin sonu.
- C) İki nokta — tamamlanmış tüm bildirme cümlelerini bitirme.
- D) Ünlem işareti — ondalık kesirleri birbirinden ayırma.
- E) Kesme işareti — satır başında karşılıklı konuşmayı gösterme.
Doğru cevap: B
Çözüm: Doğrudan sorular soru işaretiyle biter. Kesme özel ad ekinde, iki nokta açıklamada, virgül ondalıkta ve uzun çizgi konuşmada kullanılır.