Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül gereksiz kullanılmıştır?
- A) Sevgili öğrenciler, şimdi sınava başlayın.
- B) Elma, armut ve muz aldık.
- C) Hayır, bu görüşe katılmıyorum.
- D) Zeynep, akşam kütüphaneye gitti.
- E) Evet, seni yarın arayacağım.
Doğru cevap: D
Çözüm: Kısa ve açık “Zeynep akşam kütüphaneye gitti.” cümlesinde özne ile yüklem arasına virgül gerekmez; diğerlerinde sıralama, hitap ve cevap sözü vardır.
Bağlaçlardan önce virgülün kullanılmaması kuralını doğru uygulayan cümle hangisidir?
- A) Ali, ve Mert sabah geldi.
- B) Kitap, ile defter çantada kaldı.
- C) Ece ve Duru projeyi birlikte hazırladı.
- D) Hem ders, hem spor yaptı.
- E) Ya sen, ya ben konuşacağım.
Doğru cevap: C
Çözüm: Ve, ile, hem... hem, ya... ya gibi bağlaçların önünde kural olarak virgül kullanılmaz; eş görevli sözleri bu bağlaçlar birbirine bağlar.
Noktalı virgülün iki ayrı sıralama grubunu ayırdığı örnek hangisidir?
- A) Öğrenciler; sınıfa girince yerlerine oturdu.
- B) Sabah; herkes erkenden okula geldi.
- C) Kardeşim; benimle sinemaya gitmek istedi.
- D) Kırmızı grupta Elif, Deniz; mavi grupta Can, Eren vardı.
- E) Kitapçı; yeni romanları vitrine yerleştirdi.
Doğru cevap: D
Çözüm: Birinci grupta Elif ve Deniz; ikincisinde Can ve Eren vardır. İçlerinde virgül bulunan gruplar noktalı virgülle ayrılır.
Açıklamanın ardından örnekler sıralanacaksa iki noktanın kullanımı hangi seçenekte doğrudur?
- A) Şu araçlar gerekiyor: makas, cetvel, yapıştırıcı.
- B) Şu araçlar: bugün lazım olacak.
- C) Bana, şunları getir: lütfen yarın.
- D) Okulda: arkadaşlarımla buluştum.
- E) Öğretmenim: defterimi kontrol etti.
Doğru cevap: A
Çözüm: “Şu araçlar gerekiyor” ifadesi ardından gelecek örnekleri haber verdiği için iki noktayla tamamlanabilir; liste ögeleri virgülle ayrılır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisi dolaylı soru bildirdiği için soru işaretiyle bitirilmemelidir?
- A) Bugün hangi kitabı okuyacaksın?
- B) Toplantı ne zaman başlayacak?
- C) Çantayı nereye bıraktın?
- D) Yarışa kaç kişi katıldı?
- E) Niçin gelmediğini merak ediyorum.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Niçin gelmediğini merak ediyorum.” soru sözcüğü içerse de doğrudan soru değildir; temel yüklem bildirme cümlesi kurar ve noktayla biter.
Bir yargı tamamlanmadan sözün kesildiğini belirtmek isteyen yazar hangi seçeneği kullanmalıdır?
- A) Ödevini teslim ettin mi.
- B) Keşke bugün erken kalksaydım?
- C) Söylediğin her şey doğruydu ama...
- D) Yaşasın, tatil başladı:
- E) Bu sabah hızlıca yola çıktık;
Doğru cevap: C
Çözüm: “Ama...” ile kesilen sözün devamı okura bırakılır; eksiltili bu anlatımın sonunda üç nokta kullanılır.
Doğrudan aktarılan soru cümlesinde noktalama hangi örnekte doğru uygulanmıştır?
- A) Müdür, “Yarın geliyorsun.” diye sordu?
- B) Annem “Ne zaman döneceksin.” diye sordu.
- C) Arkadaşım, “Hangi sınıftasın!” diye sordu.
- D) Öğretmen, “Defterini getirdin mi?” diye sordu.
- E) Görevli, “Adın nedir,” diye sordu.
Doğru cevap: D
Çözüm: Tırnak içindeki doğrudan soru kendi soru işaretini alır. “Diye sordu” yüklemi nedeniyle dış cümlenin sonunda nokta kullanılır.
Aşağıdaki cümlelerden hangisinde yay ayraç açıklayıcı bir ara bilgiyi doğru göstermiştir?
- A) Bu eser (yazarın ilk romanı) çok beğenildi.
- B) Bu kitap (yazarın son eseri çok beğenildi.
- C) Oyun büyük hazırlık sürecinin ardından) sahnelendi.
- D) Bu film /yönetmenin ilk çalışması/ çok izlendi.
- E) Konser -sanatçının önemli etkinliği tamamlandı.
Doğru cevap: A
Çözüm: Yay ayraç içine alınan ara bilgi hem açma hem kapama işaretiyle sınırlanır; çıkarıldığında ana cümlenin yapısı korunur.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde unvan kısaltması doğru noktalanmıştır?
- A) Prof. Ayşe Hanım konuşmayı yaptı.
- B) TBMM. yeni bir karar aldı.
- C) TÜBİTAK. projeyi duyurdu.
- D) NASA. araştırmayı yayımladı.
- E) TDK. sözlüğü yeniledi.
Doğru cevap: A
Çözüm: Prof. unvan kısaltması noktayla yazılır; tamamı büyük harfli TBMM, TÜBİTAK, NASA ve TDK kısaltmalarında nokta kullanılmaz.
Binlik ve ondalık ayırıcıların birlikte doğru kullanıldığı sayı hangisidir?
- A) 18,234.55
- B) 12:845,67
- C) 13;245,67
- D) 11/346.67
- E) 12.345,67
Doğru cevap: E
Çözüm: Türkçe sayı yazımında binlik gruplar noktadan, ondalık bölüm virgülden yararlanabilir: 12.345,67.
Bir cümlenin ardından tam bir açıklama cümlesi geliyorsa hangi kullanım doğrudur?
- A) Söyleyeceğim şu, Hepiniz dikkatle dinleyin.
- B) Bir isteğim var: Herkes zamanında gelsin.
- C) Bir uyarım var; Kimse kapıdan çıkmasın.
- D) Bir ricam olacak? Herkes sessizce beklesin.
- E) Sizden dileğim var! Kitapları geri getirin.
Doğru cevap: B
Çözüm: İlk cümle gelecek açıklamayı bildirir; iki noktadan sonra bağımsız cümle başladığı için “Herkes” büyük harfle yazılır.
Aşağıdaki yazımlardan hangisinde özel ada gelen çekim eki kesmeyle doğru ayrılmıştır?
- A) Türk Dil Kurumu’ndan sözlük aldım.
- B) Ankara’lı yazarlarla görüştük.
- C) Okul’un bahçesi yeniden düzenlendi.
- D) Atatürk’ün düşünceleri bugün de tartışılıyor.
- E) Pazartesi’nin ders programı değişti.
Doğru cevap: D
Çözüm: Atatürk kişi özel adıdır; iyelik/ilgi ekini kesmeyle ayırır. Kurum ekleri, yapım ekleri ve cins ad ekleri kesmeyle ayrılmaz.
Aşağıdaki cümlelerden hangisinde uzun çizgi karşılıklı konuşma için doğru işlevdedir?
- A) Masa — sandalye sınıfa taşındı.
- B) Yarın — saat dokuzda — ders başlayacak.
- C) — Nereye gidiyorsun?
— Kütüphaneye.
- D) Bu kitabı — çok sevdim.
- E) Evde — iki kişi vardı.
Doğru cevap: C
Çözüm: Satır başında başlayan doğrudan konuşmaların önünde uzun çizgi kullanılabilir; diğer örneklerde konuşma başlangıcı yoktur.
Bir metindeki tırnak içinde yeniden tırnak gerektiren sözü hangi işaret karşılar?
- A) Soru işareti.
- B) Tek tırnak işareti.
- C) Kesme işareti.
- D) Noktalı virgül.
- E) Kısa çizgi.
Doğru cevap: B
Çözüm: Tırnak içine alınmış bir ifadenin içinde tekrar aktarılan sözü göstermek için tek tırnak kullanılabilir.
Virgülün ara sözleri ayırma görevine uygun cümle hangisidir?
- A) Yusuf ve, Ahmet birlikte çalıştı.
- B) Yusuf,un kitabı masanın üzerindeydi.
- C) Yusuf dün, akşam eve dönmüş.
- D) Yusuf, ile Ayşe arkadaş oldu.
- E) Yusuf, sınıfın en çalışkan öğrencisi, yarışmayı kazandı.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Sınıfın en çalışkan öğrencisi” ara sözü iki virgülle ayrılır. Çıkarılırsa “Yusuf yarışmayı kazandı.” cümlesi kalır.
Rakamla yazılan bir sıra sayısında nokta hangi seçenekte uygun kullanılmıştır?
- A) Öğrenci 7.. sıraya yerleşti.
- B) Takım 3.-üncü sırayı aldı.
- C) Sınıf 4, sıradan başladı.
- D) Aday 2; sırada bekliyordu.
- E) Yarışmada 5. sıraya yükseldi.
Doğru cevap: E
Çözüm: Sıra sayısı rakamla yazıldığında nokta kullanılabilir: 5. sıra. Noktadan sonra ayrıca ek getirilmez.
Bir alıntının içindeki cümle kendi noktalamasını koruduğunda doğru örnek hangisidir?
- A) Ece, “Bugün çok mutluyum!” diye bağırdı.
- B) Ali, “Beni duydun mu.” diye seslendi.
- C) Deniz, “İmdat?” diye haykırdı.
- D) Mert, “Yaşasın,” diye bağırdı.
- E) Eren, “Ne güzel bir gün:” diye sevindi.
Doğru cevap: A
Çözüm: Aktarılan ünlem cümlesinin ünlemi tırnak içinde yer alır; dış cümlenin yüklemi “diye bağırdı” ile tamamlanır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül, yüklemden sonra gelen sıralı eylemleri doğru ayırmıştır?
- A) Kapıyı, açtı ve içeri girdi.
- B) Kapıyı açtı, içeri girdi, ışığı yaktı.
- C) Geldi, ve masaya oturdu.
- D) Işığı, kapatıp dışarı çıktı.
- E) Salona, hızlıca girip bekledi.
Doğru cevap: B
Çözüm: Art arda gerçekleşen bağımsız eylem cümleleri virgülle ayrılabilir: açtı, girdi, yaktı. Diğer örneklerde ögelerin arasına virgül girmiştir.
İki nokta ile noktalı virgülün işlevi arasındaki farkı doğru açıklayan seçenek hangisidir?
- A) İki nokta yalnız özel adların ekini ayırır; noktalı virgül soruları bitirir.
- B) İki nokta bir duyguyu belirtir; noktalı virgül konuşma başlatır.
- C) İki nokta açıklamayı başlatabilir; noktalı virgül virgüllü grupları ayırabilir.
- D) İki nokta heceleri ayırır; noktalı virgül alıntıyı çevreler.
- E) İki nokta sayılarda binlikleri gösterir; noktalı virgül saatleri ayırır.
Doğru cevap: C
Çözüm: İki nokta açıklama ve örneklemeye kapı açar. Noktalı virgül ise özellikle virgülle ayrılmış grup ve öbekler arasında kullanılır.
Aşağıdaki işaret çiftlerinden hangisinin kullanımı cümle anlamıyla uyumludur?
- A) Şaşırma: “İnanabiliyor musun?” — Sorma: “Ne yaptın!”
- B) Şaşırma: “İnanamıyorum!” — Sorma: “Ne oldu?”
- C) Şaşırma: “Eyvah.” — Sorma: “Neredesin,”
- D) Şaşırma: “Yaşasın:” — Sorma: “Niçin geldin.”
- E) Şaşırma: “Harika;” — Sorma: “Kimin kitabı...”
Doğru cevap: B
Çözüm: Sevinç ve şaşma ünlemle; cevap bekleyen doğrudan soru ise soru işaretiyle gösterilir. Her işaret cümleye uygun olmalıdır.