“Bahçedeki ağaç baharda çiçek açtı.” cümlesindeki “ağaç” sözcüğünün türü nedir?
- A) İsim
- B) Zamir
- C) Edat
- D) Zarf
- E) Sıfat
Doğru cevap: A
Çözüm: Ağaç bir varlığın adını karşılar, herhangi bir eylemi veya başka sözcüğün özelliğini belirtmez. Bu nedenle sözcük cümlede isim görevindedir.
“Yeşil yapraklar rüzgârda sallandı.” cümlesindeki “yeşil” sözcüğünün türü nedir?
- A) İsim
- B) Sıfat
- C) Edat
- D) Zarf
- E) Zamir
Doğru cevap: B
Çözüm: Yeşil sözcüğü yapraklar ismini niteleyerek “nasıl yapraklar?” sorusuna cevap verir. Bir ismin özelliğini bildirdiği için niteleme sıfatıdır.
“Onlar dün erkenden ayrıldı.” cümlesindeki “onlar” sözcüğünün türü nedir?
- A) Sıfat
- B) İsim
- C) Zamir
- D) Edat
- E) Zarf
Doğru cevap: C
Çözüm: Onlar sözcüğü kişilerin adını söylemeden onların yerini tutar. Bir ismi nitelemediği için sıfat değil, üçüncü çoğul kişi zamiridir.
“Öğrenciler sessizce sınıfa girdi.” cümlesindeki “sessizce” sözcüğünün türü nedir?
- A) İsim
- B) Sıfat
- C) Zamir
- D) Zarf
- E) Edat
Doğru cevap: D
Çözüm: Sessizce, girme eyleminin nasıl yapıldığını belirtir. Fiile sorulan “nasıl?” sorusunu karşıladığından cümlede durum zarfı görevindedir.
“Çocuk annesi gibi gülümsedi.” cümlesindeki “gibi” sözcüğünün türü nedir?
- A) Sıfat
- B) Zarf
- C) Zamir
- D) İsim
- E) Edat
Doğru cevap: E
Çözüm: Gibi sözcüğü anne ile gülümseme biçimi arasında benzerlik ilişkisi kurar. Tek başına bu anlamı taşımadığından benzetme edatıdır.
“Çantamda üç defter var.” cümlesindeki “üç” sözcüğü hangi sıfat türündedir?
- A) Sayı sıfatı
- B) Niteleme sıfatı
- C) Belgisiz sıfat
- D) Soru sıfatı
- E) İşaret sıfatı
Doğru cevap: A
Çözüm: Üç sözcüğü defter isminin miktarını kesin bir sayıyla bildirir. “Kaç defter?” sorusunu yanıtladığı için asıl sayı sıfatıdır.
“Bu kalemi masanın üstüne bırak.” cümlesindeki “bu” sözcüğü hangi sıfattır?
- A) Sayı sıfatı
- B) İşaret sıfatı
- C) Niteleme sıfatı
- D) Soru sıfatı
- E) Belgisiz sıfat
Doğru cevap: B
Çözüm: Bu sözcüğü hemen ardından gelen kalem ismini işaret ederek belirler. İsimle birlikte kullanıldığı için işaret sıfatıdır; tek başına kullanılsaydı zamir olabilirdi.
“Bu soruyu henüz çözemedim.” cümlesinde “bu” sözcüğünün görevi nedir?
- A) Sıfat
- B) Zarf
- C) Bağlaç
- D) Edat
- E) Zamir
Doğru cevap: A
Çözüm: Bu sözcüğü soruyu isminin önünde bulunarak onu işaret eder. Adın yerini tutmadığı için işaret zamiri değil, işaret sıfatıdır.
“Bunu daha önce de söylemiştim.” cümlesinde “bunu” sözcüğünün görevi nedir?
- A) Bağlaç
- B) Zamir
- C) Edat
- D) Sıfat
- E) Zarf
Doğru cevap: B
Çözüm: Bunu sözcüğü işaret ettiği varlığın adını tek başına karşılar ve belirtme durumu eki alır. Bir ismin önünde bulunmadığından işaret zamiridir.
“Çok insan bu haberi bekliyordu.” cümlesinde “çok” sözcüğünün görevi nedir?
- A) Zarf
- B) Zamir
- C) Sıfat
- D) Edat
- E) Bağlaç
Doğru cevap: C
Çözüm: Çok sözcüğü insan isminin miktarını belirtir. İsim önünde kullanıldığı için belgisiz sıfattır; eylemin derecesini bildirmemektedir.
“Soruları çok hızlı çözdü.” cümlesinde “çok” sözcüğünün görevi nedir?
- A) Sıfat
- B) Zamir
- C) Bağlaç
- D) Zarf
- E) Edat
Doğru cevap: D
Çözüm: Çok sözcüğü hızlı zarfının derecesini belirler. Bir ismin miktarını değil, eylemin yapılma biçiminin derecesini bildirdiğinden miktar zarfıdır.
“Seni bekledim ama gelemedin.” cümlesindeki “ama” sözcüğünün görevi nedir?
- A) Zarf
- B) Edat
- C) Zamir
- D) Sıfat
- E) Bağlaç
Doğru cevap: E
Çözüm: Ama sözcüğü iki yargıyı karşıtlık ilişkisiyle birbirine bağlar. Burada ayrı iki cümlenin anlam ilişkisini kurduğu için bağlaçtır.
“Bu hediyeyi senin için aldım.” cümlesindeki “için” sözcüğünün görevi nedir?
- A) Edat
- B) Sıfat
- C) Zarf
- D) Bağlaç
- E) Zamir
Doğru cevap: A
Çözüm: İçin sözcüğü alma eylemi ile sen sözcüğü arasında amaç veya yarar ilişkisi kurar. Bu kullanımda edattır; cümleleri birbirine bağlamaz.
“Gelirim, yalnız biraz gecikebilirim.” cümlesindeki “yalnız” sözcüğünün görevi nedir?
- A) Zamir
- B) Bağlaç
- C) Sıfat
- D) Edat
- E) Zarf
Doğru cevap: B
Çözüm: Yalnız sözcüğü burada “ama, fakat” anlamını taşıyarak iki yargıyı karşıtlıkla bağlar. Bu nedenle sıfat ya da zarf değil, bağlaçtır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “o” sözcüğü işaret sıfatıdır?
- A) O çantayı dolaba koy.
- B) O da toplantıya katıldı.
- C) O şimdi sınıfta.
- D) O, dün bize uğradı.
- E) O bugün erken kalktı.
Doğru cevap: A
Çözüm: “O çantayı” söz grubunda o, çanta ismini işaret ederek belirler. Diğer cümlelerde o tek başına kişi veya varlık adı yerine kullanılmıştır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “bu” sözcüğü işaret zamiridir?
- A) Bu kitap çok sevildi.
- B) Bu, beklediğimiz sonuç değil.
- C) Bu yollar geçen yıl yapıldı.
- D) Bu çocuk çok çalışkan.
- E) Bu sabah erkenden uyandık.
Doğru cevap: B
Çözüm: “Bu, beklediğimiz sonuç değil.” cümlesinde bu sözcüğü bir nesnenin adının yerini tek başına tutar. Diğerlerinde isimleri belirleyen işaret sıfatıdır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “çok” sözcüğü zarf görevindedir?
- A) Çok soru kısa sürede çözüldü.
- B) Çok öğrenci yarışmaya katıldı.
- C) Sınavdan önce çok çalıştı.
- D) Çok kitap raflara sığmadı.
- E) Çok kişi cevabı biliyordu.
Doğru cevap: C
Çözüm: Doğru cümlede çok sözcüğü çalışma eyleminin miktarını belirtir ve zarftır. Diğer dört cümlede isimlerin önünde kullanıldığı için sıfattır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “güzel” sözcüğü zarf olarak kullanılmıştır?
- A) Güzel bahçe herkesi etkiledi.
- B) Güzel bir şarkı dinledik.
- C) Güzel resim duvara asıldı.
- D) Çocuk piyano çalarken güzel gülümsedi.
- E) Güzel sözler söylemek önemlidir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Doğru seçenekte güzel sözcüğü gülümseme eyleminin nasıl yapıldığını bildirir. Diğer seçeneklerde bir ismi nitelediği için sıfattır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “doğru” sözcüğü edat görevindedir?
- A) Doğru konuşmaya çalıştı.
- B) Doğru yolu seçti.
- C) Doğru düşünceye değer verir.
- D) Doğru cevabı işaretledi.
- E) Akşama doğru eve döndük.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Akşama doğru” grubundaki doğru sözcüğü zamansal yaklaşma ilişkisi kurar ve edattır. Diğerlerinde doğru sözcüğü niteleme ya da eylem biçimi bildirir.
Aşağıdakilerin hangisinde “ki” ayrı yazılan bağlaçtır?
- A) Biliyorum ki sözünü tutacaksın.
- B) Dünkü haber herkesi şaşırttı.
- C) Yoldaki taşlar temizlendi.
- D) Evdeki bardak kırılmış.
- E) Benimki dolabın üstünde.
Doğru cevap: A
Çözüm: “Biliyorum ki” ifadesindeki ki, iki yargı arasında bağlantı kuran bağımsız bağlaçtır. Diğer seçeneklerdeki -ki sözcüğe bitişik bir ektir.