"Yolun uzunluğu on kilometreyi buldu." cümlesinde "uzunluk" hangi tür anlam taşır?
- A) Nitel anlam
- B) Mecaz anlam
- C) Terim dışı anlam
- D) Soyut anlam
- E) Nicel anlam
Doğru cevap: E
Çözüm: Uzunluk ölçülebilir bir büyüklüğü anlatır; bu bağlamda nicel anlamlıdır.
"Sergideki resimlerin renkleri oldukça canlıydı." cümlesindeki "canlı" sözcüğünün bağlamdaki karşılığı nedir?
- A) Hareket edebilen
- B) Nefes alan
- C) Hızla büyüyen
- D) Parlak ve etkileyici
- E) Ses çıkarabilen
Doğru cevap: D
Çözüm: Renk için "canlı" denmesi, rengin parlak ve etkili oluşunu anlatır; biyolojik canlılık kastedilmez.
"Çiçek, gül, bitki" sözcükleri genelden özele doğru nasıl sıralanır?
- A) Gül – çiçek – bitki
- B) Bitki – çiçek – gül
- C) Çiçek – bitki – gül
- D) Bitki – gül – çiçek
- E) Gül – bitki – çiçek
Doğru cevap: B
Çözüm: Bitki en kapsamlı sınıftır; çiçek daha dar, gül ise çiçek türleri arasında daha özel bir addır.
"Bu konuda verdiğin yanıt beni ikna etmedi." cümlesindeki "yanıt" sözcüğünün eş anlamlısı hangisidir?
- A) Soru
- B) Gerekçe
- C) Cevap
- D) İtiraz
- E) Yorum
Doğru cevap: C
Çözüm: "Yanıt" ve "cevap" aynı kavramı karşılar. Gerekçe, yanıtın dayanağı olabilse de eş anlamlısı değildir.
"Tüm gün oyalandı, sonunda işe koyuldu." cümlesinde "işe koyuldu" sözünün anlamı nedir?
- A) Çalışmayı erteledi
- B) Görevini değiştirdi
- C) Yardım istemeye gitti
- D) Çalışmaya başladı
- E) Çalışmasını tamamladı
Doğru cevap: D
Çözüm: "İşe koyulmak" bir işin yapılmasına başlamak anlamındadır; bitirmek veya ertelemek anlamına gelmez.
"Yaşlı adam, teker teker gelen konuklarla ilgilendi." cümlesinde "teker teker" söz grubu nedir?
- A) İkileme
- B) Atasözü
- C) Terim
- D) Dolaylama
- E) Sesteşlik
Doğru cevap: A
Çözüm: "Teker teker" bir sözcüğün yinelenmesiyle oluşan, eylemin ayrı ayrı yapıldığını anlatan ikilemedir.
"Bu işin altından ancak birlikte kalkabiliriz." cümlesindeki "altından kalkmak" neyi anlatır?
- A) Bir engelin altına girmeyi
- B) Bir nesneyi kaldırmayı
- C) Bir işi önceden bitirmeyi
- D) Bir görevden uzaklaşmayı
- E) Güç işi başarabilmeyi
Doğru cevap: E
Çözüm: "Altından kalkmak" kalıplaşmış bir deyimdir; zor bir işi başarabilecek yeterlilikte olmak anlamına gelir.
Aşağıdaki cümlelerden hangisinde "düşmek" sözcüğü bir işin kişinin payına kalması anlamındadır?
- A) Kitap rafın üstünden yere düştü.
- B) Toplantının tutanağını yazmak bana düştü.
- C) Yağmur başlayınca sıcaklık düştü.
- D) Ağaçtaki son yaprak da düştü.
- E) Dalgınlıkla merdivenden düştü.
Doğru cevap: B
Çözüm: "Bana düştü" ifadesi görevin kişiye verilmesini veya onun sorumluluğunda olmasını anlatır; fiziksel düşme değildir.
"Kitabın dili akıcı, anlatımı duru." diyen okuyucu, aşağıdaki yorumlardan hangisini yapmıştır?
- A) Okunması rahat ve anlatımı açık bulmuştur.
- B) Anlatımı ağır ve süslü olarak nitelemiştir.
- C) Olayları yalnız gerçeklere dayandırmıştır.
- D) Metindeki olay sayısını az bulmuştur.
- E) Metinde teknik terimleri fazla bulmuştur.
Doğru cevap: A
Çözüm: "Akıcı" kolay ilerleyen, "duru" ise açık ve gereksiz süsten uzak anlatımdır; metnin türü veya olay sayısı belirtilmez.
"Ağzından çıkan her sözün hesabını verdi." cümlesindeki "hesap" sözcüğünün anlamını hangi cümledeki kullanımı karşılar?
- A) Söylediklerinin sorumluluğunu üstlendi.
- B) Aldığı ürünlerin ücretini hesapladı.
- C) Sorunun sayısal sonucunu buldu.
- D) Giderlerin toplamını deftere yazdı.
- E) Bütçesini yeniden gözden geçirdi.
Doğru cevap: A
Çözüm: "Sözün hesabını vermek" bir sözün gerekçesini ve sonuçlarını üstlenmek demektir; matematiksel işlem değildir.
I. "Kampüste ağaçların yaprakları sarardı." II. "Bu haberi duyunca yüzü sarardı." Cümlelerde "sararmak" sözcüğü için hangi değerlendirme doğrudur?
- A) İlkinde mecaz, ikincisinde spor terimi kullanılır.
- B) İlkinde yan anlam, ikincisinde sesteşlik vardır.
- C) İkisinde de yalnız soyut kavramlar belirtilir.
- D) İkisinde de bir duruma karşıtlık kurulur.
- E) İlkinde renk değişimi, ikincisinde yüz rengi değişimi anlatılır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Ağaç yaprağının ve insan yüzünün renginin değişmesi, bağlamları farklı olsa da görülebilir fiziksel değişimlerdir.
Bir konuşmacı "Salondaki bütün gözler kürsüye çevrildi." diyor. "Gözler" sözcüğünün seçilme gerekçesi nedir?
- A) Salon yerine binanın tamamı söylenmiştir.
- B) İnsanların yerine bir organları söylenmiştir.
- C) Organ adı yalnız mecaz beğeni bildirmiştir.
- D) Kürsü sözcüğü bir bilim terimi olmuştur.
- E) Bakma eylemi yansıma sözcükle verilmiştir.
Doğru cevap: B
Çözüm: "Gözler" ile salondaki izleyen insanlar kastedilir; parça-bütün ilişkisiyle ad aktarması yapılır.
"Bu iş, dışarıdan bakıldığında kolay; içine girildiğinde çetrefilli." cümlesindeki "çetrefilli" yerine hangisi kullanılabilir?
- A) Önemsiz
- B) Gereksiz
- C) Karmaşık
- D) Gecikmiş
- E) Tekdüze
Doğru cevap: C
Çözüm: "Çetrefilli" çözülmesi güç, karışık anlamına gelir. İşin basit görünüşüyle gerçek karmaşıklığı karşılaştırılmıştır.
Bir eleştirmen, "Romanın dili sade ama düşünce örgüsü katmanlı." diyor. Bu değerlendirmeye en yakın yorum hangisidir?
- A) Anlatımda ağır terimler vardır, olaylar tek çizgide ilerler.
- B) Metnin dili karmaşıktır, düşünceler de yüzeysel kalır.
- C) Eserin olayları azdır, kişileri ise sayıca oldukça fazladır.
- D) Anlatım kolay izlenir, düşünceler birden çok düzeyde açılır.
- E) Yazar yalnız gerçek olayları anlatır, hiçbir kurgu kullanmaz.
Doğru cevap: D
Çözüm: "Sade dil" anlaşılır ve süssüz anlatımı, "katmanlı düşünce" birden fazla anlam ve yorum düzeyini bildirir; olay sayısı verilmemiştir.
"Tatlı ses", "keskin bakış", "soğuk tavır" söz gruplarının ortak yönü için hangisi söylenebilir?
- A) Her üçünde de sözcükler gerçek ve ölçülebilir sıcaklık bildirmiştir.
- B) Her üçünde de bir kişinin adı onun eseri yerine kullanılmıştır.
- C) Duyulara ait nitelikler başka algı veya davranış alanlarına taşınmıştır.
- D) Sözcüklerin tümü birbirleriyle tam eş anlamlı ilişki kurmuştur.
- E) Söz gruplarının tümü birer bilim dalının özel terimi olmuştur.
Doğru cevap: C
Çözüm: Tat, kesicilik ve sıcaklık alanlarından alınan nitelikler sese, bakışa ve insani tavra aktarılır; doğrudan fiziksel ölçüm anlatılmaz.
"Ressamı uzun uzun inceledim." cümlesinde sanatçının kendisi değil de sergideki tabloları kastediliyorsa hangi yorum doğrudur?
- A) Sanatçı adı, eseri yerine kullanılmıştır.
- B) Ressam sözcüğü terim olmaktan çıkmıştır.
- C) Sözcük temel anlamıyla kişiyi göstermiştir.
- D) İnsan doğadaki bir varlığa benzetilmiştir.
- E) Resim sözcüğü yerine yansıma kullanılmıştır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Sergideki tablolar kastedildiğinde ressamın adı eserlerini karşılar; bu, sanatçı-eser ilgisiyle ad aktarmasıdır.
"Daha kapıdan girer girmez soğuk bir hava sezdi; oysa odanın sıcaklığı normaldi." cümlesinde anlatımı oluşturan temel ayrım hangisidir?
- A) İlk sıcaklık sözü tavrı, ikincisi ölçülebilir ısıyı anlatır.
- B) İlk sıcaklık sözü ısıyı, ikincisi insanların tavrını anlatır.
- C) İki söz de yalnız mekânın fiziksel ısısını karşılaştırır.
- D) İki söz de toplumdaki kişilerin sayısını belirtir.
- E) İlk söz teknik terim, ikinci söz ise yansımadır.
Doğru cevap: A
Çözüm: "Soğuk hava sezmek" ortamın mesafeli, itici tavrını anlatır; "odanın sıcaklığı" fiziksel olarak ölçülebilir bir değerdir.
I. "Dilinde tüy bitti." II. "Ağzından kaçırdı." III. "Ak akçe kara gün içindir." Bu sözlerle ilgili aşağıdaki sınıflandırmalardan hangisi doğrudur?
- A) I ve III deyim, II atasözüdür.
- B) I atasözü, II ve III deyimdir.
- C) I ve II atasözü, III deyimdir.
- D) I ve II deyim, III atasözüdür.
- E) Üçü de öğüt içeren atasözüdür.
Doğru cevap: D
Çözüm: İlk ikisi belirli durumu anlatan kalıplaşmış deyimlerdir; üçüncüsü birikim ve tutumluluk konusunda genel öğüt veren atasözüdür.
"Kuyu derin, tartışma derin, renk koyu." sözlerinde niteliklerin ölçülebilirliği ve anlatım değeri açısından en tutarlı açıklama hangisidir?
- A) Kuyuda duygu, tartışmada metre, renkte zaman uzunluğu vardır.
- B) Kuyuda fiziksel ölçü, tartışmada kapsam, renkte ton niteliği vardır.
- C) Üçünde de yalnız sayıyla belirlenen uzunluklar anlatılmıştır.
- D) Kuyuda mecaz, tartışmada ses taklidi, renkte terim vardır.
- E) Kuyuda öznel yargı, tartışmada fiziksel ağırlık bulunur.
Doğru cevap: B
Çözüm: Kuyunun derinliği ölçülebilir; derin tartışma kapsamlıdır; koyu renk ise ton ve görünüş bakımından nitelenir.
"Ankara yeni kararı açıkladı; meydan haberi şaşkınlıkla karşıladı." cümlesindeki iki yer adı için hangi seçenek doğrudur?
- A) İlkinde coğrafi yön, ikincisinde meydanın taşları kastedilir.
- B) İlkinde halkın tamamı, ikincisinde bir spor terimi kastedilir.
- C) İlkinde bina, ikincisinde doğa sesi taklit edilerek anlatılır.
- D) İlkinde yalnız başkent, ikincisinde yalnız açık alan kastedilir.
- E) İlkinde yönetim, ikincisinde meydandaki insanlar kastedilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: "Ankara" kararı veren kurumları/yönetimi; "meydan" ise oradaki insanları temsil eder. İkisinde de ad aktarması vardır.