Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yalnızca çekim eki aldığı için yapıca basittir?
- A) Gözlük
- B) Kitaplar
- C) Balıkçı
- D) Tuzsuz
- E) Evcil
Doğru cevap: B
Çözüm: Kitaplar sözcüğü kitap isim köküne çokluk eki -lar getirilerek kurulmuştur. Çekim eki sözcüğü türemiş yapmaz.
Aşağıdakilerden hangisinde isimden isim yapım eki kullanılmıştır?
- A) Okudum
- B) Evlerde
- C) Çocuklar
- D) Kalemlik
- E) Geldiniz
Doğru cevap: D
Çözüm: Kalemlik sözcüğü kalem isim köküne -lik yapım ekinin getirilmesiyle yeni bir isim kazanır.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi birleşik yapılıdır?
- A) Uykusuz
- B) Yazıcı
- C) Defterler
- D) Hanımeli
- E) Güzellik
Doğru cevap: D
Çözüm: Hanımeli, hanım ve el sözcüklerinin bir araya gelmesiyle oluşmuş birleşik sözcüktür.
Aşağıdakilerden hangisi fiil köküdür?
- A) Kitap
- B) Sevgi
- C) Koş-
- D) Masa
- E) Deniz
Doğru cevap: C
Çözüm: Koş- tek başına bir eylemi karşılayan fiil köküdür. Diğer seçenekler isim türündedir.
Çekim eki ile ilgili hangi bilgi doğrudur?
- A) Her zaman yeni sözlük anlamı oluşturur.
- B) Mutlaka isimden fiil türetir.
- C) Sözcüğün cümledeki görevini belirleyebilir.
- D) Sadece iki kökü birleştirir.
- E) Sözcüğü her durumda birleşik yapar.
Doğru cevap: C
Çözüm: Çekim ekleri sözcüğün temel anlamını değiştirmeden çoğulluk, hâl, kişi, zaman gibi ilişkiler kurar.
Aşağıdakilerden hangisinde çokluk eki kullanılmıştır?
- A) Köylü
- B) Gözsüz
- C) Başkent
- D) Öğretmen
- E) Ağaçlar
Doğru cevap: E
Çözüm: Ağaçlar sözcüğündeki -lar eki çokluk çekim ekidir; sözcük bu nedenle basit kalır.
“Gözlük” sözcüğünün kökü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Göz
- B) Gözlükçü
- C) Gözlem
- D) Gözet
- E) Gözde
Doğru cevap: A
Çözüm: Gözlük sözcüğü göz isim köküne -lük yapım eki getirilerek türetilmiştir.
“Kitapçılarda” sözcüğünün ekleri sırasıyla nasıl sınıflandırılır?
- A) Yapım eki, çokluk çekim eki, bulunma hâli çekim eki
- B) İyelik eki, yapım eki, ayrılma hâli eki
- C) Çokluk eki, yapım eki, kişi eki
- D) Bulunma hâli eki, yapım eki, çokluk eki
- E) Yapım eki, zaman eki, yönelme hâli eki
Doğru cevap: A
Çözüm: Kitap-çı-lar-da dizilişinde -çı isimden isim yapım; -lar çokluk, -da bulunma hâli çekim ekidir.
“Denizcilikten” sözcüğünde kaç yapım eki bulunur?
- A) Hiç
- B) Bir
- C) Üç
- D) Dört
- E) İki
Doğru cevap: E
Çözüm: Deniz-ci-lik-ten sözcüğünde -ci ve -lik yapım; -ten ayrılma hâli çekim ekidir. Yapım eki sayısı ikidir.
“Evsizlik” sözcüğünün yapısıyla ilgili hangi açıklama doğrudur?
- A) Yalnızca bir hâl eki taşımaktadır.
- B) İki bağımsız sözcük birleşmiştir.
- C) Bir isim köküne art arda iki yapım eki gelmiştir.
- D) Yalnızca çokluk eki bulunmaktadır.
- E) Bir fiil köküne zaman eki gelmiştir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Ev-siz-lik yapısında ev isim kökü, -siz ve -lik iki ayrı isimden isim yapım ekidir.
Aşağıdakilerden hangisi birden fazla çekim eki aldığı hâlde yapıca basit kalır?
- A) Kitapçılarımız
- B) Gözlüklerimiz
- C) Kalemlerimiz
- D) Evsizlerden
- E) Tuzluklarda
Doğru cevap: C
Çözüm: Kalem-ler-imiz sözcüğündeki çokluk ve iyelik ekleri çekim ekidir. Diğer seçenekler en az bir yapım eki içerir.
“Yolculuk” sözcüğündeki -cu ve -luk ekleri için hangi yargı doğrudur?
- A) İkisi de çokluk çekim ekidir.
- B) İkisi de isimden isim yapım ekidir.
- C) Birincisi hâl, ikincisi kip ekidir.
- D) Birincisi kişi, ikincisi iyelik ekidir.
- E) İkisi de fiil çekim ekidir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Yol-cu-luk sözcüğünde yol isim köküne önce yolcu, sonra yolculuk adını kuran yapım ekleri getirilir.
“Gülüşler” sözcüğünün yapısını gösteren çözümleme hangisidir?
- A) Gül + -üş (çokluk) + -ler (yapım)
- B) Gül- + -üş (kip) + -ler (kişi)
- C) Gül + -üş (iyelik) + -ler (hâl)
- D) Gül- + -üş (yapım) + -ler (çekim)
- E) Gül- + -üş (çekim) + -ler (yapım)
Doğru cevap: D
Çözüm: Gül- fiilinden gülüş ismi -üş ile türemiş, bu isme -ler çokluk çekim eki getirilmiştir.
“Temizlemek” sözcüğündeki temizle- gövdesi nasıl oluşmuştur?
- A) Fiil köküne çokluk eki getirilerek
- B) İki isim kökü birleştirilerek
- C) İsim köküne fiil yapım eki getirilerek
- D) İsim köküne ayrılma eki getirilerek
- E) Fiil köküne iyelik eki getirilerek
Doğru cevap: C
Çözüm: Temiz isim/ön ad köküne -le fiil yapım eki eklenerek temizle- fiil gövdesi kurulur.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde iki yapım ekinin ardından birden fazla çekim eki gelmiştir?
- A) Kalemlerimizden
- B) Tuzsuzlardan
- C) Gözlükçülerimizden
- D) Yazıcılardan
- E) Başkentlerimiz
Doğru cevap: C
Çözüm: Göz-lük-çü-ler-imiz-den sözcüğünde -lük, -çü yapım; -ler, -imiz, -den çekim ekidir.
“Tuzsuzluklardan” sözcüğünün yapısı için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Yalnızca üç çekim eki içerir.
- B) İki yapım ve iki çekim eki taşır.
- C) Birleşik kök üzerine tek yapım eki alır.
- D) Bir fiil kökünden zaman ve kişi eki alır.
- E) Hiç yapım eki bulunmayan basit sözcüktür.
Doğru cevap: B
Çözüm: Tuz-suz-luk-lar-dan sözcüğünde -suz ile -luk yapım; -lar çokluk ve -dan ayrılma hâli çekim ekidir.
“Kalemlerimizden, kitapçılarımızdan, gözlükçülerimizden” dizisindeki sözcüklerin yapısı sırasıyla nasıldır?
- A) Türemiş, basit, birleşik
- B) Birleşik, türemiş, basit
- C) Basit, birleşik, birleşik
- D) Basit, türemiş, türemiş
- E) Türemiş, birleşik, türemiş
Doğru cevap: D
Çözüm: Kalemlerimizden yalnız çekim eki almıştır. Kitapçılarımızdan ve gözlükçülerimizden en az bir yapım eki taşıdığı için türemiştir.
Hem fiilden isim yapım eki hem de çokluk çekim eki taşıyan sözcük aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Koşucular
- B) Yolcular
- C) Tuzluklar
- D) Gecekondular
- E) Evler
Doğru cevap: A
Çözüm: Koş- fiilinden -ucu ile koşucu adı türetilmiş, -lar ile çoğullaştırılmıştır. Yolcular ve tuzluklar isim kökünden, gecekondular birleşik yapıdandır.
İsim kökünden bir fiil gövdesi, ardından yeniden isim türetilen sözcük hangisidir?
- A) Susuzluk
- B) Yazıcı
- C) Gözlükçü
- D) Sulama
- E) Çekyat
Doğru cevap: D
Çözüm: Su-la-ma oluşumunda su isim kökü -la ile sula- fiil gövdesini, -ma ile sulama isim gövdesini oluşturur.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisinin uzun görünmesi onu türemiş yapmaz?
- A) Gözlüklerimizden
- B) Kitapçılarımızla
- C) Bahçelerimizden
- D) Tuzsuzluklardan
- E) Oyuncularımızda
Doğru cevap: C
Çözüm: Bahçe-ler-imiz-den sözcüğü çokluk, iyelik ve ayrılma hâli çekim ekleri taşısa da yapım eki almadığı için basittir.