Aşağıdakilerden hangisi yapım eki almıştır?
- A) Sokakta
- B) Tuzluk
- C) Arabalar
- D) Pencerem
- E) Düşündü
Doğru cevap: B
Çözüm: Tuzluk, tuz isim kökünden -luk yapım ekiyle yeni bir isim oluşturur. Diğer seçeneklerdeki belirtilen biçimler çekime dayanır.
“Okulda” sözcüğündeki -da ekinin görevi nedir?
- A) Bulunma hâlini belirtmek
- B) Yeni bir meslek adı türetmek
- C) Çokluk anlamı katmak
- D) Fiilden isim oluşturmak
- E) İyelik anlamı vermek
Doğru cevap: A
Çözüm: Okulda sözcüğü okul + da biçiminde ayrılır. -da bulunma hâli çekim ekidir.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yapıca türemiştir?
- A) Çocukluk
- B) Kalemler
- C) Kapıda
- D) Sizden
- E) Baktı
Doğru cevap: A
Çözüm: Çocukluk sözcüğündeki -luk, çocuk isim kökünden yeni bir isim türeten yapım ekidir.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yapım eki almadığı hâlde birden çok ek taşır?
- A) Sevgiyle
- B) Gözlüklerden
- C) Evlerimizde
- D) Kitapçılar
- E) Susuzluktan
Doğru cevap: C
Çözüm: Ev-ler-imiz-de sözcüğünde çokluk, iyelik ve bulunma hâli ekleri vardır. Üçü de çekim ekidir.
“Başlamak” sözcüğünde isimden fiil yapan ek aşağıdakilerden hangisidir?
- A) -lar
- B) -dan
- C) -la
- D) -ımız
- E) -de
Doğru cevap: C
Çözüm: Baş-la-mak yapısında baş isim kökü, -la ise bu isimden başla- fiil gövdesini türeten yapım ekidir.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi iki sözcüğün birleşmesiyle oluşmuştur?
- A) Bilgili
- B) Çiçekçi
- C) Sevgisiz
- D) Gecekondu
- E) Yollar
Doğru cevap: D
Çözüm: Gecekondu sözcüğünde gece ve kondu ögeleri birleşerek kalıplaşmış yeni bir ad oluşturur.
“Balıkçı” sözcüğündeki -çı ekinin görevi nedir?
- A) İsme ayrılma hâli katmak
- B) Fiilde geçmiş zamanı bildirmek
- C) İsmi çoğul hâle getirmek
- D) Fiilde kişi bildirmek
- E) İsimden isim türetmek
Doğru cevap: E
Çözüm: Balık isim köküne gelen -çı yapım eki meslek veya uğraşla ilgili balıkçı ismini türetir.
“Suladı” sözcüğündeki eklerin sırası hangisidir?
- A) Fiilden isim yapım eki, bulunma hâli eki
- B) İyelik eki, çokluk eki
- C) Gelecek zaman eki, yönelme eki
- D) İsimden fiil yapım eki, görülen geçmiş zaman eki
- E) İsimden isim yapım eki, kişi eki
Doğru cevap: D
Çözüm: Su-la-dı sözcüğünde -la isimden fiil türetir, -dı ise fiilin görülen geçmiş zaman çekim ekidir.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde önce yapım, sonra çekim eki kullanılmıştır?
- A) Gözlükler
- B) Evlere
- C) Kapımız
- D) Okullar
- E) Yollarımız
Doğru cevap: A
Çözüm: Göz-lük-ler yapısında -lük yeni bir isim türetir, -ler türemiş sözcüğü çoğul yapar.
Aşağıdakilerden hangisi birleşik sözcüğün çekim eki almış biçimidir?
- A) Hanımelinden
- B) Güzellikten
- C) Dostluktan
- D) Sıcaktan
- E) Köylüden
Doğru cevap: A
Çözüm: Hanımeli birleşik sözcüğüne ayrılma hâli eki getirilmiştir: hanımeli-n-den. Diğerleri birleşik kök değil, basit veya türemiş yapıdadır.
“Ağaçlarımızdan” sözcüğü için hangi yargı doğrudur?
- A) İki yapım ekiyle türemiştir.
- B) Yalnızca çekim ekleri aldığı için basittir.
- C) İki sözcüğün birleşmesiyle oluşmuştur.
- D) Fiil kökünden isim türemiştir.
- E) Kip ve kişi eki almış bir fiildir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Ağaç-lar-ımız-dan sözcüğünde çokluk, iyelik ve ayrılma hâli ekleri vardır; yapım eki bulunmaz.
“Kitapçıdan” sözcüğündeki -çı ve -dan eklerinin işlevi nedir?
- A) -çı çokluk, -dan yapım ekidir.
- B) -çı iyelik, -dan kip ekidir.
- C) -çı hâl, -dan kişi ekidir.
- D) İkisi de sözcük birleştirme ekidir.
- E) -çı yapım, -dan çekim ekidir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Kitapçı yeni bir meslek/uğraş adıdır; -çı yapım ekidir. -dan ise ayrılma hâli çekim ekidir.
Basit yapılı sözcükle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
- A) Hiçbir ek alması mümkün değildir.
- B) Mutlaka iki ayrı kökten oluşur.
- C) Yapım eki almamışsa çekim eki alabilir.
- D) Her zaman fiil kökü taşır.
- E) Yalnız tek heceli olabilir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Basit sözcüğün ölçütü yapım eki almamış olmasıdır. Çekim ekleri yapı bakımından basitliği değiştirmez.
“Yazıcılarımız” sözcüğünün kökü ve ekleri için hangi çözümleme doğrudur?
- A) Yaz isim kökü + -ıcı iyelik + -lar yapım + -ımız kişi
- B) Yaz- fiil kökü + -ıcı kip + -lar iyelik + -ımız yönelme
- C) Yaz isim kökü + -ıcı çokluk + -lar hâl + -ımız yapım
- D) Yaz- fiil kökü + -ıcı çekim + -lar kişi + -ımız zaman
- E) Yaz- fiil kökü + -ıcı yapım + -lar çokluk + -ımız iyelik
Doğru cevap: E
Çözüm: Yaz- fiiline getirilen -ıcı yeni bir isim oluşturur; sonrasındaki -lar ve -ımız çokluk ile iyelik çekim ekleridir.
Aşağıdakilerden hangisi birleşik yapılı olup çokluk ve ayrılma hâli eklerini bir arada taşır?
- A) Gözlükçülerden
- B) Kitaplıklardan
- C) Tuzsuzlardan
- D) Dostluklardan
- E) Gecekondulardan
Doğru cevap: E
Çözüm: Gecekondu birleşik adına -lar çokluk ve -dan ayrılma hâli eki eklenmiştir: gecekondu-lar-dan.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi birleşik değil, iki yapım eki almış türemiş bir sözcüktür?
- A) Hanımelleri
- B) Gözlükçüler
- C) Gecekondular
- D) Başkentler
- E) Çekyatlar
Doğru cevap: B
Çözüm: Göz-lük-çü-ler sözcüğü bir isim kökünden iki yapım ekiyle türemiştir. Diğer seçeneklerde iki kökün birleşmesi söz konusudur.
Sırasıyla basit, türemiş ve birleşik yapılı sözcüklerin verildiği seçenek hangisidir?
- A) Denizci – masada – hanımeli
- B) Başkent – kitaplık – yolda
- C) Evlerde – evsizlik – gecekondu
- D) Tuzluk – kıyılarda – çekyat
- E) Okudum – dağlarda – balıkçı
Doğru cevap: C
Çözüm: Evlerde yapım eki almamış basit; evsizlik yapım eki almış türemiş; gecekondu iki ögenin birleşmesiyle oluşmuş birleşiktir.
“Sözlükçülüğümüzde” sözcüğünde “söz” kökünden sonra gelen yapım eki sayısı kaçtır?
- A) Sıfır
- B) Üç
- C) Bir
- D) İki
- E) Dört
Doğru cevap: B
Çözüm: Söz-lük-çü-lük-ümüz-de çözümlemesinde -lük, -çü, -lük üç yapım ekidir. -ümüz iyelik, -de bulunma hâlidir.
Aşağıdaki ifadelerden hangisinde kök ve gövde ilişkisi doğru açıklanmıştır?
- A) Evsizlikte “-siz” tek başına isim köküdür.
- B) Kitaplarda “-lar” yeni sözcük türeten gövdedir.
- C) Gecekonduda “gece” tek başına yapım ekidir.
- D) Sözlükçüde “söz” kök, “sözlük” türemiş gövdedir.
- E) Kalemlikte “-lik” ayrılma hâli ekidir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Söz + lük = sözlük türemiş gövdesi; buna -çü eklenince sözlükçü sözcüğü oluşur. Diğer seçeneklerde kök ile ek karıştırılmıştır.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisinin görünen ekleri yalnızca çokluk, iyelik ve ayrılma hâli ekleridir?
- A) Çocuklarımızdan
- B) Tuzsuzluklarımız
- C) Gözlükçülerimize
- D) Yolculuklarımızda
- E) Kitapçılarımızdan
Doğru cevap: A
Çözüm: Çocuk-lar-ımız-dan sözcüğündeki üç ek de çekim ekidir. Öteki seçeneklerde en az bir yapım eki bulunur.