Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yalnızca çekim eki aldığı için yapıca basittir?
- A) Gözlük
- B) Kitaplar
- C) Balıkçı
- D) Tuzsuz
- E) Evcil
Doğru cevap: B
Çözüm: Kitaplar sözcüğü kitap isim köküne çokluk eki -lar getirilerek kurulmuştur. Çekim eki sözcüğü türemiş yapmaz.
Aşağıdakilerden hangisinde isimden isim yapım eki kullanılmıştır?
- A) Okudum
- B) Evlerde
- C) Çocuklar
- D) Kalemlik
- E) Geldiniz
Doğru cevap: D
Çözüm: Kalemlik sözcüğü kalem isim köküne -lik yapım ekinin getirilmesiyle yeni bir isim kazanır.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi birleşik yapılıdır?
- A) Uykusuz
- B) Yazıcı
- C) Defterler
- D) Hanımeli
- E) Güzellik
Doğru cevap: D
Çözüm: Hanımeli, hanım ve el sözcüklerinin bir araya gelmesiyle oluşmuş birleşik sözcüktür.
Aşağıdakilerden hangisi fiil köküdür?
- A) Kitap
- B) Sevgi
- C) Koş-
- D) Masa
- E) Deniz
Doğru cevap: C
Çözüm: Koş- tek başına bir eylemi karşılayan fiil köküdür. Diğer seçenekler isim türündedir.
Çekim eki ile ilgili hangi bilgi doğrudur?
- A) Her zaman yeni sözlük anlamı oluşturur.
- B) Mutlaka isimden fiil türetir.
- C) Sözcüğün cümledeki görevini belirleyebilir.
- D) Sadece iki kökü birleştirir.
- E) Sözcüğü her durumda birleşik yapar.
Doğru cevap: C
Çözüm: Çekim ekleri sözcüğün temel anlamını değiştirmeden çoğulluk, hâl, kişi, zaman gibi ilişkiler kurar.
Aşağıdakilerden hangisinde çokluk eki kullanılmıştır?
- A) Köylü
- B) Gözsüz
- C) Başkent
- D) Öğretmen
- E) Ağaçlar
Doğru cevap: E
Çözüm: Ağaçlar sözcüğündeki -lar eki çokluk çekim ekidir; sözcük bu nedenle basit kalır.
“Gözlük” sözcüğünün kökü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Göz
- B) Gözlükçü
- C) Gözlem
- D) Gözet
- E) Gözde
Doğru cevap: A
Çözüm: Gözlük sözcüğü göz isim köküne -lük yapım eki getirilerek türetilmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi yapım eki almıştır?
- A) Sokakta
- B) Tuzluk
- C) Arabalar
- D) Pencerem
- E) Düşündü
Doğru cevap: B
Çözüm: Tuzluk, tuz isim kökünden -luk yapım ekiyle yeni bir isim oluşturur. Diğer seçeneklerdeki belirtilen biçimler çekime dayanır.
“Okulda” sözcüğündeki -da ekinin görevi nedir?
- A) Bulunma hâlini belirtmek
- B) Yeni bir meslek adı türetmek
- C) Çokluk anlamı katmak
- D) Fiilden isim oluşturmak
- E) İyelik anlamı vermek
Doğru cevap: A
Çözüm: Okulda sözcüğü okul + da biçiminde ayrılır. -da bulunma hâli çekim ekidir.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yapıca türemiştir?
- A) Çocukluk
- B) Kalemler
- C) Kapıda
- D) Sizden
- E) Baktı
Doğru cevap: A
Çözüm: Çocukluk sözcüğündeki -luk, çocuk isim kökünden yeni bir isim türeten yapım ekidir.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yapım eki almadığı hâlde birden çok ek taşır?
- A) Sevgiyle
- B) Gözlüklerden
- C) Evlerimizde
- D) Kitapçılar
- E) Susuzluktan
Doğru cevap: C
Çözüm: Ev-ler-imiz-de sözcüğünde çokluk, iyelik ve bulunma hâli ekleri vardır. Üçü de çekim ekidir.
“Başlamak” sözcüğünde isimden fiil yapan ek aşağıdakilerden hangisidir?
- A) -lar
- B) -dan
- C) -la
- D) -ımız
- E) -de
Doğru cevap: C
Çözüm: Baş-la-mak yapısında baş isim kökü, -la ise bu isimden başla- fiil gövdesini türeten yapım ekidir.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi iki sözcüğün birleşmesiyle oluşmuştur?
- A) Bilgili
- B) Çiçekçi
- C) Sevgisiz
- D) Gecekondu
- E) Yollar
Doğru cevap: D
Çözüm: Gecekondu sözcüğünde gece ve kondu ögeleri birleşerek kalıplaşmış yeni bir ad oluşturur.
“Balıkçı” sözcüğündeki -çı ekinin görevi nedir?
- A) İsme ayrılma hâli katmak
- B) Fiilde geçmiş zamanı bildirmek
- C) İsmi çoğul hâle getirmek
- D) Fiilde kişi bildirmek
- E) İsimden isim türetmek
Doğru cevap: E
Çözüm: Balık isim köküne gelen -çı yapım eki meslek veya uğraşla ilgili balıkçı ismini türetir.
Aşağıdakilerden hangisinde ek bir yeni sözcük oluşturmuştur?
- A) Eve
- B) Ağacın
- C) Kalemim
- D) Geldik
- E) Sevgi
Doğru cevap: E
Çözüm: Sev- fiil köküne gelen -gi eki sevgi adını türetir. Diğer seçeneklerde çekim ekleri öne çıkar.
Bir sözcüğün kökü için hangi yargı doğrudur?
- A) Anlamlı en küçük yapı birimidir.
- B) Daima en az iki ayrı sözcük içerir.
- C) Sadece çekim ekiyle ortaya çıkar.
- D) Her zaman cümle biçiminde yazılır.
- E) Tek başına hiçbir anlam taşıyamaz.
Doğru cevap: A
Çözüm: Kök, daha küçük anlamlı parçalara ayrılamayan anlamlı temel birimdir ve isim veya fiil kökü olabilir.
“Defterim” sözcüğündeki -im eki hangi türdedir?
- A) İsimden fiil yapım eki
- B) İyelik çekim eki
- C) Fiilden isim yapım eki
- D) Çokluk çekim eki
- E) Birleşik sözcük kuran ek
Doğru cevap: B
Çözüm: Defter-im sözcüğünde -im birinci tekil kişiye ait olma anlamı katan iyelik çekim ekidir.
Aşağıdakilerden hangisi isim kökünden fiil türemesine örnektir?
- A) Yazmak
- B) Koşmak
- C) Gitmek
- D) Sulamak
- E) Okumak
Doğru cevap: D
Çözüm: Sula- fiili su isim köküne -la yapım eki getirilerek oluşur; diğer seçeneklerin kökleri zaten fiildir.
“Bilgili” sözcüğünde sonradan eklenen -li hangi görevdedir?
- A) Ayrılma hâli çekim eki
- B) Geçmiş zaman çekim eki
- C) Çoğul kişi çekim eki
- D) Geniş zaman çekim eki
- E) İsimden isim türeten yapım eki
Doğru cevap: E
Çözüm: Bilgi adına getirilen -li, yeni bir niteleme bildiren sözcük oluşturduğu için yapım ekidir.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi fiil çekim eki almıştır?
- A) Tuzluk
- B) Gördüm
- C) Gözlük
- D) Gecekondu
- E) Sevgili
Doğru cevap: B
Çözüm: Gör-dü-m sözcüğünde geçmiş zaman ve kişi ekleri fiili çekime sokar; bu ekler yeni sözlük anlamlı sözcük türetmez.