“Kitapçılarda” sözcüğünün ekleri sırasıyla nasıl sınıflandırılır?
- A) Yapım eki, çokluk çekim eki, bulunma hâli çekim eki
- B) İyelik eki, yapım eki, ayrılma hâli eki
- C) Çokluk eki, yapım eki, kişi eki
- D) Bulunma hâli eki, yapım eki, çokluk eki
- E) Yapım eki, zaman eki, yönelme hâli eki
Doğru cevap: A
Çözüm: Kitap-çı-lar-da dizilişinde -çı isimden isim yapım; -lar çokluk, -da bulunma hâli çekim ekidir.
“Denizcilikten” sözcüğünde kaç yapım eki bulunur?
- A) Hiç
- B) Bir
- C) Üç
- D) Dört
- E) İki
Doğru cevap: E
Çözüm: Deniz-ci-lik-ten sözcüğünde -ci ve -lik yapım; -ten ayrılma hâli çekim ekidir. Yapım eki sayısı ikidir.
“Evsizlik” sözcüğünün yapısıyla ilgili hangi açıklama doğrudur?
- A) Yalnızca bir hâl eki taşımaktadır.
- B) İki bağımsız sözcük birleşmiştir.
- C) Bir isim köküne art arda iki yapım eki gelmiştir.
- D) Yalnızca çokluk eki bulunmaktadır.
- E) Bir fiil köküne zaman eki gelmiştir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Ev-siz-lik yapısında ev isim kökü, -siz ve -lik iki ayrı isimden isim yapım ekidir.
Aşağıdakilerden hangisi birden fazla çekim eki aldığı hâlde yapıca basit kalır?
- A) Kitapçılarımız
- B) Gözlüklerimiz
- C) Kalemlerimiz
- D) Evsizlerden
- E) Tuzluklarda
Doğru cevap: C
Çözüm: Kalem-ler-imiz sözcüğündeki çokluk ve iyelik ekleri çekim ekidir. Diğer seçenekler en az bir yapım eki içerir.
“Yolculuk” sözcüğündeki -cu ve -luk ekleri için hangi yargı doğrudur?
- A) İkisi de çokluk çekim ekidir.
- B) İkisi de isimden isim yapım ekidir.
- C) Birincisi hâl, ikincisi kip ekidir.
- D) Birincisi kişi, ikincisi iyelik ekidir.
- E) İkisi de fiil çekim ekidir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Yol-cu-luk sözcüğünde yol isim köküne önce yolcu, sonra yolculuk adını kuran yapım ekleri getirilir.
“Gülüşler” sözcüğünün yapısını gösteren çözümleme hangisidir?
- A) Gül + -üş (çokluk) + -ler (yapım)
- B) Gül- + -üş (kip) + -ler (kişi)
- C) Gül + -üş (iyelik) + -ler (hâl)
- D) Gül- + -üş (yapım) + -ler (çekim)
- E) Gül- + -üş (çekim) + -ler (yapım)
Doğru cevap: D
Çözüm: Gül- fiilinden gülüş ismi -üş ile türemiş, bu isme -ler çokluk çekim eki getirilmiştir.
“Temizlemek” sözcüğündeki temizle- gövdesi nasıl oluşmuştur?
- A) Fiil köküne çokluk eki getirilerek
- B) İki isim kökü birleştirilerek
- C) İsim köküne fiil yapım eki getirilerek
- D) İsim köküne ayrılma eki getirilerek
- E) Fiil köküne iyelik eki getirilerek
Doğru cevap: C
Çözüm: Temiz isim/ön ad köküne -le fiil yapım eki eklenerek temizle- fiil gövdesi kurulur.
“Suladı” sözcüğündeki eklerin sırası hangisidir?
- A) Fiilden isim yapım eki, bulunma hâli eki
- B) İyelik eki, çokluk eki
- C) Gelecek zaman eki, yönelme eki
- D) İsimden fiil yapım eki, görülen geçmiş zaman eki
- E) İsimden isim yapım eki, kişi eki
Doğru cevap: D
Çözüm: Su-la-dı sözcüğünde -la isimden fiil türetir, -dı ise fiilin görülen geçmiş zaman çekim ekidir.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde önce yapım, sonra çekim eki kullanılmıştır?
- A) Gözlükler
- B) Evlere
- C) Kapımız
- D) Okullar
- E) Yollarımız
Doğru cevap: A
Çözüm: Göz-lük-ler yapısında -lük yeni bir isim türetir, -ler türemiş sözcüğü çoğul yapar.
Aşağıdakilerden hangisi birleşik sözcüğün çekim eki almış biçimidir?
- A) Hanımelinden
- B) Güzellikten
- C) Dostluktan
- D) Sıcaktan
- E) Köylüden
Doğru cevap: A
Çözüm: Hanımeli birleşik sözcüğüne ayrılma hâli eki getirilmiştir: hanımeli-n-den. Diğerleri birleşik kök değil, basit veya türemiş yapıdadır.
“Ağaçlarımızdan” sözcüğü için hangi yargı doğrudur?
- A) İki yapım ekiyle türemiştir.
- B) Yalnızca çekim ekleri aldığı için basittir.
- C) İki sözcüğün birleşmesiyle oluşmuştur.
- D) Fiil kökünden isim türemiştir.
- E) Kip ve kişi eki almış bir fiildir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Ağaç-lar-ımız-dan sözcüğünde çokluk, iyelik ve ayrılma hâli ekleri vardır; yapım eki bulunmaz.
“Kitapçıdan” sözcüğündeki -çı ve -dan eklerinin işlevi nedir?
- A) -çı çokluk, -dan yapım ekidir.
- B) -çı iyelik, -dan kip ekidir.
- C) -çı hâl, -dan kişi ekidir.
- D) İkisi de sözcük birleştirme ekidir.
- E) -çı yapım, -dan çekim ekidir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Kitapçı yeni bir meslek/uğraş adıdır; -çı yapım ekidir. -dan ise ayrılma hâli çekim ekidir.
Basit yapılı sözcükle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
- A) Hiçbir ek alması mümkün değildir.
- B) Mutlaka iki ayrı kökten oluşur.
- C) Yapım eki almamışsa çekim eki alabilir.
- D) Her zaman fiil kökü taşır.
- E) Yalnız tek heceli olabilir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Basit sözcüğün ölçütü yapım eki almamış olmasıdır. Çekim ekleri yapı bakımından basitliği değiştirmez.
“Seslenmek” sözcüğündeki seslen- gövdesinin oluşumu hangisidir?
- A) Fiil kökü + çokluk çekim eki
- B) İsim kökü + bulunma hâli eki
- C) İki fiil kökünün birleşmesi
- D) İsim kökü + isimden fiil yapım eki
- E) Fiil kökü + kişi çekim eki
Doğru cevap: D
Çözüm: Ses-len- fiili ses ismine -len yapım eki getirilmesiyle oluşur; seslen- türemiş bir fiildir.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi iki fiil kökünün birleşmesiyle oluşan bir birleşik sözcüktür?
- A) Tuzsuz
- B) Çekyat
- C) Gözlem
- D) Dostluk
- E) Sevgi
Doğru cevap: B
Çözüm: Çekyat, çek- ve yat- fiillerinin birleşmesiyle oluşmuş kalıplaşmış birleşik addır.
“Gözlüklü” sözcüğünün yapımıyla ilgili doğru bilgi hangisidir?
- A) İsim kökü yalnız hâl eki almıştır.
- B) İki fiil kökü birleşmiştir.
- C) Bir fiil yalnız geçmiş zaman eki almıştır.
- D) İsim kökü iki ayrı yapım eki almıştır.
- E) Sözcük sadece çokluk ekinden oluşmuştur.
Doğru cevap: D
Çözüm: Göz-lük-lü yapısında önce gözlük adı, ardından gözlüklü nitelemesi türetilmiştir; iki yapım eki vardır.
“Güzellikler” sözcüğünün son eki ve yapı bakımından durumu hangisidir?
- A) Son ek yapımdır; sözcük basittir.
- B) Son ek kiptir; sözcük birleşiktir.
- C) Son ek iyeliktir; sözcük basittir.
- D) Son ek yönelmedir; sözcük birleşiktir.
- E) Son ek çekimdir; sözcük türemiştir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Güzel-lik-ler yapısında -lik yapım, -ler çokluk çekim ekidir. Sözcük yapım eki aldığı için türemiştir.
Aşağıdaki eklerden hangisi “gördü” sözcüğündeki -dü ile aynı görevde kullanılır?
- A) Tuzcu sözcüğündeki -cu
- B) Gözlük sözcüğündeki -lük
- C) Susuz sözcüğündeki -suz
- D) Temizle sözcüğündeki -le
- E) Yazdı sözcüğündeki -dı
Doğru cevap: E
Çözüm: Gör-dü ve yaz-dı biçimlerindeki ekler görülen geçmiş zaman çekim ekidir. Diğerleri yapım ekidir.
“Evden” ve “evsiz” sözcüklerinin yapı karşılaştırması hangisidir?
- A) İlki basit, ikincisi türemiştir.
- B) İlki birleşik, ikincisi basittir.
- C) İkisi de birleşiktir.
- D) İkisi de yapım eki almamıştır.
- E) İlki türemiş, ikincisi birleşiktir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Ev-den sözcüğündeki -den çekim; ev-siz sözcüğündeki -siz yapım ekidir. Bu yüzden ilk sözcük basit, ikinci türemiştir.
“Oyuncularımızda” sözcüğündeki ek sırası hangisidir?
- A) Çokluk, yapım, yönelme, kişi
- B) Yapım, çokluk, iyelik, bulunma hâli
- C) Kip, kişi, iyelik, ayrılma
- D) Yapım, bulunma, çokluk, geçmiş zaman
- E) İyelik, yapım, çokluk, yönelme
Doğru cevap: B
Çözüm: Oyun-cu-lar-ımız-da çözümlemesinde -cu yapım; -lar çokluk, -ımız iyelik ve -da bulunma hâli çekim ekidir.