Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde iki yapım ekinin ardından birden fazla çekim eki gelmiştir?
- A) Kalemlerimizden
- B) Tuzsuzlardan
- C) Gözlükçülerimizden
- D) Yazıcılardan
- E) Başkentlerimiz
Doğru cevap: C
Çözüm: Göz-lük-çü-ler-imiz-den sözcüğünde -lük, -çü yapım; -ler, -imiz, -den çekim ekidir.
“Tuzsuzluklardan” sözcüğünün yapısı için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Yalnızca üç çekim eki içerir.
- B) İki yapım ve iki çekim eki taşır.
- C) Birleşik kök üzerine tek yapım eki alır.
- D) Bir fiil kökünden zaman ve kişi eki alır.
- E) Hiç yapım eki bulunmayan basit sözcüktür.
Doğru cevap: B
Çözüm: Tuz-suz-luk-lar-dan sözcüğünde -suz ile -luk yapım; -lar çokluk ve -dan ayrılma hâli çekim ekidir.
“Kalemlerimizden, kitapçılarımızdan, gözlükçülerimizden” dizisindeki sözcüklerin yapısı sırasıyla nasıldır?
- A) Türemiş, basit, birleşik
- B) Birleşik, türemiş, basit
- C) Basit, birleşik, birleşik
- D) Basit, türemiş, türemiş
- E) Türemiş, birleşik, türemiş
Doğru cevap: D
Çözüm: Kalemlerimizden yalnız çekim eki almıştır. Kitapçılarımızdan ve gözlükçülerimizden en az bir yapım eki taşıdığı için türemiştir.
Hem fiilden isim yapım eki hem de çokluk çekim eki taşıyan sözcük aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Koşucular
- B) Yolcular
- C) Tuzluklar
- D) Gecekondular
- E) Evler
Doğru cevap: A
Çözüm: Koş- fiilinden -ucu ile koşucu adı türetilmiş, -lar ile çoğullaştırılmıştır. Yolcular ve tuzluklar isim kökünden, gecekondular birleşik yapıdandır.
İsim kökünden bir fiil gövdesi, ardından yeniden isim türetilen sözcük hangisidir?
- A) Susuzluk
- B) Yazıcı
- C) Gözlükçü
- D) Sulama
- E) Çekyat
Doğru cevap: D
Çözüm: Su-la-ma oluşumunda su isim kökü -la ile sula- fiil gövdesini, -ma ile sulama isim gövdesini oluşturur.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisinin uzun görünmesi onu türemiş yapmaz?
- A) Gözlüklerimizden
- B) Kitapçılarımızla
- C) Bahçelerimizden
- D) Tuzsuzluklardan
- E) Oyuncularımızda
Doğru cevap: C
Çözüm: Bahçe-ler-imiz-den sözcüğü çokluk, iyelik ve ayrılma hâli çekim ekleri taşısa da yapım eki almadığı için basittir.
“Yazıcılarımız” sözcüğünün kökü ve ekleri için hangi çözümleme doğrudur?
- A) Yaz isim kökü + -ıcı iyelik + -lar yapım + -ımız kişi
- B) Yaz- fiil kökü + -ıcı kip + -lar iyelik + -ımız yönelme
- C) Yaz isim kökü + -ıcı çokluk + -lar hâl + -ımız yapım
- D) Yaz- fiil kökü + -ıcı çekim + -lar kişi + -ımız zaman
- E) Yaz- fiil kökü + -ıcı yapım + -lar çokluk + -ımız iyelik
Doğru cevap: E
Çözüm: Yaz- fiiline getirilen -ıcı yeni bir isim oluşturur; sonrasındaki -lar ve -ımız çokluk ile iyelik çekim ekleridir.
Aşağıdakilerden hangisi birleşik yapılı olup çokluk ve ayrılma hâli eklerini bir arada taşır?
- A) Gözlükçülerden
- B) Kitaplıklardan
- C) Tuzsuzlardan
- D) Dostluklardan
- E) Gecekondulardan
Doğru cevap: E
Çözüm: Gecekondu birleşik adına -lar çokluk ve -dan ayrılma hâli eki eklenmiştir: gecekondu-lar-dan.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi birleşik değil, iki yapım eki almış türemiş bir sözcüktür?
- A) Hanımelleri
- B) Gözlükçüler
- C) Gecekondular
- D) Başkentler
- E) Çekyatlar
Doğru cevap: B
Çözüm: Göz-lük-çü-ler sözcüğü bir isim kökünden iki yapım ekiyle türemiştir. Diğer seçeneklerde iki kökün birleşmesi söz konusudur.
Sırasıyla basit, türemiş ve birleşik yapılı sözcüklerin verildiği seçenek hangisidir?
- A) Denizci – masada – hanımeli
- B) Başkent – kitaplık – yolda
- C) Evlerde – evsizlik – gecekondu
- D) Tuzluk – kıyılarda – çekyat
- E) Okudum – dağlarda – balıkçı
Doğru cevap: C
Çözüm: Evlerde yapım eki almamış basit; evsizlik yapım eki almış türemiş; gecekondu iki ögenin birleşmesiyle oluşmuş birleşiktir.
“Sözlükçülüğümüzde” sözcüğünde “söz” kökünden sonra gelen yapım eki sayısı kaçtır?
- A) Sıfır
- B) Üç
- C) Bir
- D) İki
- E) Dört
Doğru cevap: B
Çözüm: Söz-lük-çü-lük-ümüz-de çözümlemesinde -lük, -çü, -lük üç yapım ekidir. -ümüz iyelik, -de bulunma hâlidir.
Aşağıdaki ifadelerden hangisinde kök ve gövde ilişkisi doğru açıklanmıştır?
- A) Evsizlikte “-siz” tek başına isim köküdür.
- B) Kitaplarda “-lar” yeni sözcük türeten gövdedir.
- C) Gecekonduda “gece” tek başına yapım ekidir.
- D) Sözlükçüde “söz” kök, “sözlük” türemiş gövdedir.
- E) Kalemlikte “-lik” ayrılma hâli ekidir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Söz + lük = sözlük türemiş gövdesi; buna -çü eklenince sözlükçü sözcüğü oluşur. Diğer seçeneklerde kök ile ek karıştırılmıştır.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisinin görünen ekleri yalnızca çokluk, iyelik ve ayrılma hâli ekleridir?
- A) Çocuklarımızdan
- B) Tuzsuzluklarımız
- C) Gözlükçülerimize
- D) Yolculuklarımızda
- E) Kitapçılarımızdan
Doğru cevap: A
Çözüm: Çocuk-lar-ımız-dan sözcüğündeki üç ek de çekim ekidir. Öteki seçeneklerde en az bir yapım eki bulunur.
“Evsizleşti” sözcüğünün oluşum sırası için hangisi doğrudur?
- A) Fiil kökü → iyelik → çokluk → yapım
- B) Birleşik kök → hâl → kip → kişi
- C) İsim kökü → yapım → yapım → zaman çekimi
- D) İsim kökü → yalnız üç çekim eki
- E) Fiil kökü → kişi → yapım → çokluk
Doğru cevap: C
Çözüm: Ev-siz-leş-ti yapısında ev isim kökünden önce evsiz adı/nitelemesi, ardından evsizleş- fiili türemiş; -ti geçmiş zamanı bildirmiştir.
“Tuzsuzluktan” sözcüğüyle ilgili hangisi yanlıştır?
- A) Tuz anlamlı isim köküdür.
- B) -suz bir yapım ekidir.
- C) -luk ikinci yapım ekidir.
- D) Sözcük birleşik yapılıdır.
- E) -tan ayrılma hâli ekidir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Tuz-suz-luk-tan biçimi iki yapım ve bir çekim ekinden oluşan türemiş sözcüktür; iki ayrı kökün birleşmesi yoktur.
Hem isimden fiil yapım eki hem de görülen geçmiş zaman çekim eki taşıyan sözcük hangisidir?
- A) Tuzladı
- B) Okuyacak
- C) Sevildi
- D) Görmüş
- E) Koşardı
Doğru cevap: A
Çözüm: Tuz-la-dı sözcüğünde -la isimden fiil türeten yapım, -dı geçmiş zaman çekim ekidir. Diğer fiillerin kökleri fiildir.
Aşağıdaki çözümlemelerden hangisinde yapım ve çekim ekleri doğru sırayla ayrılmıştır?
- A) Kalem-ler-im: yapım, yapım
- B) Köy-lü-den: çekim, yapım
- C) Göz-lük-çü: iyelik, hâl
- D) Yaz-dı-m: yapım, çokluk
- E) Odun-luk-lar-dan: yapım, çokluk, ayrılma
Doğru cevap: E
Çözüm: Odunluklardan sözcüğü odun + luk yapım eki + lar çokluk + dan ayrılma hâli olarak ayrılır.
Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde önce isimden isim yapım eki, sonra çokluk ve iyelik ekleri vardır?
- A) Köylülerimiz
- B) Kapılarımızdan
- C) Çocuklarımız
- D) Gecekondularımız
- E) Okuyucularımız
Doğru cevap: A
Çözüm: Köy-lü-ler-imiz yapısında -lü isimden isim yapım, -ler çokluk ve -imiz iyelik çekim ekleridir. Diğerleri ya yapım eki içermez ya da farklı türdedir.
Bir sözcüğün yapısını belirlerken yapılan aşağıdaki işlemlerden hangisi doğrudur?
- A) Sözcük uzunluğuna bakarak onu doğrudan birleşik saymak.
- B) Çokluk eki görünce sözcüğü kendiliğinden türemiş saymak.
- C) Bütün eklerin yeni sözcük türettiğini kabul etmek.
- D) Çekim eki alan sözcükte kök aramayı gereksiz görmek.
- E) Önce kökü ve yapım eklerini bulup çekim eklerini ayrı değerlendirmek.
Doğru cevap: E
Çözüm: Yapı sınıflamasında belirleyici ölçüt kök sayısı ile yapım eki varlığıdır; çekim ekleri ayrı değerlendirilir.
“Kitapçılarımızdan” sözcüğünün hangi parçası sözcüğü yapıca türemiş hâle getirir?
- A) Kitapçı gövdesine eklenen -lar
- B) Kitap köküne eklenen -çı
- C) Kitapçılar biçimine eklenen -ımız
- D) Kitapçılarımız biçimine eklenen -dan
- E) Kitap kökünün kendi başına bulunması
Doğru cevap: B
Çözüm: Kitap-çı-lar-ımız-dan sözcüğünde türemeyi sağlayan -çı yapım ekidir. -lar, -ımız ve -dan çekim ekleridir.