Bitkide kök ve gövdenin boyca uzamasını doğrudan sağlayan doku hangisidir?
- A) Uç meristem
- B) Ksilem parankiması
- C) Kollenkima
- D) Epidermis
- E) Mantar kambiyumu
Doğru cevap: A
Çözüm: Uç meristem, kök ve sürgün uçlarında hücre bölünmesiyle primer (boyuna) büyümeyi sağlar.
Odunsu çift çenekli bir gövdede çevrenin kalınlaşmasını sağlayan meristem hangisidir?
- A) Palizat parankiması
- B) Vasküler kambiyum
- C) Elek borusu
- D) Kök şapkası
- E) Apikal meristem
Doğru cevap: B
Çözüm: Vasküler kambiyum yeni ikincil ksilem ve floem oluşturur; gövdenin enine kalınlaşmasında rol oynar.
Kökten yapraklara su ve mineral maddelerin uzun mesafeli taşınmasında temel iletim dokusu hangisidir?
- A) Epidermis
- B) Mantar doku
- C) Ksilem
- D) Kollenkima
- E) Floem
Doğru cevap: C
Çözüm: Ksilem trake ve trakeitleriyle su ve çözünmüş mineral maddeleri çoğunlukla yukarı taşır.
Fotosentezle oluşan sakkarozun kaynak yapraktan tüketici organa taşınmasını esas olarak hangi doku gerçekleştirir?
- A) Endodermis
- B) Ksilem
- C) Sklerenkima
- D) Floem
- E) Epidermis
Doğru cevap: D
Çözüm: Floem, sakkaroz gibi organik maddeleri kaynak organlardan tüketim veya depolama organlarına taşır.
Kök emici tüylerinin en önemli işlevi nedir?
- A) Yaprakta fotosentez yapmak
- B) Çiçeklenmeyi başlatmak
- C) Polen üretmek
- D) Tohum meydana getirmek
- E) Toprakla temas yüzeyini artırmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Kök tüyleri epidermis hücresinin uzantısıdır; su ve mineral alımına uygun yüzeyi artırır.
Bekçi hücrelerinin turgoru arttığında çoğu bitkide stomada nasıl bir değişiklik görülür?
- A) Stoma açıklığı genişler
- B) Floem yüklemesi durur
- C) Kloroplast parçalanır
- D) Ksilem yok olur
- E) Stoma kapanır
Doğru cevap: A
Çözüm: Bekçi hücrelerindeki su artışı turgoru yükseltir ve stoma açıklığının genişlemesini sağlar.
Kök endodermisindeki Kaspari şeridi hangi yapısal özelliğiyle seçici alıma katkı sağlar?
- A) Fotosentez pigmentlerini artırması
- B) Apoplast yolunu kesip zar geçişini zorunlu kılması
- C) Çiçekleri tozlaştırması
- D) Yaprak damarlarını çoğaltması
- E) Polen çimlenmesini başlatması
Doğru cevap: B
Çözüm: Kaspari şeridi apoplast akışını endodermiste engeller; su ve iyonlar zar üzerinden seçici geçiş yapar.
Toprak çözeltisinin su potansiyeli −0,2 MPa, kök hücresinin −0,8 MPa ise zarın suya geçirgen olduğu durumda net su hareketinin yönü nedir?
- A) Topraktan kök hücresine
- B) Sadece floem boyunca yukarı
- C) Her iki yönde net sıfır
- D) Sadece ksilem boyunca aşağı
- E) Kökten toprağa
Doğru cevap: A
Çözüm: Su yüksek (daha az negatif) potansiyelden düşük (daha negatif) potansiyele ilerler: −0,2'den −0,8 MPa'ya.
Bekçi hücrelerinde K+ iyonlarının birikmesi stomanın açılmasına hangi mekanizmayla katkı yapar?
- A) Yaprak damarını kapatarak
- B) Su potansiyelini düşürüp osmozla su girişini artırarak
- C) ATP üretimini tamamen durdurarak
- D) Hücre duvarını enzimle parçalayarak
- E) Ksilemde ışık sentezleyerek
Doğru cevap: B
Çözüm: K+ ve eşlik eden anyonlar çözelti derişimini yükseltir, su potansiyelini düşürür ve su girişini kolaylaştırır.
Basınç-akış hipotezine göre floemde kaynak bölgede sakkaroz yüklenmesinin ilk sonucu hangisidir?
- A) Tüketici organın tamamen susuz kalması
- B) Sakkarozun yalnız gaz hâlinde taşınması
- C) Floeme su girişinin ve turgor basıncının artması
- D) Ksilem elemanlarının canlılaşması
- E) Floem su potansiyelinin yükselmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Sakkaroz yüklenmesi floem özsuyunun su potansiyelini düşürür; ksilemden su girer, kaynakta basınç artar.
Sabah erken saatlerde yaprak kenarında sıvı damlacıkları görülmesi, aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
- A) Fotoperiyodik çiçeklenme
- B) Yalnız etilen salınımı
- C) Mitozun durması
- D) Kök basıncına bağlı gutasyon
- E) Terleme ile buhar çıkışı
Doğru cevap: D
Çözüm: Nemli ve transpirasyonun düşük olduğu koşullarda kök basıncı hidatodlardan sıvı su çıkışına yol açabilir.
Vasküler kambiyumun bölünmesi sonucu gövdenin iç ve dış tarafında sırasıyla hangi dokular oluşur?
- A) Parankima ve stoma
- B) Epidermis ve kutikula
- C) Perisikl ve kök şapkası
- D) Birincil floem ve endodermis
- E) İkincil ksilem ve ikincil floem
Doğru cevap: E
Çözüm: Vasküler kambiyum çoğunlukla içe ikincil ksilem, dışa ikincil floem üretir.
Tek çenekli otsu gövdelerin çoğunda iletim demetleri nasıl dağılır?
- A) Temel doku içinde dağınık
- B) Tek bir düzenli halka üzerinde
- C) Yalnız epidermiste
- D) Kök şapkasına bitişik
- E) Sadece merkezi özde
Doğru cevap: A
Çözüm: Birçok otsu tek çeneklinin gövdesinde kapalı iletim demetleri temel doku içine dağılmıştır.
C4 bitkilerinde Rubisko enziminin CO2 bakımından zengin bir ortamda çalışmasını sağlayan temel uyum hangisidir?
- A) Tüm ATP'nin kökte üretilmesi
- B) CO2'nin demet kını hücrelerinde yoğunlaştırılması
- C) Ksilemde sakkarozun fotosentez yapması
- D) Kloroplastların bulunmaması
- E) Stomaların daima kapalı kalması
Doğru cevap: B
Çözüm: C4 yolunda ilk bağlama mezofil hücresinde yapılır; CO2 demet kınına taşınarak Rubisko yakınında yoğunlaştırılır.
Yüksek ağaçların ksileminde hava kabarcığı oluşması (embolizm) doğrudan hangi süreci en fazla aksatır?
- A) Su sütununun sürekliliğini ve gerilimin iletilmesini
- B) Polen tüpünde meiosisi
- C) Floemde amino asit sentezini
- D) Kutikulanın ışık emmesini
- E) Çekirdekte DNA eşlenmesini
Doğru cevap: A
Çözüm: Embolizm, ksilemdeki kesintisiz su sütununu bozarak kohezyon-gerilim temelli taşımayı sınırlar.
Bir hücrede çözünen madde potansiyeli −0,9 MPa, basınç potansiyeli +0,3 MPa ise toplam su potansiyeli kaç MPa'dır?
- A) +0,6 MPa
- B) −0,6 MPa
- C) −0,3 MPa
- D) +1,2 MPa
- E) −1,2 MPa
Doğru cevap: B
Çözüm: Su potansiyeli Ψw = Ψs + Ψp = −0,9 + 0,3 = −0,6 MPa'dır.
Başlangıçta Ψw = −0,5 MPa olan bir hücre, Ψw = −1,0 MPa olan çözeltiye konulursa ilk anda net su hareketi nasıldır?
- A) Net hareket sıfır
- B) Yalnız aktif taşımayla içeri
- C) Hücreden dış ortama
- D) Yalnız floemde yukarı
- E) Dış ortamdan hücreye
Doğru cevap: C
Çözüm: Su, yüksek potansiyelden (−0,5) düşük potansiyele (−1,0) gider; hücre başlangıçta su kaybeder.
Ksilem komşuluğundaki A hücresinin Ψw değeri −0,8 MPa, B hücresinin −1,2 MPa ise aralarında zar geçirgenliği yeterliyken suyun net akışı ne yöndedir?
- A) Daima floeme doğru
- B) Her iki yönde net sıfır
- C) B'den A'ya
- D) A'dan B'ye
- E) Daima köke doğru
Doğru cevap: D
Çözüm: Su, daha az negatif potansiyelli A'dan daha negatif potansiyelli B'ye akar.
Bir kaynak yaprakta sakkarozun floeme yüklenmesi, akış hipotezine göre hangi iki basınç değişimini doğurur?
- A) Kaynakta turgor azalması, havuzda artışı
- B) Her iki bölgede daima sıfır turgor
- C) Yalnız ksilemde şeker basıncı artışı
- D) Kaynakta ve havuzda eşit turgor azalması
- E) Kaynakta turgor artışı, havuzda boşaltmayla turgor azalması
Doğru cevap: E
Çözüm: Kaynakta osmotik su girişi basıncı yükseltir; havuzda şeker boşaltılması ve su çıkışı basıncı düşürür.
ABA uyarısına yanıtla bekçi hücrelerinden anyon ve K+ çıkışı arttığında stomada nasıl bir mekanizma beklenir?
- A) Osmotik su çıkışı, turgor azalması ve kapanma
- B) Rubisko sentezi nedeniyle daimi açılma
- C) Ksilem damarlarının kapanması
- D) Gamet oluşumunun hızlanması
- E) Osmotik su girişi, turgor artışı ve açılma
Doğru cevap: A
Çözüm: İyon çıkışı bekçi hücresinin osmotik çekimini azaltır; su kaybı turgoru düşürüp stomayı kapatır.