Ksilemde su sütununun yukarı taşınmasının başlıca itici mekanizması hangisidir?
- A) Floemde sakkaroz parçalanması
- B) Stoma içine gaz pompalanması
- C) Transpirasyon-çekim ve suyun kohezyonu
- D) ATP kullanan ksilem motor proteinleri
- E) Polen basıncı
Doğru cevap: C
Çözüm: Yaprak transpirasyonu ksilemde gerilim oluşturur; su moleküllerinin kohezyonu gerilimi iletir.
Aşağıdaki koşullardan hangisi diğerleri aynıyken yaprak transpirasyonunu genellikle azaltır?
- A) Rüzgârın artması
- B) Yaprak sıcaklığının yükselmesi
- C) Havanın kuruması
- D) Havanın bağıl neminin yükselmesi
- E) Stomaların açılması
Doğru cevap: D
Çözüm: Çevre havası nemlendiğinde yaprak ile hava arasındaki su buharı gradyanı genellikle küçülür.
Su kıtlığına yanıt olarak stomaların kapanmasını uyaran bitki hormonu hangisidir?
- A) Etilen
- B) Oksin
- C) Sitokinin
- D) Giberellin
- E) Absisik asit (ABA)
Doğru cevap: E
Çözüm: ABA, kuraklıkta bekçi hücrelerinin iyon-su kaybını tetikleyerek stoma kapanmasına yardımcı olur.
Tek yönlü ışıkta sürgünün ışığa doğru eğilmesi en çok hangi hormonun asimetrik dağılımıyla ilgilidir?
- A) Oksin
- B) Etilen
- C) Absisik asit
- D) Salisilik asit
- E) Jasmonat
Doğru cevap: A
Çözüm: Sürgünde oksin gölgeli tarafta daha fazla uzama oluşturur; sürgün ışığa doğru kıvrılır.
Hücre bölünmesini teşvik eden ve bazı dokularda yaşlanmayı geciktiren hormon hangisidir?
- A) Brassinosteroid
- B) Sitokinin
- C) Etilen
- D) Absisik asit
- E) Giberellin
Doğru cevap: B
Çözüm: Sitokininler hücre bölünmesini uyarır ve yaprak yaşlanmasının gecikmesinde rol alabilir.
Bazı tohumlarda dormansinin kırılması ve çimlenmede hidrolitik enzimlerin uyarılmasıyla ilişkili hormon hangisidir?
- A) Absisik asit
- B) Oksin
- C) Giberellin
- D) Strigolakton
- E) Etilen
Doğru cevap: C
Çözüm: Giberellinler özellikle tahıllarda aleuron tabakasında enzim üretimini artırarak depo besinin kullanılmasını sağlar.
Klimakterik meyvelerde olgunlaşmayı hızlandıran gaz hâlindeki bitki hormonu hangisidir?
- A) Giberellin
- B) Absisik asit
- C) Sitokinin
- D) Etilen
- E) Oksin
Doğru cevap: D
Çözüm: Etilen; muz, elma gibi klimakterik meyvelerde olgunlaşma sürecini hızlandırır.
CAM bitkilerinin çoğunda stomaların gece açılmasının başlıca avantajı nedir?
- A) N2'yi doğrudan kökte üretmek
- B) Kök basıncını sıfırlamak
- C) Buharlaşmayla su kaybını azaltmak
- D) Tohumları döllenmeden oluşturmak
- E) Fotosentezi tamamen durdurmak
Doğru cevap: C
Çözüm: CAM bitkileri CO2'yi gece alıp organik asitlerde depolar; gündüz daha kapalı stomalarla su tasarrufu sağlar.
Sıcak ve kurak ortamda C3 bitkisinde fotorespirasyonun yükselmesinin temel nedeni hangisidir?
- A) Klorofilin proteine dönüşmesi
- B) Mitokondri DNA'sının kaybolması
- C) Ksilem basıncının pozitife dönmesi
- D) Rubisko'nun oksijenaz tepkimesinin göreli olarak artması
- E) Floemin su yerine ışık taşıması
Doğru cevap: D
Çözüm: Stomaların kapanması CO2'yi sınırlar, O2/CO2 oranı yükselir ve Rubisko'nun oksijenaz etkinliği önem kazanır.
Bir yaprağın ışık dengeleme noktasında net CO2 alışverişi neden sıfırdır?
- A) Rubisko geri dönüşsüz parçalanmıştır
- B) Her molekül su buharlaşmıştır
- C) Yaprakta kloroplast hiç yoktur
- D) Solunum bütünüyle durmuştur
- E) Fotosentezle bağlanan CO2, solunumla salınana eşittir
Doğru cevap: E
Çözüm: Işık dengeleme noktasında net fotosentez sıfırdır; fotosentetik CO2 tüketimi ile solunum kaynaklı salınım dengededir.
Kısa gün bitkisi için yeterince uzun bir gece ortasında kısa süreli kırmızı ışık uygulanırsa genellikle ne olur?
- A) Çiçeklenme engellenebilir
- B) Her durumda çiçeklenme hızlanır
- C) Çimlenme sonsuza dek durur
- D) Stomalar oluşmaz
- E) Yaprak damarları kaybolur
Doğru cevap: A
Çözüm: Kritik kesintisiz karanlık süresi kırmızı ışıkla bölünürse kısa gün bitkisinde çiçeklenme baskılanabilir.
Tek taraflı ışık alan genç sürgünde hücrelerin gölgede kalan tarafta daha fazla uzamasının sonucu nedir?
- A) Ksilemin floeme dönüşmesi
- B) Sürgünün ışığa yönelmesi
- C) Yapraklarda yalnız klorofil kaybı
- D) Tohumun endosperm olmadan oluşması
- E) Kökün ışığa doğru uzaması
Doğru cevap: B
Çözüm: Sürgünlerde gölgeli tarafta oksinle uzamanın artması pozitif fototropizmaya neden olur.
Bazı bitkilerin çiçek açabilmesi için belirli süre soğuk görmesi hangi süreçle adlandırılır?
- A) Sklerifikasyon
- B) Transpirasyon
- C) Vernalizasyon
- D) Gutasyon
- E) Plazmoliz
Doğru cevap: C
Çözüm: Vernalizasyon, düşük sıcaklık koşullarının bazı türlerde çiçeklenme yeteneğini kazandırmasıdır.
Ilıman bölgede odunsu bir gövdedeki yıllık halkaların büyük bölümü anatomik olarak hangi dokudan oluşur?
- A) Sadece palizat mezofilinden
- B) Mevsimsel oluşmuş ikincil ksilemden
- C) Yalnız epidermis hücrelerinden
- D) Yalnız birincil floemden
- E) Kök şapkası hücrelerinden
Doğru cevap: B
Çözüm: Yıllık halkalar, kambiyumun mevsimsel etkinliğiyle üretilen ikincil ksilem tabakalarındaki farklılıklardan kaynaklanır.
C4 döngüsünün CO2 yoğunlaştırma mekanizması, C3'e kıyasla yaklaşık kaç ek ATP eşdeğeri / CO2 gerektirir?
- A) 4 ATP eşdeğeri
- B) 0 ATP eşdeğeri
- C) 2 ATP eşdeğeri
- D) 6 ATP eşdeğeri
- E) 1 ATP eşdeğeri
Doğru cevap: C
Çözüm: C4 döngüsünde PEP'in yeniden oluşumu CO2 başına yaklaşık iki ek yüksek enerjili fosfat bağı gerektirir.
C4 ve CAM bitkileri arasındaki CO2 yoğunlaştırma farkını doğru açıklayan seçenek hangisidir?
- A) CAM'de her durumda demet kını bulunur
- B) Her iki yolda da Rubisko yoktur
- C) Her ikisinde de yalnız mekânsal ayrım vardır
- D) C4'te çoğunlukla mekânsal, CAM'de zamansal ayrım vardır
- E) C4'te gece CO2 depolanması zorunludur
Doğru cevap: D
Çözüm: C4'te ilk fiksasyon ve Calvin döngüsü çoğunlukla farklı hücrelerde, CAM'de aynı hücrede farklı zamanlarda yürür.
Rubisko'nun oksijenaz etkisi baskınlaştığında fotorespirasyon açısından hangi ifade doğrudur?
- A) Her zaman net şeker verimi artar
- B) O2 bütünüyle CO2'ye dönüşür
- C) İlk CO2 bağlayan enzim PEP karboksilaz olur
- D) Kloroplastlar oksijensiz kalır
- E) Organik karbon kaybı ve enerji tüketimi artabilir
Doğru cevap: E
Çözüm: Fotorespirasyon, Rubisko'nun O2'yi kullanmasıyla başlayan geri kazanım sürecidir; ATP harcar ve CO2 salabilir.
Bitkide azot (N) eksikliği ile demir (Fe) eksikliğinin erken kloroz görüntüsünü en iyi ayıran seçenek hangisidir?
- A) Azot eski yapraklarda, demir çoğunlukla genç yapraklarda belirginleşir
- B) İkisi de kloroz oluşturmaz
- C) Azot yalnız genç yapraklarda, demir yaşlı yapraklarda
- D) Her ikisi yalnız köklerde
- E) Her ikisi yalnız yaşlı yapraklarda
Doğru cevap: A
Çözüm: Azot bitkide hareketli olduğundan eksikliği önce yaşlı yapraklarda; Fe görece hareketsiz olduğundan genç yapraklarda görülür.
Bitkilerde nitratın amino asit sentezine hazırlanmasında nitrat redüktaz ve nitrit redüktazın tipik konumları sırasıyla neresidir?
- A) Floem ve ksilem lümeni
- B) Sitozol ve plastit
- C) Plastit ve sitozol
- D) Hücre duvarı ve vakuol
- E) Mitokondri ve çekirdek
Doğru cevap: B
Çözüm: Nitrat redüktaz NO3−'ü sitozolde NO2−'ye; nitrit redüktaz plastitte NH4+'a indirger.
Baklagil kök nodülünde leghemoglobinin yararlı işlevi hangisidir?
- A) N2'yi fotosentezle doğrudan glikoza çevirmek
- B) Nitrogenaz için yüksek serbest O2 üretmek
- C) O2 düzeyini düzenleyerek nitrogenazı korurken solunumu desteklemek
- D) İkincil floem oluşturmak
- E) Stomaları tamamen kapatmak
Doğru cevap: C
Çözüm: Nitrogenaz O2'ye duyarlıdır; leghemoglobin O2'yi bağlayıp kontrollü teminle solunumun sürmesini kolaylaştırır.