Bir canlının doğal ortamda yaşadığı fiziksel yere ne ad verilir?
- A) Habitat
- B) Ekolojik niş
- C) Biyom
- D) Komünite
- E) Trofik düzey
Doğru cevap: A
Çözüm: Habitat yaşam yeridir; ekolojik niş ise kaynak kullanımı ve işlevsel rolü de içerir.
Aynı bölgede yaşayan farklı türlere ait popülasyonların oluşturduğu birim hangisidir?
- A) Popülasyon
- B) Birey
- C) Komünite
- D) Biyom
- E) Biyosfer
Doğru cevap: C
Çözüm: Komünite aynı alanda etkileşen farklı tür popülasyonlarını içerir.
Brüt birincil üretimden üreticilerin solunumu çıkarıldığında hangi değer bulunur?
- A) Tüketici biyokütlesi
- B) Tüm organizmaların toplam solunumu
- C) Taşıma kapasitesi
- D) Azot fiksasyon hızı
- E) Net birincil üretim
Doğru cevap: E
Çözüm: Net birincil üretim NPP = GPP − üreticilerin solunum kaybıdır.
Ekosistemlerde enerji ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Enerji atomları gibi tam bir döngüyle geri kazanılır.
- B) Enerji trofik basamaklar arasında aktarılırken bir kısmı ısı olarak yayılır.
- C) Üst düzey tüketiciler önceki basamaktan daima daha fazla enerji alır.
- D) Tüm basamaklar arasında aktarım her koşulda %100 olur.
- E) Ayrıştırıcılar enerji akışından bağımsızdır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Enerji aktarımı sırasında metabolik kayıplar ve ısı dağılımı meydana gelir.
Atmosferik N₂ gazının biyolojik olarak kullanılabilir indirgenmiş azot formlarına dönüştürülmesi hangi süreçtir?
- A) Nitrifikasyon
- B) Denitrifikasyon
- C) Amonifikasyon
- D) Azot fiksasyonu
- E) Transpirasyon
Doğru cevap: D
Çözüm: Azot fiksasyonu atmosferik N₂ bağını kırıp amonyak gibi indirgenmiş formlara dönüştürür.
Nitrattan gaz hâlindeki azot bileşiklerine dönüşüm hangi süreçle ilişkilidir?
- A) Denitrifikasyon
- B) Azot fiksasyonu
- C) Fotosentez
- D) Nitrifikasyon
- E) Terleme
Doğru cevap: A
Çözüm: Denitrifikasyon NO₃⁻ gibi oksitlenmiş azot türlerini N₂/N₂O gibi gazlara indirger.
Lojistik popülasyon büyümesi modelindeki K harfi neyi gösterir?
- A) Birey başına doğum hızını
- B) Mutasyon oranını
- C) Taşıma kapasitesini
- D) Avcı sayısını
- E) Toplam üretkenliği
Doğru cevap: C
Çözüm: K, belirli koşullarda çevrenin destekleyebileceği denge popülasyon büyüklüğüdür.
Bir çayırlıkta GPP 2.000 kJ/m²/yıl ve üretici solunumu 750 kJ/m²/yıl ise NPP kaç kJ/m²/yıl olur?
- A) 1.250
- B) 750
- C) 2.750
- D) 1.000
- E) 2.000
Doğru cevap: A
Çözüm: NPP = 2.000 − 750 = 1.250 kJ/m²/yıl.
Üreticilerde 10.000 kJ enerji bulunuyor ve her bir sonraki trofik basamağa %10 aktarılıyorsa üçüncül tüketici düzeyine yaklaşık kaç kJ ulaşır?
- A) 100 kJ
- B) 1.000 kJ
- C) 10 kJ
- D) 0,1 kJ
- E) 5.000 kJ
Doğru cevap: C
Çözüm: Üretici→birincil 1.000; →ikincil 100; →üçüncül 10 kJ.
Basit lojistik büyüme denkleminde N, K değerine eşit olduğunda dN/dt ne olur?
- A) rK
- B) r/2
- C) K²
- D) −rK
- E) 0
Doğru cevap: E
Çözüm: dN/dt=rN(1−N/K); N=K ise parantez sıfırdır.
Kıyı lagününde alg patlamasından sonra gece saatlerinde balık ölümleri görülüyorsa en olası doğrudan açıklama hangisidir?
- A) Güneş ışığının sudaki azotu tamamen yok etmesi
- B) Organik madde ayrışması ve solunumla çözünmüş oksijenin azalması
- C) Balıkların tümünün bitki gibi fotosentez yapması
- D) Fosforun ortamda gaz hâline dönüşmesi
- E) Alglerin yalnız gece azot fiksasyonu yapması
Doğru cevap: B
Çözüm: Ötrofikasyonda yoğun solunum ve ayrışma hipoksiye neden olabilir.
Avcı sayısının azaldığı bir sistemde, diğer koşullar sabitse av popülasyonunun başlangıçtaki olası yanıtı hangisidir?
- A) Avın kesin olarak hemen yok olması
- B) Avın fotosentez hızının zorunlu artması
- C) Avın genetik çeşitliliğinin her durumda sıfırlanması
- D) Av üzerindeki ölüm baskısının azalması ve av sayısının artabilmesi
- E) Taşıma kapasitesinin sonsuz olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Avcı baskısı azaldığında avın sağkalımı artabilir; bu etki kaynak sınırlamasıyla dengelenebilir.
Mikoriza ilişkisinde mantarın bitkinin mineral alımını desteklemesi ve karşılığında organik madde elde etmesi hangi ilişkiye örnektir?
- A) Mutualizm
- B) Amensalizm
- C) Parazitlik
- D) Rekabet
- E) Avcılık
Doğru cevap: A
Çözüm: İki ortak da yarar sağladığından ilişki mutualizmdir.
Orman parçaları arasında ekolojik koridor oluşturulmasının başlıca beklenen etkisi hangisidir?
- A) Tüm habitat farklılıklarını derhal ortadan kaldırması
- B) Bütün popülasyonlarda mutasyonu durdurması
- C) Uygun türlerde hareket ve gen akışını desteklemesi
- D) Her istilacı türü otomatik engellemesi
- E) Taşıma kapasitesini her durumda sonsuza çıkarması
Doğru cevap: C
Çözüm: Koridorlar uygun koşullarda birey hareketini ve gen akışını artırabilir.
Bir ekosistemde GPP=2.800 kJ/m²/yıl, üretici solunumu=900 kJ/m²/yıl. NPP’nin %10’u otçullara aktarılıyorsa bu aktarım kaç kJ/m²/yıldır?
- A) 190
- B) 280
- C) 900
- D) 1.900
- E) 19
Doğru cevap: A
Çözüm: NPP=2.800−900=1.900; bunun %10’u 190 kJ/m²/yıl olur.
r ve K sabit kabul edilen lojistik modelde bir popülasyonun mutlak büyüme hızı hangi büyüklükte en yüksektir?
- A) N = K
- B) N = 2K
- C) N = K/2
- D) N = 0
- E) N = 3K/2
Doğru cevap: C
Çözüm: rN(1−N/K) parabolünün tepe noktası N=K/2’dir; K’de büyüme sıfırlanır.
Bir gölette 50 balık işaretlenip salınıyor. İkinci örneklemde yakalanan 80 balığın 10’u işaretli. Basit işaretle–yeniden yakala tahmini kaç balıktır?
- A) 160
- B) 500
- C) 640
- D) 100
- E) 400
Doğru cevap: E
Çözüm: N≈M×C/R=50×80/10=400. Tahmin, kapalı popülasyon ve rastgele örnekleme varsayımlarına bağlıdır.
Hardy–Weinberg koşullarında p=0,8, q=0,2 olan 500 bireylik diploid popülasyonda beklenen Aa birey sayısı kaçtır?
- A) 80
- B) 160
- C) 320
- D) 100
- E) 200
Doğru cevap: B
Çözüm: Heterozigot sıklığı 2pq=2×0,8×0,2=0,32; 500×0,32=160 bireydir.
Tam baskın kalıtımlı bir özellikte çekinik fenotip %4 ise dengedeki heterozigot taşıyıcıların oranı nedir?
- A) %4
- B) %16
- C) %64
- D) %32
- E) %96
Doğru cevap: D
Çözüm: q²=0,04→q=0,2;p=0,8;2pq=0,32=%32.
Bir popülasyonda bir yılda 90 doğum, 50 ölüm, 15 içe göç ve 25 dışa göç olmuştur. Diğer koşullar sabitse net birey sayısı değişimi nedir?
- A) 30 artış
- B) 50 artış
- C) 30 azalış
- D) 80 artış
- E) 10 azalış
Doğru cevap: A
Çözüm: B−D+I−E=90−50+15−25=30 artıştır.