Toprağın henüz bulunmadığı yeni bir lav yüzeyinin canlılarla kolonileşmesi hangi süksesyon türüdür?
- A) İkincil süksesyon
- B) Ekolojik niş ayrımı
- C) Denitrifikasyon
- D) Mevsimsel göç
- E) Birincil süksesyon
Doğru cevap: E
Çözüm: Gelişmiş toprağın bulunmadığı yeni çıplak yüzeyde başlayan süreç birincil süksesyondur.
Göl suyuna aşırı miktarda azot ve fosfor girmesi sonucunda alg çoğalmasıyla ilişkili süreç hangisidir?
- A) Kemoototrofi
- B) Ötrofikasyon
- C) Allopatrik türleşme
- D) Gen akışı
- E) Nitrifikasyon
Doğru cevap: B
Çözüm: Aşırı besin girdisi ötrofikasyonu tetikler; ayrışma çözünmüş oksijeni düşürebilir.
Doğal ortamındaki türleri korumayı esas alan uygulama aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tohumların gen bankasında saklanması
- B) Hayvanların yalnızca laboratuvarda yetiştirilmesi
- C) Bitki örneklerinin herbaryumda kurutulması
- D) Millî parkta habitat koruması
- E) Doku kültürü koleksiyonunun saklanması
Doğru cevap: D
Çözüm: In situ koruma doğal ortamda gerçekleşir; gen bankası ve kontrollü koleksiyonlar ex situ yöntemlerdir.
İkili adlandırmada bir türün bilimsel adının ilk sözcüğü neyi belirtir?
- A) Cins adını
- B) Familya adını
- C) Tür epitetini
- D) Takım adını
- E) Domain adını
Doğru cevap: A
Çözüm: *Panthera leo* örneğinde Panthera cins, leo tür epitetidir.
Aşağıdaki tür çiftlerinden hangisi aynı cins içerisinde yer alır?
- A) Panthera leo ve Felis catus
- B) Canis lupus ve Vulpes vulpes
- C) Panthera leo ve Panthera tigris
- D) Homo sapiens ve Pan troglodytes
- E) Quercus robur ve Pinus nigra
Doğru cevap: C
Çözüm: Bilimsel ikili adlandırmada aynı ilk sözcük ortak cinsi gösterir; Panthera iki türde de aynıdır.
Aşağıdakilerden hangisi Archaea domaini için doğrudur?
- A) Tamamı zarla çevrili çekirdeğe sahiptir.
- B) Hepsinde kloroplast vardır.
- C) Bakterilerin tamamıyla aynı hücre duvarına sahiptirler.
- D) Tüm türleri çok hücrelidir.
- E) Hücre duvarlarında bakteriyel peptidoglikan bulunmaz.
Doğru cevap: E
Çözüm: Arkeler prokaryottur ve bakterilerde yaygın peptidoglikan onların duvarında bulunmaz.
Mantarların hücre duvarının başlıca karakteristik yapı maddesi hangisidir?
- A) Selüloz
- B) Kitin
- C) Peptidoglikan
- D) Lignin
- E) Keratin
Doğru cevap: B
Çözüm: Mantar hücre duvarında kitin yaygın yapısal bileşendir; bitkide selüloz, bakteride peptidoglikan bulunabilir.
Baklagillerin kök nodüllerinde yaşayan bazı bakterilerin atmosferik N₂ ile ilgili temel işlevi hangisidir?
- A) Bitkinin bütün fosforunu havaya salmak
- B) Nitrifikasyonun son ürünü olarak N₂ tüketmeden su üretmek
- C) Topraktaki bütün suyu parçalamak
- D) Bitkinin genlerini çekirdeksiz hâle getirmek
- E) Azot fiksasyonu yaparak indirgenmiş azot sağlamak
Doğru cevap: E
Çözüm: Rhizobium gibi simbiyotik bakteriler N₂ fiksasyonuna katkı sağlar.
Yangın geçirmiş ancak toprağı büyük ölçüde korunmuş bir ormanın yeniden bitkilenmesi hangi süreçtir?
- A) Birincil süksesyon
- B) İkincil süksesyon
- C) Mutasyon baskısı
- D) Biyomagnifikasyon
- E) Prezigotik izolasyon
Doğru cevap: B
Çözüm: Toprak ve tohum bankası gibi yapılar korunduğu için ikincil süksesyon beklenir.
Kalıcı bir kirleticinin konsantrasyonunun planktondan küçük balığa, ardından yırtıcı balığa doğru yükselmesi neyi örnekler?
- A) Yalnız karbon fiksasyonu
- B) Süksesyon
- C) Türleşme
- D) Biyolojik büyütme
- E) Denitrifikasyon
Doğru cevap: D
Çözüm: Besin zincirinde üst trofik düzeylerde konsantrasyon artışı biyolojik büyütmedir.
Aşağıdaki element döngülerinden hangisinde belirgin bir atmosferik gaz evresi bulunmaz?
- A) Fosfor döngüsü
- B) Karbon döngüsü
- C) Azot döngüsü
- D) Oksijen döngüsü
- E) Su döngüsü
Doğru cevap: A
Çözüm: Fosfor döngüsü büyük ölçüde kayaç, toprak, su ve canlı dokular üzerinden yürür.
Panthera pardus ile Panthera leo türleri için aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenebilir?
- A) Aynı türdürler.
- B) Tüm alelleri ortaktır.
- C) Aynı cinse aittirler.
- D) Farklı domainlerdedirler.
- E) Aynı bireylerin yavrularıdır.
Doğru cevap: C
Çözüm: İlk sözcük Panthera ortak olduğundan cinsleri aynıdır; tür epitetleri farklıdır.
Bir kladogramda iki dalın birleştiği iç düğüm en doğru biçimde neyi temsil eder?
- A) İki soyun kesinlikle aynı habitatta bulunduğunu
- B) Her iki soyda eşit mutasyon hızı olduğunu
- C) İki soyun günümüzde çiftleşebildiğini
- D) İki türün aynı popülasyon olduğunu
- E) Bu iki soyun paylaştığı ortak atayı
Doğru cevap: E
Çözüm: Dallanma düğümü ortak ata ve soy ayrılmasıyla ilişkilidir.
Döngüsel av–avcı popülasyonlarında av sayısındaki artışın ardından avcıların artması tipik olarak nasıl görünür?
- A) Avcı nüfusu avdan bağımsız biçimde hep sabit kalır.
- B) Avcı tepe değeri zorunlu olarak her zaman avdan önce gelir.
- C) Avcı popülasyonu tepe değere çoğu kez avdan daha geç ulaşır.
- D) Av sayısı ve avcı sayısı mutlaka aynı bireylerden oluşur.
- E) Her iki popülasyonda enerji aktarımı %100 olur.
Doğru cevap: C
Çözüm: Avdaki artış, avcılara kaynak sağladıktan sonra üreme ve sağkalım yanıtı gecikmeli görülebilir; bu genel eğilimdir, evrensel zorunluluk değildir.
Oksijenli toprakta amonyum önce nitrite, ardından nitrata dönüştürülüyor. Bu dönüşümün doğru adı nedir?
- A) Denitrifikasyon
- B) Azot fiksasyonu
- C) Karbon fiksasyonu
- D) Amensalizm
- E) Nitrifikasyon
Doğru cevap: E
Çözüm: Amonyumun oksitlenerek nitrit ve nitrata dönüşmesi nitrifikasyondur.
Bir besin ağında kirletici derişimi alglerde 0,02 mg/kg, küçük balıklarda 0,2 mg/kg ve avcı balıklarda 2 mg/kg ölçülüyor. Verinin doğrudan gösterdiği durum nedir?
- A) Bütün canlılarda aynı derişimin olması
- B) Kirletici derişiminin üst trofik basamaklarda artması
- C) Denitrifikasyonun hızlanması
- D) Alel sıklıklarının sabit kalması
- E) Üreticilerin solunumunun sıfır olması
Doğru cevap: B
Çözüm: 0,02→0,2→2 mg/kg artışı trofik düzeyler boyunca biyolojik büyütmeye işaret eder.
Her biri 0,5 m² olan 20 örnek karede toplam 60 otsu bitki sayılıyor. Alandaki ortalama yoğunluk kaç bitki/m² olur?
Doğru cevap: D
Çözüm: Örneklenen toplam alan 20×0,5=10 m²; 60/10=6 bitki/m².
((A,B),(C,D)) biçimindeki köklü kladogram için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) A ile B, A ile C’ye göre daha yakın ortak ata paylaşır.
- B) A ile C kardeş taksondur.
- C) B ile D aynı türdür.
- D) A ile D bütün karakterleriyle özdeştir.
- E) C, B’nin doğrudan atasıdır.
Doğru cevap: A
Çözüm: A ve B aynı iç düğüm altında kardeş dal olduğu için en yakın ortak ataları A–C ortak atasından daha yenidir.
İki soyun her birinde milyon yılda ortalama 2 nötr baz değişimi biriktiği ve hızın sabit olduğu varsayılırsa, soylar arasında gözlenen 12 değişim yaklaşık kaç milyon yıllık ayrılmaya işaret eder?
Doğru cevap: C
Çözüm: İki soy birlikte milyon yılda yaklaşık 4 fark biriktirir; 12/4=3 milyon yıl. Saat hızı varsayımı kritiktir.
Kuş ve yarasanın kanatlarına ilişkin en doğru karşılaştırma hangisidir?
- A) Ön ekstremite kemiklerinin kökeni tamamen farklıdır.
- B) Kuş ve yarasa aynı türün üyeleridir.
- C) Her iki kanat kloroplasttan evrimleşmiştir.
- D) Uçuş işlevinin benzerliği ortak ve yakın atayı tek başına kanıtlar.
- E) Ön ekstremite kemikleri homolog, uçuşa uyarlanmış kanat işlevi yakınsak özellikler içerir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Memeli ve kuş ön ekstremiteleri tetrapod atasından homologdur; uçuşa özgü düzenlemeler bağımsız gelişmiştir.