Bir çayırlıkta GPP 2.000 kJ/m²/yıl ve üretici solunumu 750 kJ/m²/yıl ise NPP kaç kJ/m²/yıl olur?
- A) 1.250
- B) 750
- C) 2.750
- D) 1.000
- E) 2.000
Doğru cevap: A
Çözüm: NPP = 2.000 − 750 = 1.250 kJ/m²/yıl.
Üreticilerde 10.000 kJ enerji bulunuyor ve her bir sonraki trofik basamağa %10 aktarılıyorsa üçüncül tüketici düzeyine yaklaşık kaç kJ ulaşır?
- A) 100 kJ
- B) 1.000 kJ
- C) 10 kJ
- D) 0,1 kJ
- E) 5.000 kJ
Doğru cevap: C
Çözüm: Üretici→birincil 1.000; →ikincil 100; →üçüncül 10 kJ.
Basit lojistik büyüme denkleminde N, K değerine eşit olduğunda dN/dt ne olur?
- A) rK
- B) r/2
- C) K²
- D) −rK
- E) 0
Doğru cevap: E
Çözüm: dN/dt=rN(1−N/K); N=K ise parantez sıfırdır.
Kıyı lagününde alg patlamasından sonra gece saatlerinde balık ölümleri görülüyorsa en olası doğrudan açıklama hangisidir?
- A) Güneş ışığının sudaki azotu tamamen yok etmesi
- B) Organik madde ayrışması ve solunumla çözünmüş oksijenin azalması
- C) Balıkların tümünün bitki gibi fotosentez yapması
- D) Fosforun ortamda gaz hâline dönüşmesi
- E) Alglerin yalnız gece azot fiksasyonu yapması
Doğru cevap: B
Çözüm: Ötrofikasyonda yoğun solunum ve ayrışma hipoksiye neden olabilir.
Avcı sayısının azaldığı bir sistemde, diğer koşullar sabitse av popülasyonunun başlangıçtaki olası yanıtı hangisidir?
- A) Avın kesin olarak hemen yok olması
- B) Avın fotosentez hızının zorunlu artması
- C) Avın genetik çeşitliliğinin her durumda sıfırlanması
- D) Av üzerindeki ölüm baskısının azalması ve av sayısının artabilmesi
- E) Taşıma kapasitesinin sonsuz olması
Doğru cevap: D
Çözüm: Avcı baskısı azaldığında avın sağkalımı artabilir; bu etki kaynak sınırlamasıyla dengelenebilir.
Mikoriza ilişkisinde mantarın bitkinin mineral alımını desteklemesi ve karşılığında organik madde elde etmesi hangi ilişkiye örnektir?
- A) Mutualizm
- B) Amensalizm
- C) Parazitlik
- D) Rekabet
- E) Avcılık
Doğru cevap: A
Çözüm: İki ortak da yarar sağladığından ilişki mutualizmdir.
Orman parçaları arasında ekolojik koridor oluşturulmasının başlıca beklenen etkisi hangisidir?
- A) Tüm habitat farklılıklarını derhal ortadan kaldırması
- B) Bütün popülasyonlarda mutasyonu durdurması
- C) Uygun türlerde hareket ve gen akışını desteklemesi
- D) Her istilacı türü otomatik engellemesi
- E) Taşıma kapasitesini her durumda sonsuza çıkarması
Doğru cevap: C
Çözüm: Koridorlar uygun koşullarda birey hareketini ve gen akışını artırabilir.
Baklagillerin kök nodüllerinde yaşayan bazı bakterilerin atmosferik N₂ ile ilgili temel işlevi hangisidir?
- A) Bitkinin bütün fosforunu havaya salmak
- B) Nitrifikasyonun son ürünü olarak N₂ tüketmeden su üretmek
- C) Topraktaki bütün suyu parçalamak
- D) Bitkinin genlerini çekirdeksiz hâle getirmek
- E) Azot fiksasyonu yaparak indirgenmiş azot sağlamak
Doğru cevap: E
Çözüm: Rhizobium gibi simbiyotik bakteriler N₂ fiksasyonuna katkı sağlar.
Yangın geçirmiş ancak toprağı büyük ölçüde korunmuş bir ormanın yeniden bitkilenmesi hangi süreçtir?
- A) Birincil süksesyon
- B) İkincil süksesyon
- C) Mutasyon baskısı
- D) Biyomagnifikasyon
- E) Prezigotik izolasyon
Doğru cevap: B
Çözüm: Toprak ve tohum bankası gibi yapılar korunduğu için ikincil süksesyon beklenir.
Kalıcı bir kirleticinin konsantrasyonunun planktondan küçük balığa, ardından yırtıcı balığa doğru yükselmesi neyi örnekler?
- A) Yalnız karbon fiksasyonu
- B) Süksesyon
- C) Türleşme
- D) Biyolojik büyütme
- E) Denitrifikasyon
Doğru cevap: D
Çözüm: Besin zincirinde üst trofik düzeylerde konsantrasyon artışı biyolojik büyütmedir.
Aşağıdaki element döngülerinden hangisinde belirgin bir atmosferik gaz evresi bulunmaz?
- A) Fosfor döngüsü
- B) Karbon döngüsü
- C) Azot döngüsü
- D) Oksijen döngüsü
- E) Su döngüsü
Doğru cevap: A
Çözüm: Fosfor döngüsü büyük ölçüde kayaç, toprak, su ve canlı dokular üzerinden yürür.
Panthera pardus ile Panthera leo türleri için aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenebilir?
- A) Aynı türdürler.
- B) Tüm alelleri ortaktır.
- C) Aynı cinse aittirler.
- D) Farklı domainlerdedirler.
- E) Aynı bireylerin yavrularıdır.
Doğru cevap: C
Çözüm: İlk sözcük Panthera ortak olduğundan cinsleri aynıdır; tür epitetleri farklıdır.
Bir kladogramda iki dalın birleştiği iç düğüm en doğru biçimde neyi temsil eder?
- A) İki soyun kesinlikle aynı habitatta bulunduğunu
- B) Her iki soyda eşit mutasyon hızı olduğunu
- C) İki soyun günümüzde çiftleşebildiğini
- D) İki türün aynı popülasyon olduğunu
- E) Bu iki soyun paylaştığı ortak atayı
Doğru cevap: E
Çözüm: Dallanma düğümü ortak ata ve soy ayrılmasıyla ilişkilidir.
Balinaların ve köpekbalıklarının gövde biçimlerinin birbirine benzemesi, yakın akrabalık bulunmamasına rağmen hangi süreçle açıklanır?
- A) Zorunlu monofili
- B) Yakınsak evrim
- C) Genetik sürüklenmenin ortadan kalkması
- D) Aynı tür olmaları
- E) Mevsimsel izolasyon
Doğru cevap: B
Çözüm: Benzer seçilim baskıları birbirinden uzak soyların benzer şekiller kazanmasına yol açabilir.
Gram-pozitif birçok bakteriyi Gram-negatiflerden ayıran hücre duvarı özelliği hangisidir?
- A) Zarla çevrili çekirdek bulunması
- B) Kitinden yapılmış dış duvar
- C) Kloroplast zarının kalınlığı
- D) Kalın peptidoglikan tabaka
- E) Peptidoglikanın bütünüyle yokluğu
Doğru cevap: D
Çözüm: Gram-pozitif bakterilerde kalın peptidoglikan Gram boyasını tutmaya katkı sağlar.
Kara yosunları gibi damarsız kara bitkilerinde yaşam döngüsünün baskın evresi hangisidir?
- A) Gametofit
- B) Bağımsız sporofit ağacı
- C) Çiçekli tohumlu evre
- D) Meyve oluşturan evre
- E) Kambiyumun oluşturduğu odun
Doğru cevap: A
Çözüm: Damarsız kara bitkilerinde baskın evre haploid gametofittir; sporofit çoğunlukla ona bağlıdır.
Eğrelti otlarını kapalı tohumlulardan ayıran temel üreme özelliği hangisidir?
- A) Zarla çevrili çekirdek taşımamaları
- B) Fotosentez yapamamaları
- C) Tohum oluşturmayıp sporlarla çoğalmaları
- D) Gövde ve yaprağın her zaman bulunmaması
- E) Hiç diploid evrelerinin olmaması
Doğru cevap: C
Çözüm: Eğrelti gibi damarlı tohumsuz bitkiler spor üretir, tohum ve meyve oluşturmaz.
Deuterostom hayvanlarda embriyonik blastoporun tipik kaderi hangisidir?
- A) Daima ilk olarak ağız oluşumuna dönüşür.
- B) Kesinlikle hiçbir açıklığı oluşturmaz.
- C) Her durumda notokorda dönüşür.
- D) Yalnız kloroplasta dönüşür.
- E) Anüs oluşumuyla ilişkilidir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Klasik embriyolojik ayrımda deuterostomlarda blastopor tipik olarak anüsle ilişkilidir; istisnalara dikkat edilir.
Hardy–Weinberg dengesinde çekinik fenotip sıklığı %9 olan popülasyonda heterozigotların beklenen oranı kaçtır?
- A) %9
- B) %42
- C) %21
- D) %49
- E) %70
Doğru cevap: B
Çözüm: q²=0,09 → q=0,3; p=0,7; 2pq=0,42=%42.
Bir adaya az sayıda bireyin ulaşmasıyla oluşan yeni popülasyonun gen havuzunun ana popülasyondan tesadüfen farklılaşması hangi olaydır?
- A) Yönelimli mutasyon
- B) Ekolojik süksesyon
- C) Amonifikasyon
- D) Kurucu etki
- E) Karakter kayması
Doğru cevap: D
Çözüm: Az sayıdaki kurucu bireylerin alel frekansları örnekleme hatasıyla farklı olabilir: genetik sürüklenmenin kurucu etkisi.