Bir ekosistemde GPP=2.800 kJ/m²/yıl, üretici solunumu=900 kJ/m²/yıl. NPP’nin %10’u otçullara aktarılıyorsa bu aktarım kaç kJ/m²/yıldır?
- A) 190
- B) 280
- C) 900
- D) 1.900
- E) 19
Doğru cevap: A
Çözüm: NPP=2.800−900=1.900; bunun %10’u 190 kJ/m²/yıl olur.
r ve K sabit kabul edilen lojistik modelde bir popülasyonun mutlak büyüme hızı hangi büyüklükte en yüksektir?
- A) N = K
- B) N = 2K
- C) N = K/2
- D) N = 0
- E) N = 3K/2
Doğru cevap: C
Çözüm: rN(1−N/K) parabolünün tepe noktası N=K/2’dir; K’de büyüme sıfırlanır.
Bir gölette 50 balık işaretlenip salınıyor. İkinci örneklemde yakalanan 80 balığın 10’u işaretli. Basit işaretle–yeniden yakala tahmini kaç balıktır?
- A) 160
- B) 500
- C) 640
- D) 100
- E) 400
Doğru cevap: E
Çözüm: N≈M×C/R=50×80/10=400. Tahmin, kapalı popülasyon ve rastgele örnekleme varsayımlarına bağlıdır.
Hardy–Weinberg koşullarında p=0,8, q=0,2 olan 500 bireylik diploid popülasyonda beklenen Aa birey sayısı kaçtır?
- A) 80
- B) 160
- C) 320
- D) 100
- E) 200
Doğru cevap: B
Çözüm: Heterozigot sıklığı 2pq=2×0,8×0,2=0,32; 500×0,32=160 bireydir.
Tam baskın kalıtımlı bir özellikte çekinik fenotip %4 ise dengedeki heterozigot taşıyıcıların oranı nedir?
- A) %4
- B) %16
- C) %64
- D) %32
- E) %96
Doğru cevap: D
Çözüm: q²=0,04→q=0,2;p=0,8;2pq=0,32=%32.
Bir popülasyonda bir yılda 90 doğum, 50 ölüm, 15 içe göç ve 25 dışa göç olmuştur. Diğer koşullar sabitse net birey sayısı değişimi nedir?
- A) 30 artış
- B) 50 artış
- C) 30 azalış
- D) 80 artış
- E) 10 azalış
Doğru cevap: A
Çözüm: B−D+I−E=90−50+15−25=30 artıştır.
Döngüsel av–avcı popülasyonlarında av sayısındaki artışın ardından avcıların artması tipik olarak nasıl görünür?
- A) Avcı nüfusu avdan bağımsız biçimde hep sabit kalır.
- B) Avcı tepe değeri zorunlu olarak her zaman avdan önce gelir.
- C) Avcı popülasyonu tepe değere çoğu kez avdan daha geç ulaşır.
- D) Av sayısı ve avcı sayısı mutlaka aynı bireylerden oluşur.
- E) Her iki popülasyonda enerji aktarımı %100 olur.
Doğru cevap: C
Çözüm: Avdaki artış, avcılara kaynak sağladıktan sonra üreme ve sağkalım yanıtı gecikmeli görülebilir; bu genel eğilimdir, evrensel zorunluluk değildir.
Oksijenli toprakta amonyum önce nitrite, ardından nitrata dönüştürülüyor. Bu dönüşümün doğru adı nedir?
- A) Denitrifikasyon
- B) Azot fiksasyonu
- C) Karbon fiksasyonu
- D) Amensalizm
- E) Nitrifikasyon
Doğru cevap: E
Çözüm: Amonyumun oksitlenerek nitrit ve nitrata dönüşmesi nitrifikasyondur.
Bir besin ağında kirletici derişimi alglerde 0,02 mg/kg, küçük balıklarda 0,2 mg/kg ve avcı balıklarda 2 mg/kg ölçülüyor. Verinin doğrudan gösterdiği durum nedir?
- A) Bütün canlılarda aynı derişimin olması
- B) Kirletici derişiminin üst trofik basamaklarda artması
- C) Denitrifikasyonun hızlanması
- D) Alel sıklıklarının sabit kalması
- E) Üreticilerin solunumunun sıfır olması
Doğru cevap: B
Çözüm: 0,02→0,2→2 mg/kg artışı trofik düzeyler boyunca biyolojik büyütmeye işaret eder.
Her biri 0,5 m² olan 20 örnek karede toplam 60 otsu bitki sayılıyor. Alandaki ortalama yoğunluk kaç bitki/m² olur?
Doğru cevap: D
Çözüm: Örneklenen toplam alan 20×0,5=10 m²; 60/10=6 bitki/m².
((A,B),(C,D)) biçimindeki köklü kladogram için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) A ile B, A ile C’ye göre daha yakın ortak ata paylaşır.
- B) A ile C kardeş taksondur.
- C) B ile D aynı türdür.
- D) A ile D bütün karakterleriyle özdeştir.
- E) C, B’nin doğrudan atasıdır.
Doğru cevap: A
Çözüm: A ve B aynı iç düğüm altında kardeş dal olduğu için en yakın ortak ataları A–C ortak atasından daha yenidir.
İki soyun her birinde milyon yılda ortalama 2 nötr baz değişimi biriktiği ve hızın sabit olduğu varsayılırsa, soylar arasında gözlenen 12 değişim yaklaşık kaç milyon yıllık ayrılmaya işaret eder?
Doğru cevap: C
Çözüm: İki soy birlikte milyon yılda yaklaşık 4 fark biriktirir; 12/4=3 milyon yıl. Saat hızı varsayımı kritiktir.
Kuş ve yarasanın kanatlarına ilişkin en doğru karşılaştırma hangisidir?
- A) Ön ekstremite kemiklerinin kökeni tamamen farklıdır.
- B) Kuş ve yarasa aynı türün üyeleridir.
- C) Her iki kanat kloroplasttan evrimleşmiştir.
- D) Uçuş işlevinin benzerliği ortak ve yakın atayı tek başına kanıtlar.
- E) Ön ekstremite kemikleri homolog, uçuşa uyarlanmış kanat işlevi yakınsak özellikler içerir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Memeli ve kuş ön ekstremiteleri tetrapod atasından homologdur; uçuşa özgü düzenlemeler bağımsız gelişmiştir.
Bir lokusta heterozigotların iki homozigottan daha yüksek üreme başarısına sahip olması hangi sonuca yol açabilir?
- A) Tüm mutasyonların bir anda durmasına
- B) Dengeleyici seçilimle iki alelin popülasyonda korunmasına
- C) Heterozigotların her zaman yok olmasına
- D) Her popülasyonun tek bireye düşmesine
- E) Alel frekanslarının genetik olarak tanımsız kalmasına
Doğru cevap: B
Çözüm: Heterozigot üstünlüğü belirli koşullarda polimorfizmi koruyan dengeleyici seçilim oluşturur.
Daha önce bulunmayan bir alelin ortaya çıkması ile mevcut alellerin yeni kombinasyonlarda bir araya gelmesinin doğru sırası hangisidir?
- A) Rekombinasyon – denitrifikasyon
- B) Gen akışı – fotosentez
- C) Süksesyon – mutasyon
- D) Mutasyon – rekombinasyon
- E) Rekabet – amonifikasyon
Doğru cevap: D
Çözüm: Mutasyon yeni DNA varyantı üretir; rekombinasyon mevcut varyantları yeniden düzenler.
Aynı coğrafi alanda yaşayan bir bitki popülasyonunda kromozom takımının katlanması, atalarla üreme izolasyonu oluşturursa bu durum en uygun nasıl adlandırılır?
- A) Poliploidiyle simpatrik türleşme
- B) Yalnız allopatrik türleşme
- C) Azot fiksasyonu
- D) İkincil süksesyon
- E) Biyolojik büyütme
Doğru cevap: A
Çözüm: Coğrafi ayrılık olmadan poliploidi, üreme engeli ve dolayısıyla simpatrik türleşme oluşturabilir.
Benzer çevre koşullarında yaşayan iki popülasyondan hangisinde genetik sürüklenmenin etkisi genellikle daha belirgin olur?
- A) Etkili popülasyon büyüklüğü 30.000 olan popülasyonda
- B) Her ikisinde kesinlikle sıfırdır.
- C) Etkili popülasyon büyüklüğü 30 olan popülasyonda
- D) Büyüklük farkı sürüklenmeyi hiçbir koşulda etkilemez.
- E) Sadece fotosentez yapanlarda görülür.
Doğru cevap: C
Çözüm: Rastlantısal örnekleme etkisi, etkili popülasyon büyüklüğü küçük olduğunda daha güçlüdür.
Ayrı bölgelerdeki iki popülasyon arasında çift yönlü ve düzenli göçün artması, diğer koşullar sabitse genetik açıdan hangi eğilimi destekler?
- A) Mutasyonun tamamen son bulmasını
- B) İki popülasyonun kesin farklı türlere dönüşmesini
- C) Her lokusta heterozigot frekansının sıfır olmasını
- D) Tüm doğal seçilim baskılarının kaldırılmasını
- E) Alel frekanslarının birbirine yaklaşmasını
Doğru cevap: E
Çözüm: Gen akışı popülasyonlar arası alel alışverişidir; farklılaşmayı azaltma eğilimindedir.
İki yakın akraba kurbağa türünün aynı gölette yaşayıp yılın farklı aylarında çiftleşmesi hangi izolasyon örneğidir?
- A) Mekanik postzigotik izolasyon
- B) Zamansal prezigotik izolasyon
- C) Hibrit kısırlığı
- D) Genetik darboğaz
- E) Trofi düzeyi ayrımı
Doğru cevap: B
Çözüm: Üreme zamanları çakışmadığı için döllenme öncesi zamansal izolasyon söz konusudur.
Bir soy ağacında ortak ata ile onun bazı torunlarını içeren ancak diğer torunlarını dışarıda bırakan grup hangi kavramla tanımlanır?
- A) Monofiletik grup
- B) Tek bir popülasyon
- C) Homolog gen
- D) Parafiletik grup
- E) Mutualist komünite
Doğru cevap: D
Çözüm: Parafiletik grup ortak atayı içerir ancak onun tüm torunlarını kapsamaz; monofiletik grup hepsini içerir.