Y kromozomuna bağlı bir özellik tipik olarak hangi aktarım düzenini izler?
- A) Babadan mitokondriye
- B) Babadan oğula
- C) Anneden bütün kızlara
- D) Babadan bütün kızlara
- E) Anneden yalnız oğullara
Doğru cevap: B
Çözüm: Y bağlantılı lokuslar baba tarafından oğula aktarılır.
İnsanlarda mitokondriyal DNA’nın aktarımı başlıca hangi ebeveyndendir?
- A) Baba
- B) Yalnız dede
- C) Anne ve babadan eşit miktarda
- D) Yalnız babanın annesi
- E) Anne
Doğru cevap: E
Çözüm: Mitokondriyal DNA kalıtımı insanlarda büyük ölçüde anneseldir.
Çift zincirli DNA’da adenin bazının klasik tamamlayıcısı hangisidir?
- A) Urasil
- B) Riboz
- C) Timin
- D) Guanin
- E) Sitozin
Doğru cevap: C
Çözüm: DNA çift sarmalında A–T eşleşmesi gerçekleşir.
DNA’nın şeker–fosfat omurgasındaki temel kovalent bağ hangisidir?
- A) Fosfodiester bağı
- B) Peptit bağı
- C) Glikozit bağı
- D) Hidrojen bağı
- E) Disülfit bağı
Doğru cevap: A
Çözüm: Ardışık nükleotitler fosfodiester bağlarıyla bağlıdır.
DNA çift sarmalını replikasyon çatalında açan enzim hangisidir?
- A) Telomeraz
- B) Peptidaz
- C) Aminoasil-tRNA sentetaz
- D) Helikaz
- E) Ligaz
Doğru cevap: D
Çözüm: Helikaz hidrojen bağı etkileşimlerini aşarak çift sarmalın açılmasına yardım eder.
DNA polimeraz yeni DNA zincirini hangi yönde uzatır?
- A) 5′→5′
- B) 5′→3′
- C) 3′→5′
- D) İki yönde aynı anda
- E) 3′→3′
Doğru cevap: B
Çözüm: Nükleotitler serbest 3′-OH ucuna eklendiği için uzama 5′→3′ yönündedir.
Geciken zincirdeki Okazaki parçalarının DNA omurgasını hangi enzim birleştirir?
- A) Helikaz
- B) RNA polimeraz
- C) Ribozom
- D) Rubisco
- E) DNA ligaz
Doğru cevap: E
Çözüm: DNA ligaz parçalar arasındaki fosfodiester bağını kurar.
X’e bağlı çekinik hastalıkta etkilenmiş baba XᵃY ile XᴬXᴬ annenin çocukları için hangisi beklenir?
- A) Her çocuk kesinlikle etkilenir
- B) Kızlar taşıyıcı, erkekler etkilenmemiş
- C) Bütün erkekler etkilenir
- D) Bütün kızlar etkilenir
- E) Kızlar taşıyıcı değildir
Doğru cevap: B
Çözüm: Baba kızlara Xᵃ, oğullara Y verir; anne Xᴬ verir.
Bir test çaprazında rekombinant yavruların toplam payı %12 ise genler arası yaklaşık harita uzaklığı nedir?
- A) 6 cM
- B) 24 cM
- C) 50 cM
- D) 88 cM
- E) 12 cM
Doğru cevap: E
Çözüm: Küçük gen aralıklarında %1 rekombinasyon yaklaşık 1 cM kabul edilir.
İki genin etkisiyle yavru fenotip oranı 9:3:4 çıkıyorsa hangi klasik etkileşim vardır?
- A) Yalnız kodominans
- B) Tamamlayıcı 9:7 etkileşimi
- C) Resesif epistazi
- D) Basit 9:3:3:1 kalıtımı
- E) Tek lokusta eksik baskınlık
Doğru cevap: C
Çözüm: Resesif epistazda bir lokustaki homozigot çekinik durum diğer lokusun etkisini maskeleyebilir.
DNA replikasyonunun yarı korunumlu olması neyi ifade eder?
- A) Her yeni çift sarmalda bir eski ve bir yeni zincir vardır
- B) Eski çift sarmal hiç açılmaz
- C) Yeni DNA zincirleri hemen yıkılır
- D) Yeni molekül yalnız eski zincirlerden oluşur
- E) Replikasyonda primer kullanılmaz
Doğru cevap: A
Çözüm: Semikonservatif replikasyonda eski zincirler yenilerin kalıbıdır.
DNA’nın 3′-TAC-5′ kalıp dizisinden sentezlenen mRNA üçlüsü hangisidir?
- A) 3′-AUG-5′
- B) 5′-TAC-3′
- C) 5′-ATG-3′
- D) 5′-AUG-3′
- E) 5′-UAC-3′
Doğru cevap: D
Çözüm: RNA tamamlayıcı ve antiparalel sentezlenir: 3′-TAC-5′ → 5′-AUG-3′.
DNA’da 5′-ATGC-3′ dizisinin karşı zinciri antiparalel nasıl yazılır?
- A) 3′-TACU-5′
- B) 3′-TACG-5′
- C) 5′-TACG-3′
- D) 3′-ATGC-5′
- E) 5′-UACG-3′
Doğru cevap: B
Çözüm: A–T ve G–C eşleşmesiyle karşı zincir ters yönlüdür.
İki bitişik aralık için rekombinasyon olasılıkları 0,10 ve 0,20; 1000 yavruda gözlenen çift krossing-over sayısı 12. İnterferans kaçtır?
- A) 0,20
- B) 0,60
- C) 0,80
- D) 0,40
- E) 0,12
Doğru cevap: D
Çözüm: Beklenen çift KO=0,10×0,20×1000=20; çakışma 12/20=0,60; interferans 1−0,60=0,40.
İki lokus için gözlenen rekombinasyon oranı %50 ise aşağıdakilerden hangisi en bilimsel çıkarımdır?
- A) Her hücrede mayoz I ayrılmaması olmuştur
- B) Lokuslar farklı kromozomlarda veya aynı kromozomda çok uzak olabilir
- C) Lokusların kesinlikle aynı gen içinde olması gerekir
- D) Lokuslar arasında krossing-over hiç olmamıştır
- E) Mutlaka 50 cM fiziksel uzaklık vardır
Doğru cevap: B
Çözüm: İki nokta rekombinasyon oranı %50 ile sınırlıdır; bağımsız davranan lokusların kromozomal konumu yalnız bu oranla kesinleşmez.
Hardy–Weinberg dengesindeki 1000 bireylik popülasyonda çekinik fenotip oranı %4 ise beklenen heterozigot birey sayısı kaçtır?
- A) 40
- B) 160
- C) 200
- D) 400
- E) 320
Doğru cevap: E
Çözüm: q²=0,04→q=0,2,p=0,8; 2pq=0,32 ve 1000×0,32=320.
İki alelli bir lokusta Hardy–Weinberg varsayımları altında p=0,6 ve q=0,4 ise heterozigot genotip frekansı nedir?
- A) 0,36
- B) 0,60
- C) 0,48
- D) 0,16
- E) 0,24
Doğru cevap: C
Çözüm: 2pq=2×0,6×0,4=0,48.
Çift iplikli DNA molekülünde bazların %30’u adenin ise guanin oranı yüzde kaçtır?
- A) 20
- B) 10
- C) 30
- D) 40
- E) 70
Doğru cevap: A
Çözüm: A=T=%30; G+C=%40 ve G=C olduğundan G=%20.
DNA kalıbı 3′-TAC CTT ACT-5′ ise standart kodla sentezlenen mRNA ve karşılık gelen amino asit dizisi hangisidir?
- A) 5′-AUG CUU UGA-3′; Met–Leu–Stop
- B) 5′-ATG GAA TGA-3′; Met–Glu–Stop
- C) 5′-AUG GAA UGG-3′; Met–Glu–Trp
- D) 5′-AUG GAA UGA-3′; Met–Glu–Stop
- E) 5′-UAC CUU ACU-3′; Tyr–Leu–Thr
Doğru cevap: D
Çözüm: Kalıp DNA 3′→5′ okunur; mRNA 5′-AUG GAA UGA-3′ olur: Met, Glu, stop.
mRNA kodonu GAA, GUA biçimine dönüşerek Glu yerine Val kodluyorsa mutasyon türü hangisidir?
- A) Kromozomal inversiyon
- B) Missense mutasyon
- C) Sessiz mutasyon
- D) Nonsense mutasyon
- E) Frameshift mutasyon
Doğru cevap: B
Çözüm: Bir baz değişimi farklı amino asit kodlamasına yol açtığı için missense değişimdir.