Parathormonun (PTH) temel etkilerinden biri hangisidir?
- A) Kandaki oksijen taşınmasını doğrudan artırmak
- B) Kandaki kalsiyumu daima düşürmek
- C) İnsülin reseptörünü parçalamak
- D) Kandaki kalsiyum derişimini yükseltmek
- E) Mide asidi üretimini tamamen durdurmak
Doğru cevap: D
Çözüm: PTH böbrekte kalsiyum geri emilimini ve aktif D vitamini oluşumunu destekler; kemikten kalsiyum mobilizasyonunu da artırabilir.
İskelet kasının kasılmasında ince ve kalın filamentleri oluşturan başlıca proteinler hangileridir?
- A) Aktin ve miyozin
- B) Albumin ve globulin
- C) Keratin ve elastin
- D) Kollajen ve fibrin
- E) Hemoglobin ve miyoglobin
Doğru cevap: A
Çözüm: Kasılmada miyozin başları aktin filamentleriyle çapraz köprü kurar. Sarkomerin kısalması filamentlerin kaymasına dayanır.
Yeni kemik matriksi sentezleyen hücre hangisidir?
- A) Eritrosit
- B) Kondrosit
- C) Osteoblast
- D) Nötrofil
- E) Osteoklast
Doğru cevap: C
Çözüm: Osteoblast kemik yapımından, osteoklast ise mineralize kemik dokusunun yıkımından sorumludur.
İnsanda eritrositlerin oksijen taşımasında temel rol oynayan molekül hangisidir?
- A) Fibrinojen
- B) Albumin
- C) Keratohiyalin
- D) Pepsin
- E) Hemoglobin
Doğru cevap: E
Çözüm: Hemoglobin eritrositlerde bulunur ve oksijeni geri dönüşümlü bağlayarak dokulara taşınmasına katkı sağlar.
Kalbin sol karıncığından çıkan, oksijenli kanı sistemik dolaşıma taşıyan ana damar hangisidir?
- A) Aort
- B) Akciğer atardamarı
- C) Kapı toplardamarı
- D) Üst ana toplardamar
- E) Akciğer toplardamarı
Doğru cevap: A
Çözüm: Sol ventrikül kanı aorta pompalar. Akciğer atardamarı ise sağ ventrikülden akciğere oksijence daha fakir kan taşır.
İnsanda oksijen ve karbondioksit değişiminin başlıca gerçekleştiği solunum yapısı hangisidir?
- A) Burun kılı
- B) Alveol
- C) Soluk borusu kıkırdağı
- D) Plevranın dış yaprağı
- E) Gırtlak kapağı
Doğru cevap: B
Çözüm: Alveol-kılcal damar bariyeri ince olduğu ve geniş yüzey alanı sağladığı için gazların difüzyonuna uygundur.
Normal sakin soluk almada göğüs boşluğu hacmini artıran temel kas hangisidir?
- A) Masseter
- B) Gastroknemius
- C) Biseps
- D) Diyafram
- E) Dil kasları
Doğru cevap: D
Çözüm: Diyafram kasılıp düzleştiğinde göğüs boşluğu hacmi artar; alveol basıncı atmosfer basıncının altına düşerek hava içeri girer.
Dokuda CO₂ artışı ve pH düşüşü hemoglobinin oksijen bağlama eğrisini nasıl etkiler?
- A) Sola kaydırır, oksijen bırakılmasını engeller
- B) Hemoglobini geri dönüşsüz olarak parçalayıp demire dönüştürür
- C) Sağa kaydırır, dokulara oksijen bırakılmasını kolaylaştırır
- D) Eğriyi bütünüyle ortadan kaldırır
- E) Yalnız eritrosit sayısını azaltır
Doğru cevap: C
Çözüm: Bohr etkisiyle CO₂ artışı ve asidoz hemoglobinin O₂ afinitesini azaltır; aynı PO₂’de daha çok oksijen salınır.
Obstrüktif akciğer hastalığında spirometri bulgusu olarak en çok hangisi beklenir?
- A) FEV₁/FVC oranında zorunlu artma
- B) FEV₁/FVC oranında düşme
- C) Artık hacmin sıfıra düşmesi
- D) Akciğerde gaz difüzyonunun bütünüyle sonlanması
- E) Soluk hacminin daima iki katına çıkması
Doğru cevap: B
Çözüm: Hava yolu direnci artınca zorlu ekspirasyonun ilk saniyesindeki hacim daha çok azalır; FEV₁/FVC tipik olarak düşer.
Alveollerde yüzey etkin madde (surfaktan) yetersiz olursa başlıca hangi sonuç ortaya çıkar?
- A) Yüzey geriliminin sıfıra inmesi
- B) Hemoglobinin anında artması
- C) Solunum kaslarının ATP kullanmaması
- D) Alveollerin kapanma eğiliminin artması
- E) Hava yolunun kıkırdağa dönüşmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Surfaktan yüzey gerilimini azaltır; eksikliği alveollerin kollapsını kolaylaştırır ve akciğer uyumunu azaltır.
İnce bağırsaktan emilen glikoz ve aminoasitlerin önemli bir bölümü önce hangi damar sistemiyle karaciğere gider?
- A) Hepatik portal dolaşım
- B) Koroner sinüs
- C) Aorttan böbreğe giden damar
- D) Akciğer atardamarı
- E) Lenf ana kanalı üzerinden doğrudan beyin
Doğru cevap: A
Çözüm: İnce bağırsak kılcallarına geçen suda çözünen besinler portal ven yoluyla karaciğere taşınır; uzun zincirli yağlar farklı yol izleyebilir.
Duodenuma asidik içerik geldiğinde salgılanıp pankreastan bikarbonatça zengin sıvı salınımını artıran hormon hangisidir?
- A) Gastrin
- B) Oksitosin
- C) Eritropoietin
- D) Sekretin
- E) Melatonin
Doğru cevap: D
Çözüm: Sekretin duodenumdaki S hücrelerinden asit uyarısıyla salgılanır; pankreas kanallarından bikarbonat salgısını destekler.
Henle kulpunun kalın çıkan kolu için doğru ifade hangisidir?
- A) Glomerüler filtrasyon burada başlar
- B) Suya tamamen geçirgendir ve tuz taşımaz
- C) Oksijen depolayan alveoller içerir
- D) Antikor üretiminin ana merkezidir
- E) Tuz geri emilirken suya geçirgenliği çok düşüktür
Doğru cevap: E
Çözüm: Kalın çıkan kolda Na⁺, K⁺ ve Cl⁻ taşınır; segment suya büyük ölçüde geçirimsiz olduğu için tübül sıvısı seyrelir.
Deniz düzeyine yakın koşullarda inspiryum oksijen basıncı 150 mmHg, arter CO₂ basıncı 40 mmHg ve solunum katsayısı R=0,8 alınırsa yaklaşık alveol O₂ basıncı kaç mmHg bulunur?
- A) 90
- B) 110
- C) 100
- D) 120
- E) 80
Doğru cevap: C
Çözüm: Basitleştirilmiş alveol gaz eşitliği PAO₂ ≈ PIO₂ − PaCO₂/R =150−40/0,8 =100 mmHg.
Fick difüzyon yasasına göre bir solunum yüzeyinin alanı iki katına çıkarken kalınlığı da iki katına çıkıyor. Diğer etkenler sabitse difüzyon hızı nasıl değişir?
- A) Yarıya iner
- B) Dörtte bire iner
- C) Değişmez
- D) Dört katına çıkar
- E) İki katına çıkar
Doğru cevap: C
Çözüm: Difüzyon hızı alanla doğru, kalınlıkla ters orantılıdır. 2A/2d oranı A/d ile aynı kalır.
Yoğun egzersizde sıcaklık ve CO₂ arttığında hemoglobinin aynı doku PO₂ düzeyindeki oksijen doygunluğuna ilişkin en uygun yorum hangisidir?
- A) Hemoglobinin molekül kütlesi iki katına çıkar
- B) Hemoglobin geri dönüşsüz olarak miyoglobine dönüşür
- C) Oksijen taşınması tamamen durur
- D) Doygunluk artar ve oksijen boşaltımı azalır
- E) Doygunluk azalır ve oksijen boşaltımı kolaylaşır
Doğru cevap: E
Çözüm: Artmış sıcaklık ve CO₂ eğriyi sağa kaydırır; aynı PO₂’de Hb satürasyonu düşer ve çalışan dokuya O₂ bırakılması desteklenir.
Böbrekte glomerüler filtrasyon hızı 120 mL/dakika ve renal plazma akımı 600 mL/dakika ölçülürse filtrasyon fraksiyonu kaçtır?
- A) %10
- B) %15
- C) %30
- D) %20
- E) %25
Doğru cevap: D
Çözüm: Filtrasyon fraksiyonu = GFR / renal plazma akımı =120/600=0,20 yani %20.
GFR=125 mL/dakika ve plazma glikozu=100 mg/dL olan sağlıklı bireyde filtre edilen glikoz yükü yaklaşık kaç mg/dakikadır?
- A) 50
- B) 150
- C) 125
- D) 250
- E) 100
Doğru cevap: C
Çözüm: 100 mg/dL =1 mg/mL. Filtre edilen yük =125 mL/dak ×1 mg/mL =125 mg/dakika. Bu değer idrarla atılan glikoz miktarı değildir.
İdrar kreatinin derişimi 100 mg/dL, idrar akımı 1 mL/dakika ve plazma kreatinin düzeyi 1 mg/dL ise kreatinin klerensi yaklaşık kaç mL/dakikadır?
- A) 50
- B) 25
- C) 75
- D) 100
- E) 125
Doğru cevap: D
Çözüm: Klerens C=(U×V)/P = (100 mg/dL ×1 mL/dak)/(1 mg/dL)=100 mL/dakika.
Henle kulpu ile vasa rekta işlevleri karşılaştırıldığında doğru eşleştirme hangisidir?
- A) Henle kulpu medüller ozmotik gradyanı oluşturur; vasa rekta gradyanın korunmasına katkı verir
- B) Henle kulpu antikor üretir; vasa rekta mide asidi salgılar
- C) Her iki yapı da tüm tübüler geri emilimi engeller
- D) Henle kulpu idrarı depolar; vasa rekta idrarı dışarı taşır
- E) Henle kulpu sadece eritrosit üretir; vasa rekta kalpte kapak oluşturur
Doğru cevap: A
Çözüm: Karşı akım çoğaltıcı mekanizma Henle kulpunda medüller gradyanı kurar; vasa rektadaki karşı akım değişimi bu gradyanın yıkanıp kaybolmasını sınırlar.